Рамаяна
Бхарата даёт обет жить как Рама2.82.1-8
671 / 2464
Рамаяна · 2.82.1-8
Деванагари

तच् छ्रुत्वा निपुणं सर्वं भरतः सह मन्त्रिभिः । इङ्गुदीमूलम् आगम्य रामशय्याम् अवेक्ष्य ताम् ॥
अब्रवीज् जननीः सर्वा इह तेन महात्मना । शर्वरी शयिता भूमाव् इदम् अस्य विमर्दितम् ॥
महाभागकुलीनेन महाभागेन धीमता । जातो दशरथेनोर्व्यां न रामः स्वप्तुम् अर्हति ॥
अजिनोत्तरसंस्तीर्णे वरास्तरणसंचये । शयित्वा पुरुषव्याघ्रः कथं शेते महीतले ॥
प्रासादाग्र विमानेषु वलभीषु च सर्वदा । हैमराजतभौमेषु वरास्तरणशालिषु ॥
पुष्पसंचयचित्रेषु चन्दनागरुगन्धिषु । पाण्डुराभ्रप्रकाशेषु शुकसंघरुतेषु च ॥
गीतवादित्रनिर्घोषैर् वराभरणनिःस्वनैः । मृदङ्गवरशब्दैश् च सततं प्रतिबोधितः ॥
बन्दिभिर् वन्दितः काले बहुभिः सूतमागधैः । गाथाभिर् अनुरूपाभिः स्तुतिभिश् च परंतपः ॥

Транслитерация (IAST)

