Рамаяна
Лакшмана и Индраджит начинают поединок6.75.9-18
1885 / 2464
Рамаяна · 6.75.9-18
Деванагари

तच् छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य गर्जितं लक्ष्मणस् तदा । अभीतवदनः क्रुद्धो रावणिं वाक्यम् अब्रवीत् ॥
उक्तश् च दुर्गमः पारः कार्याणां राक्षस त्वया । कार्याणां कर्मणा पारं यो गच्छति स बुद्धिमान् ॥
स त्वम् अर्थस्य हीनार्थो दुरवापस्य केन चित् । वचो व्याहृत्य जानीषे कृतार्थो ऽस्मीति दुर्मते ॥
अन्तर्धानगतेनाजौ यस् त्वयाचरितस् तदा । तस्कराचरितो मार्गो नैष वीरनिषेवितः ॥
यथा बाणपथं प्राप्य स्थितो ऽहं तव राक्षस । दर्शयस्वाद्य तत् तेजो वाचा त्वं किं विकत्थसे ॥
एवम् उक्तो धनुर् भीमं परामृश्य महाबलः । ससर्जे निशितान् बाणान् इन्द्रजित् समिजिंजय ॥
ते निसृष्टा महावेगाः शराः सर्पविषोपमाः । संप्राप्य लक्ष्मणं पेतुः श्वसन्त इव पन्नगाः ॥
शरैर् अतिमहावेगैर् वेगवान् रावणात्मजः । सौमित्रिम् इन्द्रजिद् युद्धे विव्याध शुभलक्षणम् ॥
स शरैर् अतिविद्धाङ्गो रुधिरेण समुक्षितः । शुशुभे लक्ष्मणः श्रीमान् विधूम इव पावकः ॥
इन्द्रजित् त्व् आत्मनः कर्म प्रसमीक्ष्याधिगम्य च । विनद्य सुमहानादम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥

Транслитерация (IAST)

