प्रतिसर्गममी कृत्वा जग्मुस्ते परमं पदम् । एवं स्वायंभुवं प्रोक्तं स्वारोचिषमतः परम्
स्वारोचिषस्य तनयाश्चत्वारो देववर्चसः । नभोऽसृभस्य प्रवृत्तिर्भावनः कीर्तिवर्धनः
दत्तोऽत्रिश्च्यवनस्तंभः प्राणः कश्यप एव च । और्वो बृहस्पतिश्चैव सप्त सप्तर्षयोभवन्
तदादेवाश्च तुषिताः स्मृताः स्वारोचिषेंतरे । हवींद्रः सुकृतो मूर्तिरापोज्योतिरथः स्मृतः
वसिष्ठस्य सुताः पञ्ज ये प्रजापतयस्तदा । द्वितीयमेतत्कथितं मन्वंतरमतःपरम्
अन्यश्चैव प्रवक्ष्यामि तथा मन्वंतरं शुभम् । मनुर्नामौत्तमिस्तत्र दशपुत्रानजीजनत्
इषं ऊर्जस्तनूजश्च शुचिः शक्रस्तथैव च । मधुश्च माधवश्चैव नभस्यतोथ नभस्तथा
pratisargamamī kṛtvā jagmuste paramaṃ padam | evaṃ svāyaṃbhuvaṃ proktaṃ svārociṣamataḥ param
svārociṣasya tanayāścatvāro devavarcasaḥ | nabho'sṛbhasya pravṛttirbhāvanaḥ kīrtivardhanaḥ
datto'triścyavanastaṃbhaḥ prāṇaḥ kaśyapa eva ca | aurvo bṛhaspatiścaiva sapta saptarṣayobhavan
tadādevāśca tuṣitāḥ smṛtāḥ svārociṣeṃtare | havīṃdraḥ sukṛto mūrtirāpojyotirathaḥ smṛtaḥ
vasiṣṭhasya sutāḥ pañja ye prajāpatayastadā | dvitīyametatkathitaṃ manvaṃtaramataḥparam
anyaścaiva pravakṣyāmi tathā manvaṃtaraṃ śubham | manurnāmauttamistatra daśaputrānajījanat
iṣaṃ ūrjastanūjaśca śuciḥ śakrastathaiva ca | madhuśca mādhavaścaiva nabhasyatotha nabhastathā
«Так изложена Сваямбхува; далее — Сварочиша. Четверо сыновей Сварочиши, божественно-сияющих: Набха, Асрибхи, Правритти, Бхавана и Киртивардхана. Датта, Атри, Чьявана, Стамбха, Прана, Кашьяпа, Аурва и Брихаспати — семеро мудрецов было тогда. И боги в промежуток Сварочиши признаны Тушитами: Хавиндра, Сукрита, Мурти, Апа и Джьоти, — пятеро сыновей Васиштхи, что были тогда владыками потомства. Так рассказан второй промежуток Ману. Изреку и иной благой промежуток Ману: там Ману по имени Ауттами породил десятерых сыновей. Иша, Урджа, Тануджа, Шучи, Шакра, а также Мадху, Мадхава, Набхасья, Набха…»
1cf1ae752c98 · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:26 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Имена третьей манвантары — Мадху, Мадхава, Шучи, Набхас, Иша, Урджа — это названия месяцев года. Боги эпохи и месяцы календаря носят одни имена; время и его правители неразделимы.
Списки идут один за другим, почти без пояснений, и в этом их смысл. Прочитавший подряд четырнадцать перечней видит главное: всё сменяется, и ни одна расстановка не вечна.
Пурана не старается сделать чтение лёгким. Она хранит имена — на случай, если кто-нибудь спросит, кто был до нас.