शेष उवाच
रथैः सदश्वैः शोभाढ्यैः सर्वशस्त्रास्त्रपूरितैः । नानारत्नसमायुक्तैर्ययुस्ते राक्षसाधमम्
तान्दृष्ट्वा कामगे याने स्थितः प्रोवाच राक्षसः । मेघगम्भीरया वाचा तर्जयन्निव भूरिशः
मा यान्तु सुभटा योद्धुं गच्छन्तु निजमन्दिरम् । मा त्यजन्तु स्वकान्प्राणान्न मोक्ष्ये वाजिनं वरम्
विद्युन्मालीति विख्यातो रावणस्य सुहृत्सखा । मत्सख्युः प्रेतभूतस्य निष्कृतिं कर्तुमेयिवान्
क्वासौ रामो य आहत्य सखायं रावणं गतः । तस्य भ्रातापि कुत्रास्ते सर्वशूरशिरोमणिः । तं हत्वा निष्कृतिं तस्य प्राप्स्ये रामस्य चानुजम् । पिबन्रुधिरमुद्धूतं कण्ठनालस्य बुद्बुदैः
इति वाक्यं समाकर्ण्य योधानां प्रवरोत्तमः । पुष्कलो निजगादैनं वीर्यशौर्यसमन्वितम्
विकत्थनं न कुर्वन्ति सङ्ग्रामे सुभटा नराः । पराक्रमं दर्शयन्ति निजशस्त्रास्त्रवर्षणैः । रावणो निहतो येन स सुहृत्स्वजनैर्वृतः । तस्य वाजिनमाहृत्य कुत्र गन्तासि दुर्मद
पतिष्यसि त्वं शत्रुघ्नबाणैः कोदण्डनिर्गतैः । त्वामत्स्यन्ति शिवा भूमौ पतितं प्राणवर्जितम्
मा गर्ज दुष्ट रामस्य सेवके मयि संस्थिते । गर्जन्ति सुभटा युद्धे शत्रुं जित्वा महोदयात्
एवं ब्रुवन्तं तं वीरं पुष्कलं रणदुर्मदम् । जघान शक्त्या सुभृशं हृदि राक्षससत्तमः
आयान्तीं तां महाशक्तिमायसीं काञ्चनाश्रिताम् । विच्छेद त्रिभिरत्युग्रैः शितैर्बाणैः स पुष्कलः
सा त्रिधा ह्यपतद्भूमौ विशिखैर्निष्प्रभीकृता । पतन्ती विरराजासौ विष्णोः शक्तित्रयीव किम्
तां छिन्नां शक्तिकां दृष्ट्वा राक्षसः परतापनः । जग्राह शूलं तरसा त्रिशिखं लोहनिर्मितम्
तीक्ष्णाग्रं ज्वलनप्रख्यं राक्षसेन्द्रो व्यमोचयत् । आयान्तं तिलशश्चक्रे बाणैः पुष्कलसंज्ञितः
छित्त्वा त्रिशूलं तरसा राघवस्य हि सेवकः । पुष्कलश्चापे आधत्त बाणांस्तीक्ष्णान्मनोजवान्
तं बाणा हृदि तस्याशु लग्ना रागं बतासृजन् । वैष्णवस्य यथा स्वान्ते गुणा विष्णोर्मनोहराः
rathaiḥ sadaśvaiḥ śobhāḍhyaiḥ sarvaśastrāstrapūritaiḥ | nānāratnasamāyuktairyayuste rākṣasādhamam
tāndṛṣṭvā kāmage yāne sthitaḥ provāca rākṣasaḥ | meghagambhīrayā vācā tarjayanniva bhūriśaḥ
mā yāntu subhaṭā yoddhuṃ gacchantu nijamandiram | mā tyajantu svakānprāṇānna mokṣye vājinaṃ varam
vidyunmālīti vikhyāto rāvaṇasya suhṛtsakhā | matsakhyuḥ pretabhūtasya niṣkṛtiṃ kartumeyivān
kvāsau rāmo ya āhatya sakhāyaṃ rāvaṇaṃ gataḥ | tasya bhrātāpi kutrāste sarvaśūraśiromaṇiḥ | taṃ hatvā niṣkṛtiṃ tasya prāpsye rāmasya cānujam | pibanrudhiramuddhūtaṃ kaṇṭhanālasya budbudaiḥ
iti vākyaṃ samākarṇya yodhānāṃ pravarottamaḥ | puṣkalo nijagādainaṃ vīryaśauryasamanvitam
vikatthanaṃ na kurvanti saṅgrāme subhaṭā narāḥ | parākramaṃ darśayanti nijaśastrāstravarṣaṇaiḥ | rāvaṇo nihato yena sa suhṛtsvajanairvṛtaḥ | tasya vājinamāhṛtya kutra gantāsi durmada
patiṣyasi tvaṃ śatrughnabāṇaiḥ kodaṇḍanirgataiḥ | tvāmatsyanti śivā bhūmau patitaṃ prāṇavarjitam
mā garja duṣṭa rāmasya sevake mayi saṃsthite | garjanti subhaṭā yuddhe śatruṃ jitvā mahodayāt
evaṃ bruvantaṃ taṃ vīraṃ puṣkalaṃ raṇadurmadam | jaghāna śaktyā subhṛśaṃ hṛdi rākṣasasattamaḥ