tac chrutvā nipuṇaṃ sarvaṃ bharataḥ saha mantribhiḥ | iṅgudīmūlam āgamya rāmaśayyām avekṣya tām ||
abravīj jananīḥ sarvā iha tena mahātmanā | śarvarī śayitā bhūmāv idam asya vimarditam ||
mahābhāgakulīnena mahābhāgena dhīmatā | jāto daśarathenorvyāṃ na rāmaḥ svaptum arhati ||
ajinottarasaṃstīrṇe varāstaraṇasaṃcaye | śayitvā puruṣavyāghraḥ kathaṃ śete mahītale ||
prāsādāgra vimāneṣu valabhīṣu ca sarvadā | haimarājatabhaumeṣu varāstaraṇaśāliṣu ||
puṣpasaṃcayacitreṣu candanāgarugandhiṣu | pāṇḍurābhraprakāśeṣu śukasaṃgharuteṣu ca ||
gītavāditranirghoṣair varābharaṇaniḥsvanaiḥ | mṛdaṅgavaraśabdaiś ca satataṃ pratibodhitaḥ ||
bandibhir vanditaḥ kāle bahubhiḥ sūtamāgadhaiḥ | gāthābhir anurūpābhiḥ stutibhiś ca paraṃtapaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तत् श्रुत्वाtat śrutvāуслышав это; выслушав то
निपुणंnipuṇaṃподробно; точно
सर्वंsarvaṃвсё; полностью
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
सह मन्त्रिभिःsaha mantribhiḥс советниками; вместе с министрами
इङ्गुदी-मूलम्iṅgudī-mūlamподножие ингуди; корень дерева ингуди
आगम्यāgamyaподойдя; придя
राम-शय्याम्rāma-śayyāmложе Рамы; место сна Рамы
अवेक्ष्यavekṣyaувидев; осмотрев
ताम्tāmто; его
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
जननीःjananīḥматерям; к матерям
सर्वाःsarvāḥвсем; всем им
इहihaздесь; на этом месте
तेनtenaим; тем
महात्मनाmahātmanāвеликим душой; великодушным
शर्वरीśarvarīночь; ночная пора
शयिताśayitāпроведена во сне; проспана
भूमौbhūmauна земле; на земле
इदम्idamэто; вот это
अस्यasyaего; от него
विमर्दितम्vimarditamпримято; потёрто
महा-भाग-कुलीनेनmahā-bhāga-kulīnenaрождённым в благородном роде; из великосчастливого рода
महा-भागेनmahā-bhāgenaвеликосчастливым; славным
धीमताdhīmatāмудрым; разумным
जातःjātaḥрождённый; появившийся
दशरथेनdaśarathenaДашаратхой; от Дашаратхи
उर्व्याम्urvyāmна земле; в мире
naне; нет
रामःrāmaḥРама; царевич Рама
स्वप्तुम्svaptumспать; ложиться
अर्हतिarhatiдостоин; должен
अजिन-उत्तर-संस्तीर्णेajina-uttara-saṃstīrṇeустланном сверху шкурами; покрытом оленьими шкурами
वर-आस्तरण-संचयेvara-āstaraṇa-saṃcayeна множестве лучших покрывал; на груде превосходных подстилок
शयित्वाśayitvāспавший; возлежавший
पुरुष-व्याघ्रःpuruṣa-vyāghraḥтигр среди людей; лучший из людей
कथंkathaṃкак; каким образом
शेतेśeteлежит; спит
मही-तलेmahī-taleна поверхности земли; на земле
प्रासाद-अग्रprāsāda-agraна верхах дворцов; на вершинах палат
विमानेषुvimāneṣuв покоях; в высоких зданиях
वलभीषु चvalabhīṣu caи на террасах; и в галереях
सर्वदाsarvadāвсегда; постоянно
हैम-राजत-भौमेषुhaima-rājata-bhaumeṣuс золотыми и серебряными полами; на золотом и серебряном основании
वर-आस्तरण-शालिषुvara-āstaraṇa-śāliṣuбогатых лучшими ложами; украшенных превосходными покрывалами
पुष्प-संचय-चित्रेषुpuṣpa-saṃcaya-citreṣuпёстрых от скоплений цветов; украшенных цветочными грудами
चन्दन-अगरु-गन्धिषुcandana-agaru-gandhiṣuблагоухающих сандалом и алоэ; пахнущих сандалом и агаром
पाण्डुर-अभ्र-प्रकाशेषुpāṇḍura-abhra-prakāśeṣuсияющих как белые облака; светлых как белые тучи
शुक-संघ-रुतेषु चśuka-saṃgha-ruteṣu caи звучащих криками стай попугаев; где перекликаются попугаи
गीत-वादित्र-निर्घोषैःgīta-vāditra-nirghoṣaiḥзвуками песен и инструментов; гулом пения и музыки
वर-आभरण-निःस्वनैःvara-ābharaṇa-niḥsvanaiḥзвоном лучших украшений; перезвоном драгоценностей
मृदङ्ग-वर-शब्दैः चmṛdaṅga-vara-śabdaiḥ caи прекрасными звуками мриданг; и лучшим боем барабанов
सततंsatataṃпостоянно; всегда
प्रतिबोधितःpratibodhitaḥпробуждаемый; будимый
बन्दिभिःbandibhiḥпевцами-хвалителями; придворными славословами
वन्दितःvanditaḥвосхваляемый; приветствуемый
कालेkāleв положенное время; в час
बहुभिःbahubhiḥмногими; множеством
सूत-मागधैःsūta-māgadhaiḥсутами и магадхами; царскими певцами и летописцами
गाथाभिःgāthābhiḥпеснями; строфами
अनुरूपाभिःanurūpābhiḥподобающими; соответствующими
स्तुतिभिः चstutibhiḥ caи гимнами; и восхвалениями
परं-तपःparaṃ-tapaḥсокрушитель врагов; палящий противников
Литературный перевод

Выслушав всё это подробно, Бхарата вместе с советниками подошёл к подножию ингуди и, увидев ложе Рамы, сказал всем матерям: «Здесь этот великодушный провёл ночь на земле; вот трава, примятая его телом. Рама, рождённый в мире от мудрого и славного Дашаратхи, из столь благородного рода, не должен спать так. Как тигр среди людей, привыкший возлежать на лучших покрывалах и оленьих шкурах, теперь лежит на земле? Его всегда будили на верхах дворцов, в покоях и на террасах с золотыми и серебряными полами, с лучшими ложами, среди цветов, запаха сандала и агара, в светлых, как белые облака, палатах, где кричали попугаи. Его пробуждали песни, музыка, звон украшений, прекрасный бой мриданг, придворные певцы, многочисленные суты и магадхи, подобающие песни и хвалы».

Версия

2418273e5eb3 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами