诃利世系
Падение Вены и рождение царя ПритхуHV 5.1-14
24 / 607
诃利世系 · HV 5.1-14
天城文

आसीद् धर्मस्य संगोप्ता पूर्वम् अत्रिसमः प्रभुः अत्रिवंशसमुत्पन्नस् त्व् अङ्गो नाम प्रजापतिः ॥
तस्य पुत्रो ऽभवद् वेनो नात्यर्थं धार्मिको ऽभवत् जातो मृत्युसुतायां वै सुनीथायां प्रजापतिः ॥
स मातामहदोषेण वेनः कालात्मजात्मजः स्वधर्मं पृष्ठतः कृत्वा कामाल् लोकेष्व् अवर्तत ॥
मर्यादां स्थापयामास धर्मापेतां स पार्थिवः वेदधर्मान् अतिक्रम्य सो ऽधर्मनिरतो ऽभवत् ॥
निःस्वाध्यायवषट्काराः प्रजास् तस्मिन् प्रजापतौ प्रावर्तन्न पपुः सोमं हुतं यज्ञेषु देवताः ॥
न यष्टव्यं न होतव्यम् इति तस्य प्रजापतेः आसीत् प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते ॥
अहम् ईज्यश् च यष्टा च यज्ञश् चेति कुरूद्वह मयि यज्ञो विधातव्यो मयि होतव्यम् इत्य् अपि ॥
तम् अतिक्रान्तमर्यादम् आददानम् असांप्रतम् ऊचुर् महर्षयः सर्वे मरीचिप्रमुखास् तदा ॥
वयं दीक्षां प्रवेक्ष्यामः संवत्सरगणान् बहून् अधर्मं कुरु मा वेन नैष धर्मः सतां मतः ॥
निधने हि प्रसूतस् त्वं प्रजापतिर् असंशयम् प्रजाश् च पालयिष्ये ऽहम् इति ते समयः कृतः ॥
तांस् तथा ब्रुवतः सर्वान् महर्षीन् अब्रवीत् तदा वेनः प्रहस्य दुर्बुद्धिर् इमम् अर्थम् अनर्थवत् ॥
स्रष्टा धर्मस्य कश् चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया संमूढा न विदुर् नूनं भवन्तो मां विशेषतः ॥
इच्छन् दहेयं पृथिवीं प्लावयेयं तथा जलैः द्यां वै भुवं च रुन्धेयं नात्र कार्या विचारणा ॥
यदा न शक्यते मानाद् अवलेपाच् च पार्थिवः अनुनेतुं तदा वेनं ततः क्रुद्धा महर्षयः ॥

转写 (IAST)

āsīd dharmasya saṃgoptā pūrvam atrisamaḥ prabhuḥ atrivaṃśasamutpannas tv aṅgo nāma prajāpatiḥ ||
tasya putro 'bhavad veno nātyarthaṃ dhārmiko 'bhavat jāto mṛtyusutāyāṃ vai sunīthāyāṃ prajāpatiḥ ||
sa mātāmahadoṣeṇa venaḥ kālātmajātmajaḥ svadharmaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā kāmāl lokeṣv avartata ||
maryādāṃ sthāpayāmāsa dharmāpetāṃ sa pārthivaḥ vedadharmān atikramya so 'dharmanirato 'bhavat ||
niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ prajās tasmin prajāpatau prāvartanna papuḥ somaṃ hutaṃ yajñeṣu devatāḥ ||
na yaṣṭavyaṃ na hotavyam iti tasya prajāpateḥ āsīt pratijñā krūreyaṃ vināśe pratyupasthite ||
aham ījyaś ca yaṣṭā ca yajñaś ceti kurūdvaha mayi yajño vidhātavyo mayi hotavyam ity api ||
tam atikrāntamaryādam ādadānam asāṃpratam ūcur maharṣayaḥ sarve marīcipramukhās tadā ||
vayaṃ dīkṣāṃ pravekṣyāmaḥ saṃvatsaragaṇān bahūn adharmaṃ kuru mā vena naiṣa dharmaḥ satāṃ mataḥ ||
nidhane hi prasūtas tvaṃ prajāpatir asaṃśayam prajāś ca pālayiṣye 'ham iti te samayaḥ kṛtaḥ ||
tāṃs tathā bruvataḥ sarvān maharṣīn abravīt tadā venaḥ prahasya durbuddhir imam artham anarthavat ||
sraṣṭā dharmasya kaś cānyaḥ śrotavyaṃ kasya vā mayā saṃmūḍhā na vidur nūnaṃ bhavanto māṃ viśeṣataḥ ||
icchan daheyaṃ pṛthivīṃ plāvayeyaṃ tathā jalaiḥ dyāṃ vai bhuvaṃ ca rundheyaṃ nātra kāryā vicāraṇā ||
yadā na śakyate mānād avalepāc ca pārthivaḥ anunetuṃ tadā venaṃ tataḥ kruddhā maharṣayaḥ ||

