अरूषक्रं पत्र शूकं क्षीरी राजादनं मतम् । महापत्रं दाडिमं च तमेव करकं वदेत्
मसूरी विदली शष्पा कालिन्दीति निरुच्यते । कण्टकाख्या महाश्यामा वृक्षपादीति वक्ष्यते
विद्या कुन्ती निकुम्भा च त्रिभङ्गी त्रिपुटी त्रिवृत् । सप्तला यवतिक्ता च चर्मा चर्मकसेति च
शङ्खिनी सुकुमारी च तिक्ताक्षी चाक्षिपीलुकम् । गवाक्षी चामृता श्वेता गिरिकर्णो गवादिनी
काम्पिल्लको ऽथ रक्ताङ्गो गुण्डा रोचनिकेति च । हेमक्षीरी स्मृता पीता गौरी वै कालदुग्धिका
गाङ्गेरुकी नागबला विशाला चेन्द्रवारुणी । तार्क्ष्यं शैलं नीलवर्णमञ्जनञ्च रसाञ्जनम्
निर्यासो यश्च शाल्मल्याः स मोचरससंज्ञकः । प्रत्यक्पुष्पी खरी ज्ञेया अपामार्गो मयूरकः
सिंहास्यवृषवासाकमाटरूषकमादिशेत् । जीवको जीवशाकश्च कर्बुरञ्च शटीं विदुः
कट्फलं सोमवृक्षः स्यादग्निगन्धा सुगन्धिका । शताङ्गं शतपुष्पा च मिंसिर्मधुरिकामता
ज्ञेयं पुष्करमूलञ्च पुष्करं पुष्कराह्वयम् । यासो ऽथ धन्वयासश्च दुष्पर्शो ऽथ दुरालभा
वाकुची सोमराजी च सोमवल्लीति कीर्तिता । मार्कवः केशराजश्च भृङ्गराजो निगद्यते
arūṣakraṃ patra śūkaṃ kṣīrī rājādanaṃ matam / mahāpatraṃ dāḍimaṃ ca tameva karakaṃ vadet
masūrī vidalī śaṣpā kālindīti nirucyate / kaṇṭakākhyā mahāśyāmā vṛkṣapādīti vakṣyate
vidyā kuntī nikumbhā ca tribhaṅgī tripuṭī trivṛt / saptalā yavatiktā ca carmā carmakaseti ca
śaṅkhinī sukumārī ca tiktākṣī cākṣipīlukam / gavākṣī cāmṛtā śvetā girikarṇo gavādinī
kāmpillako 'tha raktāṅgo guṇḍā rocaniketi ca / hemakṣīrī smṛtā pītā gaurī vai kāladugdhikā
gāṅgerukī nāgabalā viśālā cendravāruṇī / tārkṣyaṃ śailaṃ nīlavarṇamañjanañca rasāñjanam
niryāso yaśca śālmalyāḥ sa mocarasasaṃjñakaḥ / pratyakpuṣpī kharī jñeyā apāmārgo mayūrakaḥ
siṃhāsyavṛṣavāsākamāṭarūṣakamādiśet / jīvako jīvaśākaśca karburañca śaṭīṃ viduḥ
kaṭphalaṃ somavṛkṣaḥ syādagnigandhā sugandhikā / śatāṅgaṃ śatapuṣpā ca miṃsirmadhurikāmatā
jñeyaṃ puṣkaramūlañca puṣkaraṃ puṣkarāhvayam / yāso 'tha dhanvayāsaśca duṣparśo 'tha durālabhā
vākucī somarājī ca somavallīti kīrtitā / mārkavaḥ keśarājaśca bhṛṅgarājo nigadyate
Арушкара, патра, шука; кшири считается раджаданой. Махапатра — гранат, и его же да назовёт он каракой. Масури, видали, шашпа — называется калинди. Кантака по имени, махашьяма — будет названа врикшапади. Да знает он: кунти, никумбха, трибханги, трипути и тривритта; саптала, яватикта, чарма и чармакаса. Шанкхини, сукумари, тиктакши и акшипилука; гавакши, амрита, швета, гирикарни и гавадини. Кампиллака, затем рактанга, гунда — так называется рочаникой. Хемакшири названа питой, гаури и каладугдхикой. Гангеруки — нагабала; вишала — индраваруни. Таркшья, шайла, синего цвета, анджана — расанджана. Смола, которая от шалмали, зовётся мочарасой. Пратьякпушпи, кхари да будет знаема апамаргой и маюракой. Симхасья, вриша, васака — да назовёт он атарушакой. Дживака, дживашака и карбура — шати, знают. Катпхала бывает сомаврикшей; агнигандха — сугандхика. Шатанга, шатапушпа, мимси считается мадхурикой. Пушкарамула да будет знаем пушкарой и пушкарой по имени. Яса, дханваяса, душпарша — дуралабха. Вакучи, сомараджи — названа сомавалли. Маркава, кешараджа — называется бхрингараджей.
38d61940d610 · 发布于 2026年9月2日 19:47:46 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
В словарь входят и смолы: то, что течёт с шалмали, зовётся мочарасой. Названо не растение, а его истечение, и у него своё имя.
Одно и то же имя иногда покрывает разные вещи — вишала здесь индраваруни, а прежде она стояла в прописях особо. Словарь и нужен затем, чтобы такие совпадения не сбивали.
Перечисление ведётся без пояснений и без указания свойств. Это чистый указатель имён, отделённый от лечебной части.