Sanat-kumāra
निधाय मंडले रक्तचंदनादिविनिर्मिते ॥ विलोममातृकामूलमुञ्चरन्पूरयेज्जलैः
सूर्यबिंबविनिर्गच्छत्सुधांबुधिविभावितैः ॥ कुंकुमं रोजनां राजीं चंदनं रक्तचंदनम्
करवीरं जपाशालिकुशश्यामाकतंडुलान् ॥ तिलवेणुयवांश्चैव निक्षिपेत्सलिले शुभे
सांगं सावरणं तत्रावाह्यार्कं पूर्ववद्यजेत् ॥ गंधपुष्पधूपदीपनैवेद्याद्यै र्विधानतः
प्राणायामत्रयं कृत्वा कुर्यादंगानि पूर्ववत् ॥ सुधाबीजं चंदनेन दक्षे करतले लिखेत्
तेनाच्छाद्यार्ध्यपात्रं च जपेन्मनुमनन्यधीः ॥ अष्टोत्तरशतावृत्त्या पुनः संपूज्य भास्करम्
हस्ताभ्यां पात्रमादाय जानुभ्यामवनीं गतः ॥ आमूर्ध्नि पात्रमुद्धृत्यांबरेण वरणे रवेः
दृष्टिं चाधाय मनसा पूजयित्वा रविं पुनः ॥ साधकेन स्वकैक्येन मूलमंत्रं धिया जपन्
अर्ध्यं दद्याद्रविं ध्यायव्रक्तचंदनमंडले ॥ दत्त्वा पुष्पांजलिं भूयो जपेदष्टोत्तरं शतम्
नित्यं वा तद्विनेऽप्येवमर्ध्यं दद्याद्विवस्वते ॥ तेन तुष्टो दिनेशोऽस्मै दद्याद्वित्तं यशः सुखम्
पुत्रान्पौत्रानभीष्टं च यद्यत्सर्वं प्रयच्छति ॥ अर्ध्यदानमिदं प्रोक्तमायुरारोग्यवर्द्धनम्
धनधान्यपशुक्षेमक्षेत्रमित्रकलत्रदम् ॥ तेजोवीर्ययशःकीर्तिविद्याविभवभोगदम्
nidhāya maṃḍale raktacaṃdanādivinirmite || vilomamātṛkāmūlamuñcaranpūrayejjalaiḥ
sūryabiṃbavinirgacchatsudhāṃbudhivibhāvitaiḥ || kuṃkumaṃ rojanāṃ rājīṃ caṃdanaṃ raktacaṃdanam
karavīraṃ japāśālikuśaśyāmākataṃḍulān || tilaveṇuyavāṃścaiva nikṣipetsalile śubhe
sāṃgaṃ sāvaraṇaṃ tatrāvāhyārkaṃ pūrvavadyajet || gaṃdhapuṣpadhūpadīpanaivedyādyai rvidhānataḥ
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā kuryādaṃgāni pūrvavat || sudhābījaṃ caṃdanena dakṣe karatale likhet
tenācchādyārdhyapātraṃ ca japenmanumananyadhīḥ || aṣṭottaraśatāvṛttyā punaḥ saṃpūjya bhāskaram
hastābhyāṃ pātramādāya jānubhyāmavanīṃ gataḥ || āmūrdhni pātramuddhṛtyāṃbareṇa varaṇe raveḥ
dṛṣṭiṃ cādhāya manasā pūjayitvā raviṃ punaḥ || sādhakena svakaikyena mūlamaṃtraṃ dhiyā japan
ardhyaṃ dadyādraviṃ dhyāyavraktacaṃdanamaṃḍale || dattvā puṣpāṃjaliṃ bhūyo japedaṣṭottaraṃ śatam
nityaṃ vā tadvine'pyevamardhyaṃ dadyādvivasvate || tena tuṣṭo dineśo'smai dadyādvittaṃ yaśaḥ sukham
putrānpautrānabhīṣṭaṃ ca yadyatsarvaṃ prayacchati || ardhyadānamidaṃ proktamāyurārogyavarddhanam
dhanadhānyapaśukṣemakṣetramitrakalatradam || tejovīryayaśaḥkīrtividyāvibhavabhogadam
«...поставив в круге, сделанном красным сандалом и прочим, произнося матрику в обратном порядке и коренную, да наполнит его водою, представляемой как океан амриты, исходящий из диска солнца. Шафран, горочану, горчицу, сандал, красный сандал, олеандр, джапу, рис, кушу, зёрна шьямаки, сезам, бамбук и ячмень да опустит он в благую воду. Призвав туда Солнце с членами и окружением, да почтит его, как прежде, благовониями, цветами, воскурением, светильником, пищей и прочим по предписанию. Совершив три обуздания дыхания, да совершит члены, как прежде. Сандалом на правой ладони да напишет слог амриты и, им прикрыв сосуд аргхьи, да повторит мантру, не отвлекаясь умом, сто восемь раз. Снова почтив Солнце, взяв сосуд обеими руками, коленями достигнув земли, подняв сосуд до темени, при укрытии солнца одеждою устремив взор и умом почтив Солнце, — снова, повторяя разумом коренную мантру в единстве себя с ним, да поднесёт он аргхью, созерцая Солнце в круге из красного сандала. Дав пригоршню цветов, снова да повторит сто восемь раз. Постоянно или и без того так да поднесёт он аргхью Вивасвату; и довольный тем владыка дня даст ему достаток, славу, счастье, сыновей, внуков и желанное — что бы то ни было, всё даёт. Это поднесение аргхьи названо умножающим срок жизни и здоровье, дающим достаток, зерно, скот, покой, поле, друзей и жену, дающим сияние, мощь, славу, известность, знание, величие и вкушение».
50ce2558a0af · опубликовано 5 сент. 2026 г., 10:09:52 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Обряд описан до мелочей телесного положения: стать на колени, поднять сосуд до темени, укрыть солнце одеждою и смотреть. Последняя подробность целительна — на солнце не глядят прямо; ткань в руке заменяет тёмное стекло. Даже в самом благочестивом действии книга помнит о глазах.
Вода в сосуде мыслится океаном амриты, исходящим из солнечного диска. Поднося воду, человек возвращает солнцу то, что от солнца и пришло. Этот оборот — «твоим тебе» — стоит в основании почти всякого приношения, и здесь он сказан наглядно.
Перечень плодов длинен и подчёркнуто земной: зерно, скот, поле, друзья, жена, здоровье, известность. Ни слова об освобождении. Утреннее поднесение воды Солнцу остаётся тем, чем было всегда, — просьбой о добром дне и добром годе.