उद्दालक उवाच
सोऽगच्छद्यत्र तत्रास्य पूजामालोक्य साब्रवीत् । नायामीति ततः सोऽपि भ्रमादत्यातुरोऽभवत् । उद्दालकस्ततो वाक्यं तामलक्ष्मीमुवाच ह ॥
अश्वत्थवृक्षमूलेऽस्मिन्नलक्ष्मीः स्थीयतां क्षणम् । आवासस्थानमालोक्य यावदायाम्यहं पुनः ॥
इति तां तत्र संस्थाप्य जगामोद्दालकस्तदा । प्रतीक्षन्ती चिरं तत्र यदा तं न ददर्श सा ॥
तदा रुरोद करुणं भर्तृत्यागेन दुःखिता । तत्रस्थां रुदतीं लक्ष्मीर्वैकुण्ठभवनेऽशृणोत् ॥
तदा विज्ञापयामास विष्णुमुद्विग्नमानसा ॥
स्वामिन्मद्भगिनी ज्येष्ठा भर्तृत्यागेन दुःखिता । तामाश्वासयितुं याहि कृपालो यद्यहं प्रिया ॥
लक्ष्म्या सह ततो विष्णुस्तत्रागच्छत्कृपान्वितः । आश्वासयदलक्ष्मीं तामिदं वचनमब्रवीत् ॥
so'gacchadyatra tatrāsya pūjāmālokya sābravīt | nāyāmīti tataḥ so'pi bhramādatyāturo'bhavat | uddālakastato vākyaṃ tāmalakṣmīmuvāca ha ||
aśvatthavṛkṣamūle'sminnalakṣmīḥ sthīyatāṃ kṣaṇam | āvāsasthānamālokya yāvadāyāmyahaṃ punaḥ ||
iti tāṃ tatra saṃsthāpya jagāmoddālakastadā | pratīkṣantī ciraṃ tatra yadā taṃ na dadarśa sā ||
tadā ruroda karuṇaṃ bhartṛtyāgena duḥkhitā | tatrasthāṃ rudatīṃ lakṣmīrvaikuṇṭhabhavane'śṛṇot ||
tadā vijñāpayāmāsa viṣṇumudvignamānasā ||
svāminmadbhaginī jyeṣṭhā bhartṛtyāgena duḥkhitā | tāmāśvāsayituṃ yāhi kṛpālo yadyahaṃ priyā ||
lakṣmyā saha tato viṣṇustatrāgacchatkṛpānvitaḥ | āśvāsayadalakṣmīṃ tāmidaṃ vacanamabravīt ||
Куда бы он ни шёл, там она, увидев его почитание, говорила: «Не пойду». Затем и он от блуждания стал изнемогшим, и тогда Уддалака сказал той Алакшми слово: «Постой мгновение здесь, у корня этого дерева ашваттха, о Алакшми, пока я, высмотрев место для жилья, приду опять». Поставив её там, Уддалака тогда ушёл. Долго прождав там и не увидев его, она зарыдала жалобно, опечаленная оставлением мужа. Лакшми во дворце Вайкунтхи услышала её, там стоящую и рыдающую, и тогда со встревоженным сердцем обратилась к Вишну: «Владыка, моя старшая сестра опечалена тем, что муж её оставил. Пойди утешить её, о милосердный, если я тебе мила». Тогда Вишну вместе с Лакшми пришёл туда, полный сострадания, и утешил ту Алакшми, и сказал такое слово.
af088f624ec5 · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:58 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Мудрец уходит «высмотреть жильё» и не возвращается — вежливая формула для того, что он сделал. Текст не смягчает: сказано прямо, что она опечалена оставлением мужа, и рыдает она не как злая сила, а как брошенная жена. Услышала её Удача — та самая, которую все зовут, — и попросила о сестре, назвав единственный довод: «если я тебе мила». Отсюда и вся развязка: место Алакшми даёт не суд, а просьба сестры.