Падма-пурана
Ума обретает светлоту и рождение Сканды1.44.13-25
722 / 5781
LinuxЛистать
Падма-пурана · 1.44.13-25
Деванагари

विकल्पः स्वस्थचित्तो तु गिरिजेन मम क्रमात् । यद्येवं कुपिता भीरु तत्त्वाहं न वै पुनः
नर्मवादी भविष्यामि जहि कोपं शुचिस्मिते । शिरसा प्रणतेनैष रचितस्ते मयांजलिः
निहीनो ह्यवमानेन निंदितेनैति विक्रियाम् । असतां तु सतां न स्यान्मर्मस्पृष्टो नरः किल
अनेकैश्चाटुभिर्देवी देवेन प्रतिबोधिता । कोपं तीव्रं न तत्याज सतीमर्मणि घट्टिता
अवष्टब्धमथाच्छिद्य वासः शंकरपाणिना । विपर्यस्तालकावेगाद्गंतुमैच्छच्च शैलजा
तस्या व्रजंत्याः कोपेन पुनराह पुरांतकः । सत्यं सर्वैरवयवैस्तनोषि सदृशं पितुः
हिमाचलस्य शृंगस्थमेघजालाकुलं मनः । तथा दुरवगाह्येभ्यो गहनो हि तवाशयः
काठिन्यमश्मसारेभ्यो वनेभ्यो बहुलां गता । कुटिलत्वं निम्नागाभ्यो दुःसेव्यत्वं हिमादपि
संक्रांत सर्वमेवैतत्तन्वंगि हिमभूधरात् । इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं शैलकन्यका
कोपकंपितमूर्द्धा सा प्रस्फुरद्दशनच्छदा । उमोवाच स्यात्सर्वं दोषदानेन निंदायां गुणिनो बलात्
तवापि दुष्टसंपर्कात्संक्रांतं सर्वमेव हि । व्यालेभ्योनेकजिह्वत्वं भस्मनोऽस्नेहवृत्तिता
हृत्कालुष्यं शशांकोत्थं दुर्बाधत्वं विषादपि । किं चात्र बहुनोक्तेन अलं वाचां श्रमेण ते
श्मशानवासान्निर्भीस्त्वं न नग्नत्वात्तव त्रपा । निर्घृणत्वं कपालित्वाद्दया ते विगता चिरम्

Транслитерация (IAST)

vikalpaḥ svasthacitto tu girijena mama kramāt | yadyevaṃ kupitā bhīru tattvāhaṃ na vai punaḥ
narmavādī bhaviṣyāmi jahi kopaṃ śucismite | śirasā praṇatenaiṣa racitaste mayāṃjaliḥ
nihīno hyavamānena niṃditenaiti vikriyām | asatāṃ tu satāṃ na syānmarmaspṛṣṭo naraḥ kila
anekaiścāṭubhirdevī devena pratibodhitā | kopaṃ tīvraṃ na tatyāja satīmarmaṇi ghaṭṭitā
avaṣṭabdhamathācchidya vāsaḥ śaṃkarapāṇinā | viparyastālakāvegādgaṃtumaicchacca śailajā
tasyā vrajaṃtyāḥ kopena punarāha purāṃtakaḥ | satyaṃ sarvairavayavaistanoṣi sadṛśaṃ pituḥ
himācalasya śṛṃgasthameghajālākulaṃ manaḥ | tathā duravagāhyebhyo gahano hi tavāśayaḥ
kāṭhinyamaśmasārebhyo vanebhyo bahulāṃ gatā | kuṭilatvaṃ nimnāgābhyo duḥsevyatvaṃ himādapi
saṃkrāṃta sarvamevaitattanvaṃgi himabhūdharāt | ityuktā sā punaḥ prāha giriśaṃ śailakanyakā
kopakaṃpitamūrddhā sā prasphuraddaśanacchadā | umovāca syātsarvaṃ doṣadānena niṃdāyāṃ guṇino balāt
tavāpi duṣṭasaṃparkātsaṃkrāṃtaṃ sarvameva hi | vyālebhyonekajihvatvaṃ bhasmano'snehavṛttitā
hṛtkāluṣyaṃ śaśāṃkotthaṃ durbādhatvaṃ viṣādapi | kiṃ cātra bahunoktena alaṃ vācāṃ śrameṇa te
śmaśānavāsānnirbhīstvaṃ na nagnatvāttava trapā | nirghṛṇatvaṃ kapālitvāddayā te vigatā ciram

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
विकल्पःvikalpaḥсомнение
स्वस्थ-चित्तःsvastha-cittaḥпри спокойном уме
तुtuже
गिरिजेgirijeо Гириджа
ममmamaу меня
क्रमात्kramātпостепенно
यदिyadiесли
एवंevaṃтак
कुपिताkupitāразгневана
भीरुbhīruо робкая
तत्tatто
त्वाtvāтебе
अहंahaṃя
naне
वैvaiже
पुनःpunaḥснова
नर्म-वादीnarma-vādīговорящий шутя
भविष्यामिbhaviṣyāmiбуду
जहिjahiоставь
कोपंkopaṃгнев
शुचि-स्मितेśuci-smiteо светлоулыбчивая
शिरसाśirasāголовою
प्रणतेनpraṇatenaпреклонённою
एषःeṣaḥэтот
रचितःracitaḥсложен
तेteтебе
मयाmayāмною
अंजलिःaṃjaliḥпоклон ладоней
निहीनःnihīnaḥнизкий
हिhiведь
अवमानेनavamānenaунижением
निंदितेनniṃditenaхулою
एतिetiприходит
विक्रियाम्vikriyāmв расстройство
असतांasatāṃу дурных
सतांsatāṃу добрых
स्यात्syātбывает
मर्म-स्पृष्टःmarma-spṛṣṭaḥзадетый за живое
नरःnaraḥчеловек
किलkilaведь
अनेकैःanekaiḥмногими
चाटुभिःcāṭubhiḥласковыми словами
देवीdevīбогиня
देवेनdevenaбогом
प्रतिबोधिताpratibodhitāувещаемая
तीव्रंtīvraṃжестокого
तत्याजtatyājaоставила
सतीsatīцеломудренная
मर्मणिmarmaṇiв живое место
घट्टिताghaṭṭitāзадетая
अवष्टब्धम्avaṣṭabdhamудерживаемое
अथathaзатем
अच्छिद्यacchidyaоторвав
वासःvāsaḥодеяние
शंकर-पाणिनाśaṃkara-pāṇināрукою Шанкары
विपर्यस्त-अलक-वेगात्viparyasta-alaka-vegātот порыва разметавшихся кудрей
गंतुम्gaṃtumуйти
ऐच्छत्aicchatхотела
शैलजाśailajāдочь горы
तस्याःtasyāḥеё
व्रजंत्याःvrajaṃtyāḥуходящей
कोपेनkopenaв гневе
पुनःpunaḥснова
आहāhaсказал
पुरांतकःpurāṃtakaḥГубитель городов
सत्यंsatyaṃверно
सर्वैःsarvaiḥвсеми
अवयवैःavayavaiḥчленами
तनोषिtanoṣiрастишь
सदृशंsadṛśaṃсходство
पितुःpituḥс отцом
हिमाचलस्यhimācalasyaХимачалы
शृंग-स्थ-मेघ-जाल-आकुलंśṛṃga-stha-megha-jāla-ākulaṃсмятенный, как облачная сеть на вершине
मनःmanaḥум
तथाtathāтак же
दुरवगाह्येभ्यःduravagāhyebhyaḥиз непроницаемых
गहनःgahanaḥнепроходим
तवtavaтвой
आशयःāśayaḥзамысел
काठिन्यम्kāṭhinyamтвёрдость
अश्म-सारेभ्यःaśma-sārebhyaḥот каменной сердцевины
वनेभ्यःvanebhyaḥот лесов
बहुलांbahulāṃобильность
गताgatāперешла
कुटिलत्वंkuṭilatvaṃкривизна
निम्नागाभ्यःnimnāgābhyaḥот рек
दुःसेव्यत्वंduḥsevyatvaṃтяжесть в услужении
हिमात्himātот снега
अपिapiдаже
संक्रांतंsaṃkrāṃtaṃперешло
सर्वम्sarvamвсё
एतत्etatэто
तन्वंगिtanvaṃgiо тонкостанная
हिम-भूधरात्hima-bhūdharātот Снежной горы
इतिitiтак
उक्ताuktāсказанная
साона
प्राहprāhaмолвила
गिरिशंgiriśaṃГорному владыке
शैल-कन्यकाśaila-kanyakāдочь горы
कोप-कंपित-मूर्धाkopa-kaṃpita-mūrdhāс головою, дрожащей от гнева
प्रस्फुरत्-दशन-च्छदाprasphurat-daśana-cchadāс трепещущими губами
उमाumāУма
उवाचuvācaсказала
स्यात्syātнайдётся
दोष-दानेनdoṣa-dānenaприписыванием пороков
निंदायांniṃdāyāṃпри хуле
गुणिनःguṇinaḥу достойного
बलात्balātсилою
तवtavaу тебя
दुष्ट-संपर्कात्duṣṭa-saṃparkātот дурного общения
व्यालेभ्यःvyālebhyaḥот змей
अनेक-जिह्वत्वंaneka-jihvatvaṃмногоязычие
भस्मनःbhasmanaḥот пепла
अस्नेह-वृत्तिताasneha-vṛttitāотсутствие ласки
हृत्-कालुष्यंhṛt-kāluṣyaṃмутность сердца
शशांक-उत्थंśaśāṃka-utthaṃот месяца
दुर्बाधत्वंdurbādhatvaṃнесносность
विषात्viṣātот яда
किंkiṃчто
caи
अत्रatraздесь
बहुनाbahunāмногим
उक्तेनuktenaсказанным
अलंalaṃдовольно
वाचांvācāṃслов
श्रमेणśrameṇaтрудом
श्मशान-वासात्śmaśāna-vāsātот житья на кладбище
निर्भीःnirbhīḥбесстрашен
नग्नत्वात्nagnatvātот наготы
त्रपाtrapāстыд
निर्घृणत्वंnirghṛṇatvaṃбезжалостность
कपालित्वात्kapālitvātот черепа
दयाdayāсострадание
विगताvigatāушло
चिरम्ciramдавно
Литературный перевод

