诃利世系
Яяти, Яду, Пуру и род ПауравовHV 22.19-25
113 / 607
诃利世系 · HV 22.19-25
天城文

धनुर् न्यस्य पृषत्कांश् च पञ्चभिः पुरुषर्षभैः परवान् अभवद् राजा भारम् आवेश्य बन्धुषु ॥
निक्षिप्तशस्त्रः पृथिवीं निरीक्ष्य पृथिवीपतिः प्रीतिमान् अभवद् राजा ययातिर् अपराजितः ॥
एवं विभज्य पृथिवीं ययातिर् यदुम् अब्रवीत् जरां मे प्रतिगृह्णीष्व पुत्र कृत्यान्तरेण वै ॥
तरुणस् तव रूपेण चरेयं पृथिवीम् इमाम् जरां त्वयि समाधाय तं यदुः प्रत्युवाच ह ॥
अनिर्दिष्टा मया भिक्षा ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुता अनपाकृत्य तां राजन् न ग्रहीष्यामि ते जराम् ॥
जराया बहवो दोषाः पानभोजनकारिताः तस्माज् जरां न ते राजन् ग्रहीतुम् अहम् उत्सहे ॥
सन्ति ते बहवः पुत्रा मत्तः प्रियतरा नृप प्रतिग्रहीतुं धर्मज्ञ पुत्रम् अन्यं वृणीष्व वै ॥

转写 (IAST)

dhanur nyasya pṛṣatkāṃś ca pañcabhiḥ puruṣarṣabhaiḥ paravān abhavad rājā bhāram āveśya bandhuṣu ||
nikṣiptaśastraḥ pṛthivīṃ nirīkṣya pṛthivīpatiḥ prītimān abhavad rājā yayātir aparājitaḥ ||
evaṃ vibhajya pṛthivīṃ yayātir yadum abravīt jarāṃ me pratigṛhṇīṣva putra kṛtyāntareṇa vai ||
taruṇas tava rūpeṇa careyaṃ pṛthivīm imām jarāṃ tvayi samādhāya taṃ yaduḥ pratyuvāca ha ||
anirdiṣṭā mayā bhikṣā brāhmaṇasya pratiśrutā anapākṛtya tāṃ rājan na grahīṣyāmi te jarām ||
jarāyā bahavo doṣāḥ pānabhojanakāritāḥ tasmāj jarāṃ na te rājan grahītum aham utsahe ||
santi te bahavaḥ putrā mattaḥ priyatarā nṛpa pratigrahītuṃ dharmajña putram anyaṃ vṛṇīṣva vai ||

逐字释义
梵语IAST释义
धनुर् न्यस्य पृषत्कांश् चdhanur nyasya pṛṣatkāṃś caсложив лук и стрелы; отложив лук и дротики
पञ्चभिः पुरुषर्षभैःpañcabhiḥ puruṣarṣabhaiḥс пятью быками среди людей; через пятерых лучших мужей
परवान् अभवद् राजाparavān abhavad rājāцарь стал зависимым от других; владыка передал власть другим
भारम् आवेश्य बन्धुषुbhāram āveśya bandhuṣuвозложив бремя на родственников; положив тяжесть дел на близких
निक्षिप्तशस्त्रः पृथिवींnikṣiptaśastraḥ pṛthivīṃсложив оружие, землю; оставив оружие, на землю
निरीक्ष्य पृथिवीपतिःnirīkṣya pṛthivīpatiḥосмотрев, владыка земли; взирая, земной царь
प्रीतिमान् अभवद् राजाprītimān abhavad rājāцарь стал довольным; владыка был радостен
ययातिर् अपराजितःyayātir aparājitaḥнепобеждённый Яяти; Яяти, не знающий поражения
एवं विभज्य पृथिवींevaṃ vibhajya pṛthivīṃтак разделив землю; распределив землю таким образом
ययातिर् यदुम् अब्रवीत्yayātir yadum abravītЯяти сказал Яду; Яяти обратился к Яду
जरां मे प्रतिगृह्णीष्वjarāṃ me pratigṛhṇīṣvaприми мою старость; возьми на себя мою старость
पुत्र कृत्यान्तरेण वैputra kṛtyāntareṇa vaiсын, в обмен на дело; о сын, ради взаимной услуги
तरुणस् तव रूपेणtaruṇas tava rūpeṇaюный твоим обликом; молодой в твоём образе
चरेयं पृथिवीम् इमाम्careyaṃ pṛthivīm imāmя ходил бы по этой земле; я странствовал бы по этой земле
जरां त्वयि समाधायjarāṃ tvayi samādhāyaвозложив старость на тебя; поместив старость в тебе
तं यदुः प्रत्युवाच हtaṃ yaduḥ pratyuvāca haему Яду ответил; Яду тогда сказал ему в ответ
अनिर्दिष्टा मया भिक्षाanirdiṣṭā mayā bhikṣāнеисполненное мной подаяние; обещанная мной милостыня
ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुताbrāhmaṇasya pratiśrutāбрахману обещанная; данная как обещание брахману
अनपाकृत्य तां राजन्anapākṛtya tāṃ rājanне устранив её, царь; не отведя эту старость, владыка
न ग्रहीष्यामि ते जराम्na grahīṣyāmi te jarāmя не приму твою старость; не возьму на себя твою старость
जराया बहवो दोषाःjarāyā bahavo doṣāḥу старости много недостатков; в старости множество изъянов
पानभोजनकारिताःpānabhojanakāritāḥсвязанных с питьём и едой; вызываемых питьём и пищей
तस्माज् जरां न ते राजन्tasmāj jarāṃ na te rājanпоэтому твою старость, царь; оттого эту старость твою, владыка
ग्रहीतुम् अहम् उत्सहेgrahītum aham utsaheя не способен принять; я не решаюсь взять
सन्ति ते बहवः पुत्राsanti te bahavaḥ putrāу тебя есть многие сыновья; много у тебя сыновей
मत्तः प्रियतरा नृपmattaḥ priyatarā nṛpaболее любимые, чем я, царь; дороже меня, владыка
प्रतिग्रहीतुं धर्मज्ञpratigrahītuṃ dharmajñaчтобы принять её, знаток дхармы; для её принятия, сведущий в законе
पुत्रम् अन्यं वृणीष्व वैputram anyaṃ vṛṇīṣva vaiвыбери другого сына; избери иного сына
译文

«Сложив лук и стрелы и передав тяжесть правления пяти лучшим мужам, царь возложил бремя на родственников и стал зависимым от них. Оставив оружие и взирая на землю, непобеждённый владыка Яяти был доволен. Так разделив землю, Яяти сказал Яду: “Сын, прими мою старость в обмен на услугу. Возложив старость на тебя, я, юный в твоём облике, буду странствовать по этой земле”. Тогда Яду ответил ему: “О царь, я обещал брахману подаяние и ещё не исполнил его; не устранив этот долг, я не приму твою старость. У старости много недостатков, связанных с питьём и едой; поэтому, о царь, я не решаюсь принять твою старость. У тебя много сыновей, о владыка, более любимых, чем я; о знаток дхармы, выбери другого сына, чтобы он принял её”».

版本

6937b7bd0a5b · 发布于 2026年6月22日 03:30:46 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