逐字释义
梵语IAST释义
आसीद् धर्मस्य संगोप्ताāsīd dharmasya saṃgoptāбыл защитником дхармы
पूर्वम् अत्रिसमः प्रभुःpūrvam atrisamaḥ prabhuḥпрежде владыка, равный Атри
अत्रिवंशसमुत्पन्नस्atrivaṃśasamutpannasпроисходящий из рода Атри; рождённый в линии Атри
त्व् अङ्गो नाम प्रजापतिःtv aṅgo nāma prajāpatiḥже Праджапати по имени Анга; владыка творений Анга
तस्य पुत्रो ऽभवद् वेनोtasya putro 'bhavad venoего сыном был Вена
नात्यर्थं धार्मिको ऽभवत्nātyarthaṃ dhārmiko 'bhavatне был очень праведным
जातो मृत्युसुतायां वैjāto mṛtyusutāyāṃ vaiродился от дочери Мритью; появился от дочери Смерти
सुनीथायां प्रजापतिःsunīthāyāṃ prajāpatiḥот Сунитхи, Праджапати; от Сунитхи, владыки творений
स मातामहदोषेणsa mātāmahadoṣeṇaон из-за порока деда
वेनः कालात्मजात्मजःvenaḥ kālātmajātmajaḥВена, внук сына Калы
स्वधर्मं पृष्ठतः कृत्वाsvadharmaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvāотложив собственную дхарму назад; оставив свою обязанность позади
कामाल् लोकेष्व् अवर्ततkāmāl lokeṣv avartataиз желания жил в мирах; двигался в мирах по прихоти
मर्यादां स्थापयामासmaryādāṃ sthāpayāmāsaустановил порядок
धर्मापेतां स पार्थिवःdharmāpetāṃ sa pārthivaḥлишённый дхармы, тот царь
वेदधर्मान् अतिक्रम्यvedadharmān atikramyaпреступив ведические дхармы; перейдя закон Вед
सो ऽधर्मनिरतो ऽभवत्so 'dharmanirato 'bhavatон стал предан беззаконию; оказался погружён в адхарму
निःस्वाध्यायवषट्काराःniḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥбез свадхьяи и возгласов вашат
प्रजास् तस्मिन् प्रजापतौprajās tasmin prajāpatauподданные при том владыке
प्रावर्तन्न पपुः सोमंprāvartanna papuḥ somaṃне приступали и не пили сому; не начинали пить сому
हुतं यज्ञेषु देवताःhutaṃ yajñeṣu devatāḥвозлитую в жертвоприношениях боги; предложенную на жертвах божества
न यष्टव्यं न होतव्यम्na yaṣṭavyaṃ na hotavyamне надо жертвовать, не надо возливать
इति तस्य प्रजापतेःiti tasya prajāpateḥтак у того владыки
आसीत् प्रतिज्ञा क्रूरेयंāsīt pratijñā krūreyaṃбыла эта жестокая клятва; возник страшный обет
विनाशे प्रत्युपस्थितेvināśe pratyupasthiteкогда приблизилась гибель; при наступающем разрушении
अहम् ईज्यश् च यष्टा चaham ījyaś ca yaṣṭā caя и почитаемый, и жертвователь
यज्ञश् चेति कुरूद्वहyajñaś ceti kurūdvahaи жертва, потомок Куру
मयि यज्ञो विधातव्योmayi yajño vidhātavyoво мне должна быть установлена жертва; жертву следует совершать мне
मयि होतव्यम् इत्य् अपिmayi hotavyam ity apiмне следует возливать, так также; и приносить жертву надо мне
तम् अतिक्रान्तमर्यादम्tam atikrāntamaryādamего, преступившего предел
आददानम् असांप्रतम्ādadānam asāṃpratamприсваивающего недолжное
ऊचुर् महर्षयः सर्वेūcur maharṣayaḥ sarveсказали все великие риши; все мудрецы произнесли
मरीचिप्रमुखास् तदाmarīcipramukhās tadāтогда во главе с Маричи; с Маричи впереди
वयं दीक्षां प्रवेक्ष्यामःvayaṃ dīkṣāṃ pravekṣyāmaḥмы войдём в посвящение
संवत्सरगणान् बहून्saṃvatsaragaṇān bahūnна многие годы
अधर्मं कुरु मा वेनadharmaṃ kuru mā venaне делай беззакония, Вена; Вена, не совершай адхарму
नैष धर्मः सतां मतःnaiṣa dharmaḥ satāṃ mataḥэто не считается дхармой благих; праведные не признают это дхармой
निधने हि प्रसूतस् त्वंnidhane hi prasūtas tvaṃведь ты рождён для пресечения
प्रजापतिर् असंशयम्prajāpatir asaṃśayamкак владыка существ, без сомнения
प्रजाश् च पालयिष्ये ऽहम्prajāś ca pālayiṣye 'hamи я буду защищать подданных; я буду охранять существ
इति ते समयः कृतःiti te samayaḥ kṛtaḥтакой тобой договор заключён; таково твоё соглашение
तांस् तथा ब्रुवतः सर्वान्tāṃs tathā bruvataḥ sarvānвсех их, так говорящих
महर्षीन् अब्रवीत् तदाmaharṣīn abravīt tadāвеликим риши сказал тогда
वेनः प्रहस्य दुर्बुद्धिर्venaḥ prahasya durbuddhirВена, дурноразумный, рассмеявшись; неразумный Вена со смехом
इमम् अर्थम् अनर्थवत्imam artham anarthavatэтот смысл как бессмыслицу; это дело недолжным образом
स्रष्टा धर्मस्य कश् चान्यःsraṣṭā dharmasya kaś cānyaḥкто иной создатель дхармы
श्रोतव्यं कस्य वा मयाśrotavyaṃ kasya vā mayāкого же мне слушать
संमूढा न विदुर् नूनंsaṃmūḍhā na vidur nūnaṃослеплённые, вы верно не знаете; заблуждённые, конечно, не понимают
भवन्तो मां विशेषतःbhavanto māṃ viśeṣataḥвы меня особенно; вы именно меня
इच्छन् दहेयं पृथिवींicchan daheyaṃ pṛthivīṃесли пожелаю, сожгу землю
प्लावयेयं तथा जलैःplāvayeyaṃ tathā jalaiḥили затоплю водами
द्यां वै भुवं च रुन्धेयंdyāṃ vai bhuvaṃ ca rundheyaṃнебо и землю я мог бы удержать; я способен запереть небо и землю
नात्र कार्या विचारणाnātra kāryā vicāraṇāздесь не нужен разбор; тут нечего обсуждать
यदा न शक्यते मानाद्yadā na śakyate mānādкогда из-за гордыни невозможно
अवलेपाच् च पार्थिवःavalepāc ca pārthivaḥи надменности царя
अनुनेतुं तदा वेनंanunetuṃ tadā venaṃтогда, чтобы склонить Вену; чтобы увещевать Вену
ततः क्रुद्धा महर्षयःtataḥ kruddhā maharṣayaḥзатем разгневанные великие риши; после этого мудрецы разгневались
译文

Вайшампаяна сказал: «Прежде был владыка, равный Атри, защитник дхармы: Праджапати по имени Анга, происходивший из рода Атри. Его сыном стал Вена, рождённый от Сунитхи, дочери Мритью; он не был особенно праведен. Из-за порока деда, будучи внуком сына Калы, Вена отложил собственную дхарму и стал действовать в мирах по прихоти. Этот царь установил порядок, лишённый дхармы; преступив ведические законы, он стал привержен беззаконию. При этом Праджапати подданные остались без свадхьяи и возгласов вашат; боги не приступали к питью сомы, возлитой в жертвоприношениях. Когда приблизилась гибель, у него возникла жестокая клятва: “Не надо жертвовать и не надо возливать. Я — почитаемый, я — жертвователь и я — сама жертва, о потомок Куру. Жертва должна совершаться во мне, и мне должно приноситься возлияние”. Тогда все великие риши во главе с Маричи сказали ему, преступившему предел и присваивающему недолжное: “Мы войдём в посвящение на многие годы; не совершай беззакония, Вена. Это не считается дхармой у праведных. Ведь ты, несомненно, рождён как Праджапати ради пресечения гибели, и тобой заключён договор: ‘Я буду защищать подданных’”. Но дурноразумный Вена, рассмеявшись, сказал всем этим великим риши, говорившим так, придав делу ложный смысл: “Кто иной создатель дхармы? Кого мне слушать? Вы, несомненно, заблуждаетесь и не знаете меня как следует. Если пожелаю, я сожгу землю или затоплю её водами; я могу удержать небо и землю — здесь нечего обсуждать”. Когда из-за гордыни и надменности царя Вену уже невозможно было склонить, великие риши разгневались».

版本

333f17533c22 · 发布于 2026年6月22日 03:30:31 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