«Сомнение бывает и при спокойном уме, о Гириджа, — у меня оно шло постепенно. Если ты так разгневана, о робкая, то больше я не буду говорить шутя. Оставь гнев, о светлоулыбчивая: вот сложены тебе мною ладони с преклонённою головою. Низкий приходит в расстройство от унижения и хулы; у дурных так бывает, у добрых — нет, хотя человек и задет за живое».

Многими ласковыми словами увещаемая богом, богиня не оставила жестокого гнева — целомудренная, задетая в самое живое. Оторвав одеяние, удерживаемое рукою Шанкары, с кудрями, разметавшимися от порыва, дочь горы хотела уйти.

Когда она уходила в гневе, Губитель городов сказал снова: «Верно, всеми членами ты растишь сходство с отцом. Ум твой смятен, как облачная сеть на вершине Химачалы; так же непроходим и замысел твой — из непроницаемых. Твёрдость перешла к тебе от каменной сердцевины, обильность — от лесов, кривизна — от рек, текущих вниз, тяжесть в услужении — даже от снега. Всё это перешло, о тонкостанная, от Снежной горы».

Так сказанная, дочь горы молвила Горному владыке снова — с головою, дрожащей от гнева, с трепещущими губами. Ума сказала: «При хуле силою приписывания пороков всё найдётся и у достойного. И у тебя от дурного общения тоже всё перешло: от змей — многоязычие, от пепла — отсутствие ласки, мутность сердца — от месяца, несносность — даже от яда. Что тут много говорить? Довольно тебе труда слов. От житья на кладбище ты бесстрашен, от наготы у тебя нет стыда, от черепа — безжалостность; сострадание давно ушло от тебя».

Версия

1f273374c93b · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:28 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами