Рамаяна
Чудесное гостеприимство Бхарадваджи2.85.26-37
686 / 2464
Рамаяна · 2.85.26-37
Деванагари

बभूव हि समा भूमिः समन्तात् पञ्चयोजनम् । शाद्वलैर् बहुभिश् छन्ना नीलवैदूर्यसंनिभैः ॥
तस्मिन् बिल्वाः कपित्थाश् च पनसा बीजपूरकाः । आमलक्यो बभूवुश् च चूताश् च फलभूषणाः ॥
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश् च वनं दिव्योपभोगवत् । आजगाम नदी दिव्या तीरजैर् बहुभिर् वृता ॥
चतुःशालानि शुभ्राणि शालाश् च गजवाजिनाम् । हर्म्यप्रासादसंघातास् तोरणानि शुभानि च ॥
सितमेघनिभं चापि राजवेश्म सुतोरणम् । शुक्लमाल्यकृताकारं दिव्यगन्धसमुक्षितम् ॥
चतुरस्रम् असंबाधं शयनासनयानवत् । दिव्यैः सर्वरसैर् युक्तं दिव्यभोजनवस्त्रवत् ॥
उपकल्पित सर्वान्नं धौतनिर्मलभाजनम् । कॢप्तसर्वासनं श्रीमत् स्वास्तीर्णशयनोत्तमम् ॥
प्रविवेश महाबाहुर् अनुज्ञातो महर्षिणा । वेश्म तद् रत्नसंपूर्णं भरतः कैकयीसुतः ॥
अनुजग्मुश् च तं सर्वे मन्त्रिणः सपुरोहिताः । बभूवुश् च मुदा युक्ता तं दृष्ट्वा वेश्म संविधिम् ॥
तत्र राजासनं दिव्यं व्यजनं छत्रम् एव च । भरतो मन्त्रिभिः सार्धम् अभ्यवर्तत राजवत् ॥
आसनं पूजयाम् आस रामायाभिप्रणम्य च । वालव्यजनम् आदाय न्यषीदत् सचिवासने ॥
आनुपूर्व्यान् निषेदुश् च सर्वे मन्त्रपुरोहिताः । ततः सेनापतिः पश्चात् प्रशास्ता च निषेदतुः ॥

Транслитерация (IAST)

babhūva hi samā bhūmiḥ samantāt pañcayojanam | śādvalair bahubhiś channā nīlavaidūryasaṃnibhaiḥ ||
tasmin bilvāḥ kapitthāś ca panasā bījapūrakāḥ | āmalakyo babhūvuś ca cūtāś ca phalabhūṣaṇāḥ ||
uttarebhyaḥ kurubhyaś ca vanaṃ divyopabhogavat | ājagāma nadī divyā tīrajair bahubhir vṛtā ||
catuḥśālāni śubhrāṇi śālāś ca gajavājinām | harmyaprāsādasaṃghātās toraṇāni śubhāni ca ||
sitameghanibhaṃ cāpi rājaveśma sutoraṇam | śuklamālyakṛtākāraṃ divyagandhasamukṣitam ||
caturasram asaṃbādhaṃ śayanāsanayānavat | divyaiḥ sarvarasair yuktaṃ divyabhojanavastravat ||
upakalpita sarvānnaṃ dhautanirmalabhājanam | kḷptasarvāsanaṃ śrīmat svāstīrṇaśayanottamam ||
praviveśa mahābāhur anujñāto maharṣiṇā | veśma tad ratnasaṃpūrṇaṃ bharataḥ kaikayīsutaḥ ||
anujagmuś ca taṃ sarve mantriṇaḥ sapurohitāḥ | babhūvuś ca mudā yuktā taṃ dṛṣṭvā veśma saṃvidhim ||
tatra rājāsanaṃ divyaṃ vyajanaṃ chatram eva ca | bharato mantribhiḥ sārdham abhyavartata rājavat ||
āsanaṃ pūjayām āsa rāmāyābhipraṇamya ca | vālavyajanam ādāya nyaṣīdat sacivāsane ||
ānupūrvyān niṣeduś ca sarve mantrapurohitāḥ | tataḥ senāpatiḥ paścāt praśāstā ca niṣedatuḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
बभूवbabhūvaстала; возникла
हिhiведь; поистине
समाsamāровная; гладкая
भूमिःbhūmiḥземля; местность
समन्तात्samantātвокруг; со всех сторон
पञ्च-योजनम्pañca-yojanamна пять йоджан; протяжением в пять йоджан
शाद्वलैःśādvalaiḥтравяными лужайками; зелёными дернинами
बहुभिःbahubhiḥмногими; обильными
छन्नाchannāпокрытая; укрытая
नील-वैदूर्य-संनिभैःnīla-vaidūrya-saṃnibhaiḥподобными синему вайдурье; сине-лазурными
तस्मिन्tasminтам; на ней
बिल्वाःbilvāḥбильвы; деревья бильва
कपित्थाः चkapitthāḥ caи капиттхи; деревья капиттха
पनसाःpanasāḥпанасы; хлебные деревья
बीज-पूरकाःbīja-pūrakāḥцитроны; плодовые деревья биджапура
आमलक्यःāmalakyaḥамалаки; деревья амалаки
बभूवुः चbabhūvuḥ caи появились; и стали
चूताः चcūtāḥ caи манго; манговые деревья
फल-भूषणाःphala-bhūṣaṇāḥукрашенные плодами; с плодами как украшением
उत्तरेभ्यःuttarebhyaḥиз северных; от северных
कुरुभ्यः चkurubhyaḥ caКуру; земель Куру
वनंvanaṃлес; роща
दिव्य-उपभोग-वत्divya-upabhoga-vatимеющий божественные наслаждения; полный небесных удобств
आजगामājagāmaявился; пришёл
नदीnadīрека; поток
दिव्याdivyāбожественная; небесная
तीर-जैःtīra-jaiḥрождёнными на берегах; прибрежными деревьями
बहुभिःbahubhiḥмногими; множеством
वृताvṛtāокружённая; обрамлённая
चतुः-शालानिcatuḥ-śālāniчетырёхзальные дома; постройки с четырьмя залами
शुभ्राणिśubhrāṇiбелые; сияющие
शालाः चśālāḥ caи стойла; и помещения
गज-वाजिनाम्gaja-vājināmдля слонов и коней; слоново-конские
हर्म्य-प्रासाद-संघाताःharmya-prāsāda-saṃghātāḥгруды дворцов и палат; скопления высоких зданий
तोरणानिtoraṇāniворота-арки; тороны
शुभानि चśubhāni caи прекрасные; благие также
सित-मेघ-निभंsita-megha-nibhaṃподобный белому облаку; как белая туча
च अपिca apiи также; к тому же
राज-वेश्मrāja-veśmaцарский дом; царские покои
सु-तोरणम्su-toraṇamс прекрасными воротами; с красивой аркой
शुक्ल-माल्य-कृत-आकारंśukla-mālya-kṛta-ākāraṃоформленный белыми гирляндами; украшенный белыми венками
दिव्य-गन्ध-समुक्षितम्divya-gandha-samukṣitamокроплённый божественными ароматами; орошённый небесными благовониями
चतुर्-अस्रम्catur-asramчетырёхугольный; квадратный
असंबाधंasaṃbādhaṃпросторный; не тесный
शयन-आसन-यान-वत्śayana-āsana-yāna-vatс ложами, сиденьями и повозками; с постелями, креслами и экипажами
दिव्यैःdivyaiḥбожественными; небесными
सर्व-रसैःsarva-rasaiḥвсеми вкусами; всякими соками
युक्तंyuktaṃнаделённый; снабжённый
दिव्य-भोजन-वस्त्र-वत्divya-bhojana-vastra-vatс божественной едой и одеждой; имеющий небесные яства и ткани
उपकल्पित सर्व-अन्नम्upakalpita sarva-annamс приготовленной всякой пищей; где вся еда готова
धौत-निर्मल-भाजनम्dhauta-nirmala-bhājanamс вымытыми чистыми сосудами; с очищенной посудой
कॢप्त-सर्व-आसनंkḷpta-sarva-āsanaṃс устроенными всеми сиденьями; с подготовленными местами
श्रीमत्śrīmatпрекрасный; сияющий богатством
सु-आस्तीर्ण-शयन-उत्तमम्su-āstīrṇa-śayana-uttamamс превосходными хорошо застеленными ложами; с лучшими постелями
प्रविवेशpraviveśaвошёл; ступил
महा-बाहुःmahā-bāhuḥмогучерукий; сильнорукий
अनुज्ञातःanujñātaḥдозволенный; получив разрешение
महर्षिणाmaharṣiṇāмахариши; великим риши
वेश्मveśmaдом; покои
तत्tatтот; этот
रत्न-संपूर्णंratna-saṃpūrṇaṃполный драгоценностей; наполненный самоцветами
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
कैकयी-सुतःkaikayī-sutaḥсын Кайкейи; Кайкейин сын
अनुजग्मुः चanujagmuḥ caи последовали; пошли следом
तंtaṃза ним; его
सर्वेsarveвсе; полностью
मन्त्रिणःmantriṇaḥсоветники; министры
स-पुरोहिताःsa-purohitāḥс пурохитами; вместе со жрецами
बभूवुः चbabhūvuḥ caи стали; оказались
मुदा युक्ताःmudā yuktāḥисполненные радости; соединённые с восторгом
तंtaṃто; этот
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; созерцая
वेश्म-संविधिम्veśma-saṃvidhimустройство дома; убранство покоев
तत्रtatraтам; внутри
राज-आसनंrāja-āsanaṃцарское сиденье; трон
दिव्यंdivyaṃбожественное; небесное
व्यजनंvyajanaṃопахало; веер
छत्रम् एव चchatram eva caи зонтик также; царский зонт
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
मन्त्रिभिः सार्धम्mantribhiḥ sārdhamвместе с советниками; с министрами
अभ्यवर्ततabhyavartataприблизился; подошёл
राज-वत्rāja-vatкак царь; по-царски
आसनंāsanaṃсиденье; трон
पूजयाम् आसpūjayām āsaпочтил; оказал почтение
रामायrāmāyaРаме; для Рамы
अभिप्रणम्य चabhipraṇamya caи поклонившись; склонившись
वाल-व्यजनम्vāla-vyajanamопахало из хвоста яка; чамару
आदायādāyaвзяв; подняв
न्यषीदत्nyaṣīdatсел; опустился
सचिव-आसनेsaciva-āsaneна сиденье советника; на месте министра
आनुपूर्व्यात्ānupūrvyātпо порядку; последовательно
निषेदुः चniṣeduḥ caи сели; уселись
सर्वेsarveвсе; полностью
मन्त्र-पुरोहिताःmantra-purohitāḥсоветники и жрецы; министры с пурохитами
ततःtataḥзатем; после этого
सेनापतिःsenāpatiḥвоеначальник; главнокомандующий
पश्चात्paścātпосле; следом
प्रशास्ता चpraśāstā caи управитель; распорядитель
निषेदतुःniṣedatuḥсели вдвоём; заняли места
Литературный перевод

