śrī-śuka uvāca
एवं युधिष्ठिरो राजा जरासन्ध-वधं विभोः
कृष्णस्य चानुभावं तं श्रुत्वा प्रीतस् तम् अब्रवीत्
ये स्युस् त्रै-लोक्य-गुरवः सर्वे लोका महेश्वराः
वहन्ति दुर्लभं लब्द्वा शिरसैवानुशासनम्
स भवान् अरविन्दाक्षो दीनानाम् ईश-मानिनाम्
धत्ते ऽनुशासनं भूमंस् तद् अत्यन्त-विडम्बनम्
न ह्य् एकस्याद्वितीयस्य ब्रह्मणः परमात्मनः
कर्मभिर् वर्धते तेजो ह्रसते च यथा रवेः
न वै ते ऽजित भक्तानां ममाहम् इति माधव
त्वं तवेति च नाना-धीः पशूनाम् इव वैकृती
इत्य् उक्त्वा यज्ञिये काले वव्रे युक्तान् स ऋत्विजः
कृष्णानुमोदितः पार्थो ब्राह्मणान् ब्रह्म-वादिनः
द्वैपायनो भरद्वाजः सुमन्तुर् गोतमो ऽसितः
वसिष्ठश् च्यवनः कण्वो मैत्रेयः कवषस् त्रितः
विश्वामित्रो वामदेवः सुमतिर् जैमिनिः क्रतुः
पैलः पराशरो गर्गो वैशम्पायन एव च
अथर्वा कश्यपो धौम्यो रामो भार्गव आसुरिः
वीतिहोत्रो मधुच्छन्दा वीरसेनो ऽकृतव्रणः
उपहूतास् तथा चान्ये द्रोण-भीष्म-कृपादयः
धृतराष्ट्रः सह-सुतो विदुरश् च महा-मतिः
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा यज्ञ-दिदृक्षवः
तत्रेयुः सर्व-राजानो राज्ञां प्रकृतयो नृप
evaṃ yudhiṣṭhiro rājā jarāsandha-vadhaṃ vibhoḥ
kṛṣṇasya cānubhāvaṃ taṃ śrutvā prītas tam abravīt
ye syus trai-lokya-guravaḥ sarve lokā maheśvarāḥ
vahanti durlabhaṃ labdvā śirasaivānuśāsanam
sa bhavān aravindākṣo dīnānām īśa-māninām
dhatte 'nuśāsanaṃ bhūmaṃs tad atyanta-viḍambanam
na hy ekasyādvitīyasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ
karmabhir vardhate tejo hrasate ca yathā raveḥ
na vai te 'jita bhaktānāṃ mamāham iti mādhava
tvaṃ taveti ca nānā-dhīḥ paśūnām iva vaikṛtī
ity uktvā yajñiye kāle vavre yuktān sa ṛtvijaḥ
kṛṣṇānumoditaḥ pārtho brāhmaṇān brahma-vādinaḥ
dvaipāyano bharadvājaḥ sumantur gotamo 'sitaḥ
vasiṣṭhaś cyavanaḥ kaṇvo maitreyaḥ kavaṣas tritaḥ
viśvāmitro vāmadevaḥ sumatir jaiminiḥ kratuḥ
pailaḥ parāśaro gargo vaiśampāyana eva ca
atharvā kaśyapo dhaumyo rāmo bhārgava āsuriḥ
vītihotro madhucchandā vīraseno 'kṛtavraṇaḥ
upahūtās tathā cānye droṇa-bhīṣma-kṛpādayaḥ
dhṛtarāṣṭraḥ saha-suto viduraś ca mahā-matiḥ
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā yajña-didṛkṣavaḥ
tatreyuḥ sarva-rājāno rājñāṃ prakṛtayo nṛpa
«Так царь Юдхиштхира, об убиении Джарасандхи вездесущим и о той мощи Кришны услышав, обрадованный, сказал ему: „Кто бы ни были наставники трёх миров, все миры, великие владыки — они несут, обретя труднообретаемое, на голове твоё повеление; [и] ты, лотосоокий, у жалких, мнящих себя владыками, принимаешь повеление, о безмерный; то — крайнее подражание. Ведь у единого, недвойственного Брахмана, высшей Самости, жар не возрастает и не убывает от деяний — как у солнца. Нет ведь у тебя, о непобедимый, [и] у преданных, о Мадхава, разделяющего разумения: „моё“, „я“, „ты“, „твоё“, — как искажение у скотов“. Сказав так, в жертвенное время он избрал подобающих жрецов, одобренный Кришною, — сын Притхи, — брахманов, знатоков Брахмана: Двайпаяна, Бхарадваджа, Суманту, Гаутама, Асита, Васиштха, Чьявана, Канва, Майтрея, Каваша, Трита, Вишвамитра, Вамадева, Сумати, Джаймини, Крату, Пайла, Парашара, Гарга и Вайшампаяна, Атхарван, Кашьяпа, Дхаумья, Рама Бхаргава, Асури, Витихотра, Мадхуччхандас, Вирасена, Акритаврана. Приглашены были также и иные — Дрона, Бхишма, Крипа и прочие, Дхритараштра с сыновьями и Видура, великоразумный; брахманы, кшатрии, вайшьи, шудры, желающие увидеть жертвоприношение, туда пришли — все цари и подданные царей, о царь».
a00ab7d21420 · 发布于 2026年8月16日 00:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Дхатте анушасанам — «принимаешь повеление». Царь удивляется не силе, а послушанию: тот, чьё слово несут на голове миры, сам слушается людей.
Атьянта-видамбанам — «крайнее подражание». Названо словом из области лицедейства. Он играет подчинённого, и игра доведена до предела.
Ятха равех — «как у солнца». Довод о неизменности взят из наблюдения: солнце не ярче от того, что светит. Деяния не прибавляют жара.
Нана-дхих пашунам ива — «разделяющее разумение, как у скотов». Различение «моё — твоё» отнесено к скоту. Резкое слово поставлено в благодарственную речь.
Кришна-анумодитах — «одобренный Кришною». Выбор жрецов сделан с его согласия, а не по его назначению. Порядок соблюдён: спрашивает царь.
Брахманах кшатриях ваишьях шудрах — «брахманы, кшатрии, вайшьи, шудры». Зрителями названы все четыре сословия. Жертвоприношение открыто для всех, кто пришёл смотреть.