圣典薄伽梵往世书
Woken by a Foot10.51.27-44
4717 / 5136
Linux翻页
圣典薄伽梵往世书 · 10.51.27-44

śrī-mucukunda uvāca

天城文

को भवान् इह सम्प्राप्तो विपिने गिरि-गह्वरे
पद्भ्यां पद्म-पलाशाभ्यां विचरस्य् उरु-कण्टके
किं स्वित् तेजस्विनां तेजो भगवान् वा विभावसुः
सूर्यः सोमो महेन्द्रो वा लोक-पालो परो ऽपि वा
मन्ये त्वां देव-देवानां त्रयाणां पुरुषर्षभम्
यद् बाधसे गुहा-ध्वान्तं प्रदीपः प्रभया यथा
शुश्रूषताम् अव्यलीकम् अस्माकं नर-पुङ्गव
स्व-जन्म कर्म गोत्रं वा कथ्यतां यदि रोचते
वयं तु पुरुष-व्याघ्र ऐक्ष्वाकाः क्षत्र-बन्धवः
मुचुकुन्द इति प्रोक्तो यौवनाश्वात्मजः प्रभो
चिर-प्रजागर-श्रान्तो निद्रयापहतेन्द्रियः
शये ऽस्मिन् विजने कामं केनाप्य् उत्थापितो ऽधुना
सो ऽपि भस्मी-कृतो नूनम् आत्मीयेनैव पाप्मना
अनन्तरं भवान् श्रीमांल् लक्षितो ऽमित्र-शासनः
तेजसा ते ऽविषह्येण भूरि द्रष्टुं न शक्नुमः
हतौजसा महा-भाग माननीयो ऽसि देहिनाम्
एवं सम्भाषितो राज्ञा भगवान् भूत-भावनः
प्रत्याह प्रहसन् वाण्या मेघ-नाद-गभीरया
जन्म-कर्माभिधानानि सन्ति मे ऽङ्ग सहस्रशः
न शक्यन्ते ऽनुसङ्ख्यातुम् अनन्तत्वान् मयापि हि
क्वचिद् रजांसि विममे पार्थिवान्य् उरु-जन्मभिः
गुण-कर्माभिधानानि न मे जन्मानि कर्हिचित्
काल-त्रयोपपन्नानि जन्म-कर्माणि मे नृप
अनुक्रमन्तो नैवान्तं गच्छन्ति परमर्षयः
तथाप्य् अद्यतनान्य् अङ्ग शृनुष्व गदतो मम
विज्ञापितो विरिञ्चेन पुराहं धर्म-गुप्तये
भूमेर् भारायमाणानाम् असुराणां क्षयाय च
अवतीर्णो यदु-कुले गृह आनकदुन्दुभेः
वदन्ति वासुदेवेति वसुदेव-सुतं हि माम्
कालनेमिर् हतः कंसः प्रलम्बाद्याश् च सद्-द्विषः
अयं च यवनो दग्धो राजंस् ते तिग्म-चक्षुषा
सो ऽहं तवानुग्रहार्थं गुहाम् एताम् उपागतः
प्रार्थितः प्रचुरं पूर्वं त्वयाहं भक्त-वत्सलः
वरान् वृणीष्व राजर्षे सर्वान् कामान् ददामि ते
मां प्रसन्नो जनः कश्चिन् न भूयो ऽर्हति शोचितुम्
इत्य् उक्तस् तं प्रणम्याह मुचुकुन्दो मुदान्वितः
ज्ञात्वा नारायणं देवं गर्ग-वाक्यम् अनुस्मरन्

转写 (IAST)

ko bhavān iha samprāpto vipine giri-gahvare
padbhyāṃ padma-palāśābhyāṃ vicarasy uru-kaṇṭake
kiṃ svit tejasvināṃ tejo bhagavān vā vibhāvasuḥ
sūryaḥ somo mahendro vā loka-pālo paro 'pi vā
manye tvāṃ deva-devānāṃ trayāṇāṃ puruṣarṣabham
yad bādhase guhā-dhvāntaṃ pradīpaḥ prabhayā yathā
śuśrūṣatām avyalīkam asmākaṃ nara-puṅgava
sva-janma karma gotraṃ vā kathyatāṃ yadi rocate
vayaṃ tu puruṣa-vyāghra aikṣvākāḥ kṣatra-bandhavaḥ
mucukunda iti prokto yauvanāśvātmajaḥ prabho
cira-prajāgara-śrānto nidrayāpahatendriyaḥ
śaye 'smin vijane kāmaṃ kenāpy utthāpito 'dhunā
so 'pi bhasmī-kṛto nūnam ātmīyenaiva pāpmanā
anantaraṃ bhavān śrīmāṃl lakṣito 'mitra-śāsanaḥ
tejasā te 'viṣahyeṇa bhūri draṣṭuṃ na śaknumaḥ
hataujasā mahā-bhāga mānanīyo 'si dehinām
evaṃ sambhāṣito rājñā bhagavān bhūta-bhāvanaḥ
pratyāha prahasan vāṇyā megha-nāda-gabhīrayā
janma-karmābhidhānāni santi me 'ṅga sahasraśaḥ
na śakyante 'nusaṅkhyātum anantatvān mayāpi hi
kvacid rajāṃsi vimame pārthivāny uru-janmabhiḥ
guṇa-karmābhidhānāni na me janmāni karhicit
kāla-trayopapannāni janma-karmāṇi me nṛpa
anukramanto naivāntaṃ gacchanti paramarṣayaḥ
tathāpy adyatanāny aṅga śṛnuṣva gadato mama
vijñāpito viriñcena purāhaṃ dharma-guptaye
bhūmer bhārāyamāṇānām asurāṇāṃ kṣayāya ca
avatīrṇo yadu-kule gṛha ānakadundubheḥ
vadanti vāsudeveti vasudeva-sutaṃ hi mām
kālanemir hataḥ kaṃsaḥ pralambādyāś ca sad-dviṣaḥ
ayaṃ ca yavano dagdho rājaṃs te tigma-cakṣuṣā
so 'haṃ tavānugrahārthaṃ guhām etām upāgataḥ
prārthitaḥ pracuraṃ pūrvaṃ tvayāhaṃ bhakta-vatsalaḥ
varān vṛṇīṣva rājarṣe sarvān kāmān dadāmi te
māṃ prasanno janaḥ kaścin na bhūyo 'rhati śocitum
ity uktas taṃ praṇamyāha mucukundo mudānvitaḥ
jñātvā nārāyaṇaṃ devaṃ garga-vākyam anusmaran

逐字释义
梵语IAST释义
कः भवान् इह सम्प्राप्तः विपिने गिरि-गह्वरेkaḥ bhavān iha samprāptaḥ vipine giri-gahvare«кто ты, пришедший сюда — в лес, в горную пещеру,; кто ты здесь пришедший в лесу в горной пещере
पद्भ्याम् पद्म-पलाशाभ्याम् विचरसि उरु-कण्टकेpadbhyām padma-palāśābhyām vicarasi uru-kaṇṭakeи ходишь стопами, [нежными], как лепестки лотоса, по [месту], полному терний?; стопами лотосалепестковыми ходишь весьматерновом
किम् स्वित् तेजस्विनाम् तेजः भगवान् वा विभावसुःkim svit tejasvinām tejaḥ bhagavān vā vibhāvasuḥ«не жар ли ты жарких? или владыка-огонь?; что ли жарких жар, Владыка или огонь
सूर्यः सोमः महा-इन्द्रः वा लोक-पालः परः अपि वाsūryaḥ somaḥ mahā-indraḥ vā loka-pālaḥ paraḥ api vāсолнце, месяц, великий Индра или иной хранитель мира?; солнце, месяц, великий Индра или мира хранитель иной также или
मन्ये त्वाम् देव-देवानाम् त्रयाणाम् पुरुष-ऋषभम्manye tvām deva-devānām trayāṇām puruṣa-ṛṣabham«я полагаю тебя быком среди мужей — [первым] из трёх богов богов,; полагаю тебя богов богов трёх мужей быком
यत् बाधसे गुहा-ध्वान्तम् प्रदीपः प्रभया यथाyat bādhase guhā-dhvāntam pradīpaḥ prabhayā yathāраз ты теснишь тьму пещеры — как светильник сиянием; что теснишь пещеры тьму светильник сиянием как
शुश्रूषताम् अ-व्यलीकम् अस्माकम् नर-पुङ्गवśuśrūṣatām a-vyalīkam asmākam nara-puṅgava«нам, слушающим нелживо, о бык среди мужей,; слушающим нелживо нам, мужей бык
स्व-जन्म कर्म गोत्रम् वा कथ्यताम् यदि रोचतेsva-janma karma gotram vā kathyatām yadi rocateда будет сказано о твоём рождении, деянии и роде — если угодно; своё рождение, деяние, род или да будет сказано если нравится
वयम् तु पुरुष-व्याघ्र ऐक्ष्वाकाः क्षत्र-बन्धवःvayam tu puruṣa-vyāghra aikṣvākāḥ kṣatra-bandhavaḥ«а мы, о тигр среди мужей, — из [рода] Икшваку, [лишь] по имени кшатрии;; мы же, мужей тигр, Икшвакувы кшатрии по названию
मुचुकुन्दः इति प्रोक्तः यौवनाश्व-आत्म-जः प्रभोmucukundaḥ iti proktaḥ yauvanāśva-ātma-jaḥ prabhoзовусь Мучукундою, сын Юванашвы, о владыка; Мучукунда так названный Юванашвы сын, владыка
चिर-प्रजागर-श्रान्तः निद्रया अपहत-इन्द्रियःcira-prajāgara-śrāntaḥ nidrayā apahata-indriyaḥ«утомлённый долгим бодрствованием, у которого сном отняты чувства,; долгимбодрствованиемутомлённый сном отнятчувственный
शये अस्मिन् विजने कामम् केन अपि उत्थापितः अधुनाśaye asmin vijane kāmam kena api utthāpitaḥ adhunāя спал вволю в этом безлюдном [месте]; ныне кем-то разбужен; сплю в этом безлюдном вволю кем-то разбуженный ныне
सः अपि भस्मी-कृतः नूनम् आत्मीयेन एव पाप्मनाsaḥ api bhasmī-kṛtaḥ nūnam ātmīyena eva pāpmanā«и он обращён в пепел, верно, своим же грехом;; он также пеплом сделанный верно своим же грехом
अनन्तरम् भवान् श्रीमान् लक्षितः अ-मित्र-शासनःanantaram bhavān śrīmān lakṣitaḥ a-mitra-śāsanaḥзатем примечен ты, прекрасный, каратель недругов; затем ты прекрасный примеченный недругов каратель
तेजसा ते अ-विषह्येण भूरि द्रष्टुम् न शक्नुमःtejasā te a-viṣahyeṇa bhūri draṣṭum na śaknumaḥ«от твоего нестерпимого жара мы не можем долго смотреть;; жаром твоим нестерпимым много смотреть не можем
हत-ओजसा महा-भाग माननीयः असि देहिनाम्hata-ojasā mahā-bhāga mānanīyaḥ asi dehināmс угасшею мощью, о великоудачливый, — ты почитаем воплощёнными»; утраченномощные, великоудачливый, почитаем ты воплощённых
एवम् सम्भाषितः राज्ञा भगवान् भूत-भावनःevam sambhāṣitaḥ rājñā bhagavān bhūta-bhāvanaḥтак вопрошённый царём, Владыка, промыслитель существ; так вопрошённый царём Владыка существ промыслитель
प्रत्याह प्रहसन् वाण्या मेघ-नाद-गभीरयाpratyāha prahasan vāṇyā megha-nāda-gabhīrayāответил, усмехнувшись, речью, глубокою, как гром тучи:; ответил усмехающийся речью тучигромаглубокою
जन्म-कर्म-अभिधानानि सन्ति मे अङ्ग सहस्रशःjanma-karma-abhidhānāni santi me aṅga sahasraśaḥ«рождения, деяния и имена мои, милый, — тысячами;; рождения-деяния-имена суть мои, милый, тысячами
न शक्यन्ते अनुसङ्ख्यातुम् अनन्तत्वात् मया अपि हिna śakyante anusaṅkhyātum anantatvāt mayā api hiих не сосчитать по бесконечности — даже мною; не могут быть сосчитаны бесконечностью мною также ведь
क्वचित् रजांसि विममे पार्थिवानि उरु-जन्मभिःkvacit rajāṃsi vimame pārthivāni uru-janmabhiḥ«иной когда-нибудь исчислит земные пылинки многими рождениями,; иногда пылинки исчислил бы земные многими рождениями
गुण-कर्म-अभिधानानि न मे जन्मानि कर्हिचित्guṇa-karma-abhidhānāni na me janmāni karhicitно достоинства, деяния, имена и рождения мои — никогда; достоинства-деяния-имена не мои рождения когда-либо
काल-त्रय-उपपन्नानि जन्म-कर्माणि मे नृपkāla-traya-upapannāni janma-karmāṇi me nṛpa«рождения и деяния мои, [бывшие] в трёх временах, о царь,; трёхвремённые рождения-деяния мои, о царь
अनुक्रमन्तः न एव अन्तम् गच्छन्ति परम-ऋषयःanukramantaḥ na eva antam gacchanti parama-ṛṣayaḥперечисляя, высшие риши не приходят к концу; перечисляющие не же конца достигают высшие риши
तथा अपि अद्यतनानि अङ्ग शृणुष्व गदतः ममtathā api adyatanāni aṅga śṛṇuṣva gadataḥ mama«и всё же, милый, услышь о нынешних — от меня, говорящего:; однако нынешние, милый, услышь говорящего моего
विज्ञापितः विरिञ्चेन पुरा अहम् धर्म-गुप्तयेvijñāpitaḥ viriñcena purā aham dharma-guptayeпрежде я был упрошен Виринчею ради охраны дхармы; упрошенный Виринчею прежде я дхармы охраны ради
भूमेः भारायमाणानाम् असुराणाम् क्षयाय चbhūmeḥ bhārāyamāṇānām asurāṇām kṣayāya ca«и ради гибели асуров, ставших бременем земли,; земли бременемставших асуров гибели ради же
अवतीर्णः यदु-कुले गृहे आनक-दुन्दुभेःavatīrṇaḥ yadu-kule gṛhe ānaka-dundubheḥя нисшёл в роду Яду, в доме Анакадундубхи;; нисшедший Яду в роду в доме Анакадундубхи
वदन्ति वासुदेवः इति वसुदेव-सुतम् हि माम्vadanti vāsudevaḥ iti vasudeva-sutam hi māmменя, сына Васудевы, называют Васудевою; говорят Васудева так Васудевы сына ведь меня
कालनेमिः हतः कंसः प्रलम्ब-आद्याः च सत्-द्विषःkālanemiḥ hataḥ kaṃsaḥ pralamba-ādyāḥ ca sat-dviṣaḥ«убит Каланеми — Канса, и Праламба и прочие ненавистники праведных;; Каланеми убит Канса, Праламба-прочие же праведныхненавистники
अयम् च यवनः दग्धः राजन् ते तिग्म-चक्षुषाayam ca yavanaḥ dagdhaḥ rājan te tigma-cakṣuṣāи этот явана сожжён, о царь, твоим острым взглядом; этот же явана сожжён, о царь, твоим острым взглядом
सः अहम् तव अनुग्रह-अर्थम् गुहाम् एताम् उपागतःsaḥ aham tava anugraha-artham guhām etām upāgataḥ«я, ради милости к тебе, пришёл в эту пещеру;; он я твоей милости ради пещеру эту пришедший
प्रार्थितः प्रचुरम् पूर्वम् त्वया अहम् भक्त-वत्सलःprārthitaḥ pracuram pūrvam tvayā aham bhakta-vatsalaḥпрежде ты много просил меня — [меня], любящего преданных; упрошенный много прежде тобою я преданныхлюбящий
वरान् वृणीष्व राज-ऋषे सर्वान् कामान् ददामि तेvarān vṛṇīṣva rāja-ṛṣe sarvān kāmān dadāmi te«избери дары, о царь-риши: все желания я даю тебе;; дары избери, царь-риши, все желания даю тебе
माम् प्रसन्नः जनः कश्चित् न भूयः अर्हति शोचितुम्mām prasannaḥ janaḥ kaścit na bhūyaḥ arhati śocitumчеловек, ко[торому] я стал доволен, никакой более не должен скорбеть»; мною довольный человек некий не более должен скорбеть
译文

«„Кто ты, пришедший сюда — в лес, в горную пещеру, и ходишь стопами, [нежными], как лепестки лотоса, по [месту], полному терний? Не жар ли ты жарких? Или владыка-огонь, солнце, месяц, великий Индра или иной хранитель мира? Я полагаю тебя быком среди мужей — [первым] из трёх богов богов, раз ты теснишь тьму пещеры — как светильник сиянием. Нам, слушающим нелживо, о бык среди мужей, да будет сказано о твоём рождении, деянии и роде — если угодно. А мы, о тигр среди мужей, — из [рода] Икшваку, [лишь] по имени кшатрии; зовусь Мучукундою, сын Юванашвы, о владыка. Утомлённый долгим бодрствованием, у которого сном отняты чувства, я спал вволю в этом безлюдном [месте]; ныне кем-то разбужен. И он обращён в пепел, верно, своим же грехом; затем примечен ты, прекрасный, каратель недругов. От твоего нестерпимого жара мы не можем долго смотреть; с угасшею мощью, о великоудачливый, — ты почитаем воплощёнными“. Так вопрошённый царём, Владыка, промыслитель существ, ответил, усмехнувшись, речью, глубокою, как гром тучи: „Рождения, деяния и имена мои, милый, — тысячами; их не сосчитать по бесконечности — даже мною. Иной когда-нибудь исчислит земные пылинки многими рождениями, но достоинства, деяния, имена и рождения мои — никогда. Рождения и деяния мои, [бывшие] в трёх временах, о царь, перечисляя, высшие риши не приходят к концу. И всё же, милый, услышь о нынешних — от меня, говорящего: прежде я был упрошен Виринчею ради охраны дхармы и ради гибели асуров, ставших бременем земли, я нисшёл в роду Яду, в доме Анакадундубхи; меня, сына Васудевы, называют Васудевою. Убит Каланеми — Канса, и Праламба и прочие ненавистники праведных; и этот явана сожжён, о царь, твоим острым взглядом. Я, ради милости к тебе, пришёл в эту пещеру; прежде ты много просил меня — [меня], любящего преданных. Избери дары, о царь-риши: все желания я даю тебе; человек, ко[торому] я стал доволен, никакой более не должен скорбеть“».

版本

a42875a19ee6 · 发布于 2026年8月15日 21:00:00 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