Земля вокруг стала ровной на пять йоджан, покрытой множеством травяных лужаек, похожих на синий вайдурья. На ней появились бильвы, капиттхи, панасы, цитроны, амалаки и манговые деревья, украшенные плодами. Из северной земли Куру явилась роща, полная божественных наслаждений, и небесная река, окружённая множеством прибрежных деревьев. Возникли белые четырёхзальные дома, стойла для слонов и коней, скопления дворцов, прекрасные арки и царские покои, подобные белому облаку, с красивыми воротами, белыми гирляндами и божественными ароматами. Дом был просторный, четырёхугольный, с ложами, сиденьями и экипажами, со всеми божественными вкусами, небесной едой и одеждами, с приготовленной пищей, чистыми сосудами, готовыми сиденьями и лучшими постелями. Получив разрешение великого риши, могучерукий Бхарата, сын Кайкейи, вошёл в этот дом, полный драгоценностей. За ним последовали все советники и жрецы; увидев устройство покоев, они исполнились радости. Там Бхарата с советниками приблизился к божественному царскому сиденью, опахалу и зонту, но почтил трон как принадлежащий Раме, поклонился, взял опахало и сел на место советника. Затем по порядку сели советники и жрецы, а после них военачальник и управитель.

Версия

9fc989cffb32 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами