Jyeṣṭhā
वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च ॥ पतितान्युद्धरेद्यस्तु स पूर्त्तफलमश्नुते
भूमिदानेन ये लोका गोदानेन च कीर्त्तिताः ॥ ते लोकाः प्राप्यते पुंभिः पादपानां प्ररोहणे
अश्वत्थमेकं पिचुमन्दमेकं न्यग्रोधमेकं दश पुष्पजातीः ॥ द्वे द्वे तथा दाडिममातुलिंगे पंचाम्ररोपी नरकं न याति
यथा सुपुत्रः कुलमुद्धरेद्धि यथाऽतिकृच्छ्रान्नियमप्रयत्नात् ॥ तथाऽत्र वृक्षाः फलपुष्पभूताः स्वं स्वामिनं नरकादुद्धरन्ति
इन्धनार्थं यदानीतमग्निहोत्रं तदुच्यते ॥ छायाविश्रामपथिकैः पक्षिणां निलयेन च
पत्रमूलत्वगाद्यैश्च औषधार्थं तु देहिनाम् ॥ उपकुर्वन्ति वृक्षस्य पंचयज्ञः स उच्यते
vāpīkūpataḍāgāni devatāyatanāni ca || patitānyuddharedyastu sa pūrttaphalamaśnute
bhūmidānena ye lokā godānena ca kīrttitāḥ || te lokāḥ prāpyate puṃbhiḥ pādapānāṃ prarohaṇe
aśvatthamekaṃ picumandamekaṃ nyagrodhamekaṃ daśa puṣpajātīḥ || dve dve tathā dāḍimamātuliṃge paṃcāmraropī narakaṃ na yāti
yathā suputraḥ kulamuddhareddhi yathā'tikṛcchrānniyamaprayatnāt || tathā'tra vṛkṣāḥ phalapuṣpabhūtāḥ svaṃ svāminaṃ narakāduddharanti
indhanārthaṃ yadānītamagnihotraṃ taducyate || chāyāviśrāmapathikaiḥ pakṣiṇāṃ nilayena ca
patramūlatvagādyaiśca auṣadhārthaṃ tu dehinām || upakurvanti vṛkṣasya paṃcayajñaḥ sa ucyate
«Пруды, колодцы, водоёмы и святилища божеств — кто поднимет обрушенные, тот вкушает плод благого дела. Которые миры возвещены даром земли и даром коровы, — те миры обретаются людьми при выращивании деревьев. Одну ашваттху, одно ним, одну смоковницу, десять цветочных пород, по два граната и цитрона, пять манго посадивший — не идёт в ад. Как добрый сын поднимает род, как из великой беды обетом и усилием, — так здесь деревья, ставшие плодами и цветами, поднимают своего хозяина из ада. Что принесено ради дров — то зовётся агнихотрой; тенью и отдыхом путникам, жилищем птиц, и листьями, корнями, корою и прочим ради лекарства телесным услугу оказывают, — то зовётся пятью жертвами дерева».
781867e20233 · опубликовано 4 сент. 2026 г., 11:54:21 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Дерево приравнено к сыну: и то и другое поднимает род из ада. Сравнение сказано прямо, без обиняков.
Это и есть ответ бездетному Гокарне, который весь рассказ винит себя. Сад, который он насадил, и был его потомством.
Пять жертв дерева перечислены хозяйственно: дрова, тень, гнёзда, лекарство, польза телу. Ни одна не названа обрядом.