दिव्यैर् गुणैः शक्रसमो रामः सत्यपराक्रमः । इक्ष्वाकुभ्यो हि सर्वेभ्यो ऽप्य् अतिरक्तो विशाम्पते ॥
रामः सत्पुरुषो लोके सत्यधर्मपरायणः । धर्मज्ञः सत्यसंधश् च शीलवान् अनसूयकः ॥
क्षान्तः सान्त्वयिता श्लक्ष्णः कृतज्ञो विजितेन्द्रियः । मृदुश् च स्थिरचित्तश् च सदा भव्यो ऽनसूयकः ॥
प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः । बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानाम् उपासिता ॥
तेनास्येहातुला कीर्तिर् यशस् तेजश् च वर्धते । देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः ॥
यदा व्रजति संग्रामं ग्रामार्थे नगरस्य वा । गत्वा सौमित्रिसहितो नाविजित्य निवर्तते ॥
संग्रामात् पुनर् आगम्य कुञ्जरेण रथेन वा । पौरान् स्वजनवन् नित्यं कुशलं परिपृच्छति ॥
पुत्रेष्व् अग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च । निखिलेनानुपूर्व्या च पिता पुत्रान् इवौरसान् ॥
शुश्रूषन्ते च वः शिष्याः कच्चित् कर्मसु दंशिताः । इति नः पुरुषव्याघ्रः सदा रामो ऽभिभाषते ॥
divyair guṇaiḥ śakrasamo rāmaḥ satyaparākramaḥ | ikṣvākubhyo hi sarvebhyo 'py atirakto viśāmpate ||
rāmaḥ satpuruṣo loke satyadharmaparāyaṇaḥ | dharmajñaḥ satyasaṃdhaś ca śīlavān anasūyakaḥ ||
kṣāntaḥ sāntvayitā ślakṣṇaḥ kṛtajño vijitendriyaḥ | mṛduś ca sthiracittaś ca sadā bhavyo 'nasūyakaḥ ||
priyavādī ca bhūtānāṃ satyavādī ca rāghavaḥ | bahuśrutānāṃ vṛddhānāṃ brāhmaṇānām upāsitā ||
tenāsyehātulā kīrtir yaśas tejaś ca vardhate | devāsuramanuṣyāṇāṃ sarvāstreṣu viśāradaḥ ||
yadā vrajati saṃgrāmaṃ grāmārthe nagarasya vā | gatvā saumitrisahito nāvijitya nivartate ||
saṃgrāmāt punar āgamya kuñjareṇa rathena vā | paurān svajanavan nityaṃ kuśalaṃ paripṛcchati ||
putreṣv agniṣu dāreṣu preṣyaśiṣyagaṇeṣu ca | nikhilenānupūrvyā ca pitā putrān ivaurasān ||
śuśrūṣante ca vaḥ śiṣyāḥ kaccit karmasu daṃśitāḥ | iti naḥ puruṣavyāghraḥ sadā rāmo 'bhibhāṣate ||
«Рама, истинно доблестный, равен Индре божественными качествами; о владыка народа, он любим сильнее всех потомков Икшваку. В мире Рама — благородный человек, преданный истине и дхарме; он знает долг, верен обещанию, добронравен и независтлив. Он терпелив, умеет утешать, мягок, благодарен, владеет чувствами, кроток и устойчив сердцем; он всегда благороден и не ищет чужих недостатков. Рагхава говорит живым существам приятные слова и говорит правду; он служит учёным, старшим брахманам. Благодаря ему здесь возрастают несравненная слава, почёт и сияние. Он искусен во всех видах оружия, известных богам, асурам и людям. Когда он выступает в битву за селение или город, он идёт вместе с Лакшманой и не возвращается без победы. А вернувшись с битвы на слоне или колеснице, он всегда расспрашивает горожан о благополучии как родных людей: о сыновьях, священных огнях, жёнах, слугах и учениках, подробно и по порядку, как отец расспрашивает о родных сыновьях. “Служат ли вам ваши ученики? Усердны ли они в делах?” — так Рама, тигр среди людей, всегда обращается к нам».
621f5512db37 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Собрание любит Раму не только за победы. Его воинская сила соединена с личной заботой: после битвы он спрашивает людей об их доме, семье, служении и духовных обязанностях. Так образ идеального царя раскрывается через внимание к конкретной жизни подданных.