Śrī-Varāha
पुनस्ते ऋषयः सर्वे तं पप्रच्छुः सनातनम् । रुद्रं पुराणपुरुषं शाश्वतं ध्रुवमव्ययम् । विश्वरूपमजं शंभुं त्रिनेत्रं शूलपाणिनम्
ऋषय ऊचुः । त्वं परः सर्वदेवानामस्माकं च सुरेश्वर । पृच्छाम तेन त्वां प्रश्नमेकं तद् वक्तुमर्हसि
भूमिप्रमाणसंस्थानं पर्वतानां च विस्तरम् । समुद्राणां नदीनां च ब्रह्माण्डस्य च विस्तरम् । अस्माकं ब्रूहि कृपया देवदेव उमापते
सर्वेष्वेव पुराणेषु भूर्लोकः परिकीर्त्यते । ब्रह्मविष्णुभवादीनां वायव्ये च सविस्तरम्
इदानीं च प्रवक्ष्यामि समासाद् वः क्षमान्तरम् । तन्निबोधत धर्मज्ञा गदतो मम सत्तमाः
punaste ṛṣayaḥ sarve taṃ papracchuḥ sanātanam | rudraṃ purāṇapuruṣaṃ śāśvataṃ dhruvamavyayam | viśvarūpamajaṃ śaṃbhuṃ trinetraṃ śūlapāṇinam
ṛṣaya ūcuḥ | tvaṃ paraḥ sarvadevānāmasmākaṃ ca sureśvara | pṛcchāma tena tvāṃ praśnamekaṃ tad vaktumarhasi
bhūmipramāṇasaṃsthānaṃ parvatānāṃ ca vistaram | samudrāṇāṃ nadīnāṃ ca brahmāṇḍasya ca vistaram | asmākaṃ brūhi kṛpayā devadeva umāpate
sarveṣveva purāṇeṣu bhūrlokaḥ parikīrtyate | brahmaviṣṇubhavādīnāṃ vāyavye ca savistaram
idānīṃ ca pravakṣyāmi samāsād vaḥ kṣamāntaram | tannibodhata dharmajñā gadato mama sattamāḥ
Шри-Вараха сказал: Снова все те риши спросили его — вечного Рудру, древнего Мужа, непреходящего, твёрдого, неизменного, всеобразного, нерождённого Шамбху, трёхокого, держащего трезубец. Риши сказали: «Ты выше всех богов и нас, о Владыка богов; потому спрашиваем тебя об одном вопросе: изволь то сказать. Меру и расположение земли, протяжение гор, океанов и рек, и протяжение мирового яйца — поведай нам по милости, о Бог богов, о супруг Умы». Рудра сказал: «Во всех Пуранах описывается Бхурлока, а у Брахмы, Вишну, Бхавы и прочих — в „Ваяви“, подробно. Ныне же поведаю вам вкратце иное протяжение земли; постигните то у меня, говорящего, о знатоки дхармы, о превосходнейшие».
20885f508094 · опубликовано 4 сент. 2026 г., 01:44:26 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Просьба риши начинается с признания: «ты выше всех богов и нас». После двух глав, где Рудра сам отводил себе третье место, спрашивающие по-прежнему ставят его первым.
Спрашивают же они не о богах, а о земле: мера и расположение суши, протяжение гор, океанов, рек и всего мирового яйца. После долгого разговора о единстве трёх идёт вопрос о верстах — и он принят без всякого возражения.
Ответ начат с отсылки: подробно об этом сказано в «Ваяви», здесь будет вкратце. Книга не делает вида, что говорит впервые, и прямо указывает, где искать полнее.