tac chrutvā rākṣasendrasya garjitaṃ lakṣmaṇas tadā | abhītavadanaḥ kruddho rāvaṇiṃ vākyam abravīt ||
uktaś ca durgamaḥ pāraḥ kāryāṇāṃ rākṣasa tvayā | kāryāṇāṃ karmaṇā pāraṃ yo gacchati sa buddhimān ||
sa tvam arthasya hīnārtho duravāpasya kena cit | vaco vyāhṛtya jānīṣe kṛtārtho 'smīti durmate ||
antardhānagatenājau yas tvayācaritas tadā | taskarācarito mārgo naiṣa vīraniṣevitaḥ ||
yathā bāṇapathaṃ prāpya sthito 'haṃ tava rākṣasa | darśayasvādya tat tejo vācā tvaṃ kiṃ vikatthase ||
evam ukto dhanur bhīmaṃ parāmṛśya mahābalaḥ | sasarje niśitān bāṇān indrajit samijiṃjaya ||
te nisṛṣṭā mahāvegāḥ śarāḥ sarpaviṣopamāḥ | saṃprāpya lakṣmaṇaṃ petuḥ śvasanta iva pannagāḥ ||
śarair atimahāvegair vegavān rāvaṇātmajaḥ | saumitrim indrajid yuddhe vivyādha śubhalakṣaṇam ||
sa śarair atividdhāṅgo rudhireṇa samukṣitaḥ | śuśubhe lakṣmaṇaḥ śrīmān vidhūma iva pāvakaḥ ||
indrajit tv ātmanaḥ karma prasamīkṣyādhigamya ca | vinadya sumahānādam idaṃ vacanam abravīt ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तत् श्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्यtat śrutvā rākṣasendrasyaто услышав владыки ракшасов
गर्जितम् लक्ष्मणः तदाgarjitam lakṣmaṇaḥ tadāрычание, Лакшмана тогда
अभीतवदनः क्रुद्धःabhītavadanaḥ kruddhaḥс бесстрашным лицом, разгневанный
रावणिम् वाक्यम् अब्रवीत्rāvaṇim vākyam abravītсыну Раваны слово сказал
उक्तः च दुर्गमः पारःuktaḥ ca durgamaḥ pāraḥсказан и труднодостижимый берег
कार्याणाम् राक्षस त्वयाkāryāṇām rākṣasa tvayāдел, ракшас, тобой
कार्याणाम् कर्मणा पारम्kāryāṇām karmaṇā pāramдел делом берег
यः गच्छति स बुद्धिमान्yaḥ gacchati sa buddhimānкто достигает, тот разумен
सः त्वम् अर्थस्य हीनार्थःsaḥ tvam arthasya hīnārthaḥтак ты, без цели в деле
दुरवापस्य केन चित्duravāpasya kena citтруднодостижимом кем-либо
वचः व्याहृत्य जानीषेvacaḥ vyāhṛtya jānīṣeслово произнеся, считаешь
कृतार्थः अस्मि इति दुर्मतेkṛtārthaḥ asmi iti durmateя достиг цели — так, дурноразумный
अन्तर्धानगतेन आजौantardhānagatena ājauскрытым в битве
यः त्वया आचरितः तदाyaḥ tvayā ācaritaḥ tadāкоторый тобой был применён тогда
तस्कराचरितः मार्गःtaskarācaritaḥ mārgaḥвором применяемый путь
न एष वीरनिषेवितःna eṣa vīraniṣevitaḥне этот героями посещаемый
यथा बाणपथम् प्राप्यyathā bāṇapatham prāpyaраз я путь стрел достигнув
स्थितः अहम् तव राक्षसsthitaḥ aham tava rākṣasaстою я перед тобой, ракшас
दर्शयस्व अद्य तत् तेजःdarśayasva adya tat tejaḥпокажи сегодня ту силу
वाचा त्वम् किम् विकत्थसेvācā tvam kim vikatthaseсловом ты зачем хвастаешься
एवम् उक्तः धनुर् भीमम्evam uktaḥ dhanur bhīmamтак сказанный, лук страшный
परामृश्य महाबलःparāmṛśya mahābalaḥвзяв, великосильный
ससर्जे निशितान् बाणान्sasarje niśitān bāṇānвыпустил острые стрелы
इन्द्रजित् समितिंजयःindrajit samitiṃjayaḥИндраджит, победитель в битвах
ते निसृष्टाः महावेगाःte nisṛṣṭāḥ mahāvegāḥте выпущенные, великостремительные
शराः सर्पविषोपमाःśarāḥ sarpaviṣopamāḥстрелы, подобные змеиному яду
संप्राप्य लक्ष्मणम् पेतुःsaṃprāpya lakṣmaṇam petuḥдостигнув Лакшманы, упали
श्वसन्तः इव पन्नगाःśvasantaḥ iva pannagāḥсловно шипящие змеи
शरैः अतिमहावेगैःśaraiḥ atimahāvegaiḥстрелами чрезвычайно быстрыми
वेगवान् रावणात्मजःvegavān rāvaṇātmajaḥстремительный сын Раваны
सौमित्रिम् इन्द्रजित् युद्धेsaumitrim indrajit yuddheСаумитри Индраджит в бою
विव्याध शुभलक्षणम्vivyādha śubhalakṣaṇamпронзил с благими признаками
स शरैः अतिविद्धाङ्गःsa śaraiḥ atividdhāṅgaḥон, стрелами сильно пронзённый в члены
रुधिरेण समुक्षितःrudhireṇa samukṣitaḥкровью окроплённый
शुशुभे लक्ष्मणः श्रीमान्śuśubhe lakṣmaṇaḥ śrīmānсиял Лакшмана славный
विधूमः इव पावकःvidhūmaḥ iva pāvakaḥкак бездымный огонь
इन्द्रजित् तु आत्मनः कर्मindrajit tu ātmanaḥ karmaИндраджит же своё дело
प्रसमीक्ष्य अधिगम्य चprasamīkṣya adhigamya caрассмотрев и оценив
विनद्य सुमहानादम्vinadya sumahānādamиздав очень великий крик
इदम् वचनम् अब्रवीत्idam vacanam abravītэто слово сказал
Литературный перевод

Услышав это рычание сына владыки ракшасов, Лакшмана с бесстрашным лицом и в гневе сказал сыну Раваны: «Ракшас, ты только говорил о труднодостижимой границе дела. Разумен тот, кто достигает цели делом. А ты, дурноразумный, произнеся слова о деле, труднодостижимом для кого-либо, считаешь: “Я уже достиг цели”. Тот путь, которым ты прежде пользовался в битве, скрываясь от глаз, — путь вора, а не путь, которому следуют герои. Раз я стою перед тобой на пути твоих стрел, ракшас, покажи сегодня эту силу. Зачем ты хвастаешься словами?» Сказанный так, великосильный Индраджит, победитель в битвах, взял страшный лук и выпустил острые стрелы. Эти выпущенные стрелы, стремительные и подобные змеиному яду, достигли Лакшманы и упали на него, словно шипящие змеи. Стремительный сын Раваны, Индраджит, в бою пронзил Саумитри с благими признаками чрезвычайно быстрыми стрелами. Пронзённый стрелами и окроплённый кровью, славный Лакшмана сиял как бездымный огонь. А Индраджит, рассмотрев и оценив своё дело, издал великий крик и сказал такое слово.

Версия

9bef190dc7c4 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами