स्त्रंसनी कफवातघ्नी ह्यक्षस्तद्वत्त्रिदोषजित् । वातश्लेष्महरं त्वम्लं स्त्रंसनं तिन्तिडीफलम्
दोषलं लकुचं स्वादु बकुलं कफवातजित् । गुल्मवातकफश्वासकासघ्नं बीजपूरकम्
कपित्थं ग्राहि दोषघ्नं पक्वं गुरु विषापहम् । कफपित्तकरं बालमापूर्णं पित्तवर्धनम्
पक्वाम्रं वातकृन्मांसशुक्रवर्णबलप्रदम् । वातघ्नं कफपित्तघ्नं ग्राहि विष्टम्भि जाम्बवम्
तिन्दुकं कफवातघ्नं बदरं वातपित्तहृत् । विष्टम्भि वातलं बिल्वं प्रियालं पवनापहम्
राजादनफलं मोचं पनसं नारिकेलजम् । शुक्रमांसकराण्याहुः स्वादुस्निग्धगुरूणि च
द्राक्षामधूकखर्जूरं कुङ्कुमं वातरक्तजित् । मागधी मधुरा पक्वा श्वासपित्तहरा परा
आर्द्रकं रोचकं वृष्यं दीपनं कफवातहृत् । शुण्ठीमरिचपिप्पल्यः कफवातजितो मताः
अवृष्यं मरिचं विद्यादिति वैद्यकसंमतम् । गुल्मशूलविबन्धघ्नं हिङ्गुवातकफापहम्
यवानीधन्यकाजाज्यः वातश्लेष्मनुदः परम् । चक्षुष्यं सैन्धवं वृष्यं त्रिदोषशमनं स्मृतम्
सौवर्चलं विबन्धघ्नमुष्णं हृच्छूलनाशनम् । उष्णं शूलहरं तीक्ष्णं विडङ्गं वातनाशनम्
straṃsanī kaphavātaghnī hyakṣastadvattridoṣajit / vātaśleṣmaharaṃ tvamlaṃ straṃsanaṃ tintiḍīphalam
doṣalaṃ lakucaṃ svādu bakulaṃ kaphavātajit / gulmavātakaphaśvāsakāsaghnaṃ bījapūrakam
kapitthaṃ grāhi doṣaghnaṃ pakvaṃ guru viṣāpaham / kaphapittakaraṃ bālamāpūrṇaṃ pittavardhanam
pakvāmraṃ vātakṛnmāṃsaśukravarṇabalapradam / vātaghnaṃ kaphapittaghnaṃ grāhi viṣṭambhi jāmbavam
tindukaṃ kaphavātaghnaṃ badaraṃ vātapittahṛt / viṣṭambhi vātalaṃ bilvaṃ priyālaṃ pavanāpaham
rājādanaphalaṃ mocaṃ panasaṃ nārikelajam / śukramāṃsakarāṇyāhuḥ svādusnigdhagurūṇi ca
drākṣāmadhūkakharjūraṃ kuṅkumaṃ vātaraktajit / māgadhī madhurā pakvā śvāsapittaharā parā
ārdrakaṃ rocakaṃ vṛṣyaṃ dīpanaṃ kaphavātahṛt / śuṇṭhīmaricapippalyaḥ kaphavātajito matāḥ
avṛṣyaṃ maricaṃ vidyāditi vaidyakasaṃmatam / gulmaśūlavibandhaghnaṃ hiṅguvātakaphāpaham
yavānīdhanyakājājyaḥ vātaśleṣmanudaḥ param / cakṣuṣyaṃ saindhavaṃ vṛṣyaṃ tridoṣaśamanaṃ smṛtam
sauvarcalaṃ vibandhaghnamuṣṇaṃ hṛcchūlanāśanam / uṣṇaṃ śūlaharaṃ tīkṣṇaṃ viḍaṅgaṃ vātanāśanam
…послабляющая, губящая слизь и ветер; так же и бибхитака, побеждающая три доши. Плод тамаринда кисел, послабляет и уносит ветер и слизь. Лакуча родит доши и сладок; бакула побеждает слизь и ветер; биджапурака губит гульму, ветер, слизь, одышку и кашель. Капиттха скрепляет и губит доши; зрелая она тяжела и уносит яд, а незрелая и налившаяся творит слизь и жёлчь и растит жёлчь. Зрелое манго творит ветер и даёт мясо, семя, цвет и силу; джамбу губит ветер, слизь и жёлчь, скрепляет и творит запор. Тиндука губит слизь и ветер; бадара уносит ветер и жёлчь; бильва творит запор и родит ветер; приял уносит ветер. Плод раджаданы, банан, джекфрут и кокосовое называют дающими семя и мясо, сладкими, маслянистыми и тяжёлыми. Виноград, мадхука, финик и шафран побеждают недуг ветра и крови; магадхи, сладкая и зрелая, весьма уносит одышку и жёлчь. Свежий имбирь даёт аппетит, укрепляет, разжигает и уносит слизь и ветер; сухой имбирь, перец и пиппали считаются побеждающими слизь и ветер. Перец же да знает он не укрепляющим — так признано врачами. Асафетида губит гульму, колику и запор и уносит ветер и слизь. Яванани, кориандр и зира весьма гонят ветер и слизь. Каменная соль полезна глазам, укрепляет и названа утишающей три доши. Соварчала губит запор, горяча и губит боль в сердце; виданга горяча, резка, уносит колику и губит ветер.
7d852af063e1 · 发布于 2026年9月2日 17:32:11 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Зрелость плода меняет его действие: капиттха зрелая уносит яд, незрелая творит слизь и жёлчь. Врачу указано смотреть не только на плод, но и на срок.
Перец назван побеждающим слизь и ветер и тут же — не укрепляющим, со ссылкой: «так признано врачами». Ссылка на согласие врачей приведена именно там, где два свойства расходятся.
Соли и приправы стоят в конце перечня, вместе с асафетидой и видангой. Они входят в еду в малом количестве, и потому их место — после плодов, а не среди них.