āyāntīṃ tāṃ mahāśaktimāyasīṃ kāñcanāśritām | viccheda tribhiratyugraiḥ śitairbāṇaiḥ sa puṣkalaḥ
sā tridhā hyapatadbhūmau viśikhairniṣprabhīkṛtā | patantī virarājāsau viṣṇoḥ śaktitrayīva kim
tāṃ chinnāṃ śaktikāṃ dṛṣṭvā rākṣasaḥ paratāpanaḥ | jagrāha śūlaṃ tarasā triśikhaṃ lohanirmitam
tīkṣṇāgraṃ jvalanaprakhyaṃ rākṣasendro vyamocayat | āyāntaṃ tilaśaścakre bāṇaiḥ puṣkalasaṃjñitaḥ
chittvā triśūlaṃ tarasā rāghavasya hi sevakaḥ | puṣkalaścāpe ādhatta bāṇāṃstīkṣṇānmanojavān
taṃ bāṇā hṛdi tasyāśu lagnā rāgaṃ batāsṛjan | vaiṣṇavasya yathā svānte guṇā viṣṇormanoharāḥ
«На колесницах с добрыми конями, богатых красою, полных всякого оружия и стрел, украшенных разными самоцветами, пошли они к низкому ракшасу. Увидев их, ракшас, стоящий на корабле, движущемся по желанию, сказал речью, глубокой, как гром тучи, многократно как бы грозя: „Пусть не идут добрые воины сражаться — пусть идут в свой дом; пусть не оставляют свои жизни: не отпущу я лучшего коня. Прославленный по имени Видьюнмалин, друг и товарищ Раваны, я пришёл совершить отмщение за моего друга, ставшего усопшим. Где тот Рама, что, сразив друга моего Равану, ушёл? И где брат его, венец всех храбрецов? Убив его — младшего брата Рамы, — обрету я отмщение, пия кровь, хлынувшую пузырями из горла“. Услышав это слово, Пушкала, лучший из воителей, сказал ему, наделённому силою и доблестью: „Похвальбы не творят в сражении мужи; они являют доблесть ливнями своего оружия и стрел. Тот, кем убит Равана, окружённый друзьями и родичами, — уведя его коня, куда уйдёшь ты, о безумный? Ты падёшь от стрел Шатругхны, выпущенных из лука; тебя, павшего на земле, лишённого жизни, будут поедать шакалы. Не реви, о злодей, когда я, слуга [Рамы], стою [здесь]; ревут в битве, победив врага, от великого возвышения“. Говорящего так героя Пушкалу, неистового в битве, лучший из ракшасов весьма сильно поразил копьём в грудь. То летящее великое копьё, железное, в золотой оправе, Пушкала рассёк тремя весьма грозными острыми стрелами. Оно упало натрое, лишённое блеска стрелами; падая, сияло оно — не троякая ли сила Вишну? Увидев рассечённое копьё, ракшас, опаляющий врагов, стремительно схватил железный трезубец с тремя остриями. С острым концом, подобный пламени, метнул его владыка ракшасов; и летящий, он был изрублен в куски Пушкалой.»
d75adcba4b7d · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:46 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Похититель объясняется: он мстит за друга. Мотив у него человеческий, и рассказ этого не скрывает. Пушкала отвечает единственным упрёком — не за месть, а за слова: доблесть показывают оружием, а не речами. Дальше говорят только стрелы.