व्योषशिग्रूमूलकं देवदारु च कुष्ठकम् । लशुनं वल्गुजी फलं मुस्तागुग्गुलुलाङ्गली
कटुको दीपनः शोधी कुष्ठकण्डूकफान्तकृत् । स्थौल्यालस्यक्रिमिहरः शुक्रमेदोविरोधनः । एको ऽत्यर्थं सेव्यमानः भ्रमदाहादिकृद्भवेत्
कृतमालः कीराणि हरिद्रेन्द्रयवास्तथा । स्वादुकण्टकवेत्राणि बृहतीद्वयशङ्खिनी
गुडूची चद्रवन्ती च त्रिवृन्मण्डूकपर्ण्यपि । कारवेल्लकवार्ताकुकरवीरकवासकाः
रोहिणी शङ्खचूर्णं च कर्कोटो वै जयन्तिका । जातीवारुणकं निम्बो ज्योतिष्मती पुनर्नवा
तिक्तो रसश्छेदनः स्याद्रोचनी दीपनस्तथा । शोधनो ज्वरतृष्णाघ्नो मूर्छाकण्ठार्तिकादिजित्
विण्मूत्रक्लेदसंशोषो ह्यत्यर्थं स च सेवितः । हनुस्तम्भाक्षेपकार्तिशिरः शूलब्रणादिकृत्
त्रिफलासल्लकीजम्बु आम्रातकवचादिकम् । तिन्दुकं वकुलं शालं पालङ्कीमुद्गचिल्लकम्
कषायो ग्राहको रोपी स्तम्भनक्लेदशोषणः । एको ऽत्यर्थं सेव्यमानो हृदये चाथ पीडकः । मुखशोषज्वराध्मानमन्यास्तम्भादिकारकः
हरिद्राकुष्ठलवणं मेषशृङ्गिबलाद्वयम् । कच्छुरा सल्लकी पाठा पुनर्नवा शतावरी
अग्नि मन्थो ब्रह्मदण्डी श्वदंष्ट्रैरण्डके तथा । यवकोलकुलत्थादिकर्षाशी दशमूलकम् । पृथक् समस्तो वातातोर्बहुपित्तहरस्तथा
vyoṣaśigrūmūlakaṃ devadāru ca kuṣṭhakam / laśunaṃ valgujī phalaṃ mustāguggululāṅgalī
kaṭuko dīpanaḥ śodhī kuṣṭhakaṇḍūkaphāntakṛt / sthaulyālasyakrimiharaḥ śukramedovirodhanaḥ / eko 'tyarthaṃ sevyamānaḥ bhramadāhādikṛdbhavet
kṛtamālaḥ kīrāṇi haridrendrayavāstathā / svādukaṇṭakavetrāṇi bṛhatīdvayaśaṅkhinī
guḍūcī cadravantī ca trivṛnmaṇḍūkaparṇyapi / kāravellakavārtākukaravīrakavāsakāḥ
rohiṇī śaṅkhacūrṇaṃ ca karkoṭo vai jayantikā / jātīvāruṇakaṃ nimbo jyotiṣmatī punarnavā
tikto rasaśchedanaḥ syādrocanī dīpanastathā / śodhano jvaratṛṣṇāghno mūrchākaṇṭhārtikādijit
viṇmūtrakledasaṃśoṣo hyatyarthaṃ sa ca sevitaḥ / hanustambhākṣepakārtiśiraḥ śūlabraṇādikṛt
triphalāsallakījambu āmrātakavacādikam / tindukaṃ vakulaṃ śālaṃ pālaṅkīmudgacillakam
kaṣāyo grāhako ropī stambhanakledaśoṣaṇaḥ / eko 'tyarthaṃ sevyamāno hṛdaye cātha pīḍakaḥ / mukhaśoṣajvarādhmānamanyāstambhādikārakaḥ
haridrākuṣṭhalavaṇaṃ meṣaśṛṅgibalādvayam / kacchurā sallakī pāṭhā punarnavā śatāvarī
agni mantho brahmadaṇḍī śvadaṃṣṭrairaṇḍake tathā / yavakolakulatthādikarṣāśī daśamūlakam / pṛthak samasto vātātorbahupittaharastathā
Три острых, шигру, редька, девадару, куштха, чеснок, вакучи, плод, муста, гуггул и лангали — едкий вкус: он разжигает, очищает, кладёт конец куште, зуду и слизи, уносит тучность, вялость и червей, но препятствует семени и жиру; употребляемый один и чрезмерно, он творит головокружение, жжение и прочее. Критамала, кираны, куркума, индраява, сладкий кантака, ветра, две брихати, шанкхини, гудучи, дравантаи, тривритта, мандукапарни, горькая тыква, баклажан, каравира, васака, рохини, порошок раковины, каркота, джаянтика, жасмин, варунака, ним, джьотишмати и пунарнава — горький вкус: он рассекает, даёт аппетит, разжигает, очищает, губит жар и жажду и побеждает обморок, боль в горле и прочее, а также иссушает влагу кала и мочи; употребляемый же чрезмерно, он творит сведение челюсти, боль судорог, колику головы, язвы и прочее. Трипхала, саллаки, джамбу, амратака, вачча и прочее, тиндука, бакула, шала, палакья, мунг и чиллака — вяжущий вкус: он скрепляет, затягивает, сдерживает и иссушает; употребляемый один и чрезмерно, он теснит сердце и творит сухость во рту, жар, вздутие и оцепенение шеи. Куркума, куштха, соль, мешашринги, две балы, каччхура, саллаки, патха, пунарнава, шатавари, агни, мантха, брахмаданди, гокшура и клещевина, а также ячмень, кола, кулаттха и прочее по карше, и десятикорние — порознь и вместе уносят недуг от ветра и обильную жёлчь.
e278453ce65b · 发布于 2026年9月2日 18:05:45 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Шесть вкусов разобраны одним и тем же порядком: что входит в разряд, что он делает, что делает в избытке. Единообразие записи здесь важнее полноты списка — по нему легко искать.
Едкое названо и уносящим тучность, и препятствующим семени. Одно и то же действие — иссушение — оказывается благом при одном состоянии и потерей при другом.
Последний стих переходит от вкусов к разрядам по действию: то же сырьё перечислено заново, но уже как средство против ветра и жёлчи. Одна и та же трава попадает в несколько списков сразу, смотря по тому, ради чего её берут.