Вишну-пурана
Род Приявраты и семь материков2.1.28-32
340 / 1027
Вишну-пурана · 2.1.28-32
Деванагари

ऋषभाद् भरतो जज्ञे ज्येष्ठः पुत्रशतस्य सः कृत्वा राज्यं स्वधर्मेण तथेष्ट्वा विविधान् मखान् ।
अभिषिच्य सुतं वीरं भरतं पृथिवीपतिः तपसे स महाभागः पुलहस्याश्रमं ययौ ।
वानप्रस्थविधानेन तत्रापि कृतनिश्चयः तपस् तेपे यथान्यायम् इयाज स महीपतिः ।
तपसा कर्षितो ऽत्यर्थं कृशो धमनिसंततः नग्नो वीटां मुखे दत्त्वा वीराध्वानं ततो गतः ।
ततश् च भारतं वर्षम् एतल् लोकेषु गीयते भरताय यतः पित्रा दत्तं प्रातिष्ठता वनम् ।

Транслитерация (IAST)

ṛṣabhād bharato jajñe jyeṣṭhaḥ putraśatasya saḥ kṛtvā rājyaṃ svadharmeṇa tatheṣṭvā vividhān makhān /
abhiṣicya sutaṃ vīraṃ bharataṃ pṛthivīpatiḥ tapase sa mahābhāgaḥ pulahasyāśramaṃ yayau /
vānaprasthavidhānena tatrāpi kṛtaniścayaḥ tapas tepe yathānyāyam iyāja sa mahīpatiḥ /
tapasā karṣito 'tyarthaṃ kṛśo dhamanisaṃtataḥ nagno vīṭāṃ mukhe dattvā vīrādhvānaṃ tato gataḥ /
tataś ca bhārataṃ varṣam etal lokeṣu gīyate bharatāya yataḥ pitrā dattaṃ prātiṣṭhatā vanam /

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ऋषभात्ṛṣabhātот Ришабхи
भरतःbharataḥБхарата
जज्ञेjajñeродился
ज्येष्ठःjyeṣṭhaḥстарший
पुत्र-शतस्यputra-śatasyaу ста сыновей
सःsaḥон
कृत्वाkṛtvāсотворив
राज्यम्rājyamцарство
स्व-धर्मेणsva-dharmeṇaпо своему долгу
तथाtathāтакже
इष्ट्वाiṣṭvāсовершив
विविधान्vividhānразные
मखान्makhānжертвы
अभिषिच्यabhiṣicyaпомазав
सुतम्sutamсына
वीरम्vīramдоблестного
भरतम्bharatamБхарату
पृथिवी-पतिःpṛthivī-patiḥвладыка земли
तपसेtapaseради подвига
सःsaḥон
महा-भागःmahā-bhāgaḥмногосчастливый
पुलहस्यpulahasyaПулахи
आश्रमम्āśramamв обитель
ययौyayauушёл
वानप्रस्थ-विधानेनvānaprastha-vidhānenaпо уставу лесного жития
तत्रtatraтам
अपिapiи
कृत-निश्चयःkṛta-niścayaḥутвердившийся в решении
तपःtapaḥподвиг
तेपेtepeсовершал
यथा-न्यायम्yathā-nyāyamкак должно
इयाजiyājaприносил жертвы
सःsaḥон
मही-पतिःmahī-patiḥвладыка земли
तपसाtapasāподвигом
कर्शितःkarśitaḥизнурённый
अत्यर्थम्atyarthamчрезмерно
कृशःkṛśaḥисхудалый
धमनि-संततःdhamani-saṃtataḥс проступившими жилами
नग्नःnagnaḥнагой
वीटाम्vīṭāmкамешек
मुखेmukheв рот
दत्त्वाdattvāвзяв
वीर-अध्वानम्vīra-adhvānamпуть героя
ततःtataḥзатем
गतःgataḥпринял
ततःtataḥоттого
caи
भारतम्bhāratamБхаратой
वर्षम्varṣamварша
एतत्etatэта
लोकेषुlokeṣuв мирах
गीयतेgīyateвоспевается
भरतायbharatāyaБхарате
यतःyataḥпоскольку
पित्राpitrāотцом
दत्तम्dattamотдана
प्रातिष्ठताprātiṣṭhatāушедшим
वनम्vanamв лес
Литературный перевод

От Ришабхи родился Бхарата, старший из ста сыновей. Совершив царствование по своему долгу и принеся разные жертвы, владыка земли помазал доблестного сына Бхарату и ушёл, многосчастливый, ради подвига в обитель Пулахи. Там, утвердившись в решении, он по уставу лесного жития как должно совершал подвиг и приносил жертвы. Изнурённый подвигом до крайности, исхудалый, с проступившими жилами, нагой, взяв в рот камешек, принял он путь героя.

Оттого и воспевается эта варша в мирах как Бхарата: ибо отдана она была Бхарате отцом, уходившим в лес.

Версия

e971b3b9ad73 · опубликовано 22 авг. 2026 г., 00:42:53 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами