诃利世系
Свадьба Анируддхи и смерть РукмиHV 89.33-41
468 / 607
诃利世系 · HV 89.33-41
天城文

रुक्मिणश् च वचः श्रुत्वा पराजयनिमित्तजम् निगृह्यमाणस् तीक्ष्णाभिर् वाग्भिर् भीष्मकसूनुना रोषम् आहारयाम् आस जितरोषो ऽपि धर्मवित् ॥
संक्रुद्धो धर्षणां प्राप्य रौहिणेयो महाबलः धैर्यान् मनः संनियम्य ततो वचनम् अब्रवीत् ॥
दशकोटिसहस्राणि ग्लह एको ममापरः एतं संपरिगृह्णीष्व पातयाक्षान् नराधिप कृष्णाक्षांल् लोहिताक्षांश् च देशे ऽस्मिंस् त्वम् अपांसुले ॥
इत्य् एवम् आह्वयाम् आस रुक्मिणं रोहिणीसुतः अनुक्त्वा वचनं किंचिद् बाढम् इत्य् अब्रवीत् पुनः ॥
अक्षान् रुक्मी ततो हृष्टः पातयाम् आस पार्थिवः चातुरक्षे निवृत्ते तु निर्जितः स नराधिपः ॥
बलदेवेन धर्मेण नेत्य् उवाच ततो बलम् धैर्यान् मनः संनियम्य स न किंचिद् उवाच ह बलदेवं ततो रुक्मी मया जितम् इति स्मयन् ॥
बलदेवस् तु तच् छ्रुत्वा जिह्मं वाक्यं नराधिपात् भूयः क्रोधसमाविष्टो नोत्तरं व्याजहार ह ॥
ततो गम्भीरनिर्घोषा वाग् उवाचाशरीरिणी बलदेवस्य तं कोपं वर्धयन्ती महात्मनः सत्यम् आह बलः श्रीमान् धर्मेणैष पराजितः ॥
अनुक्त्वा वचनं किंचित् प्राप्तो भवति कर्मणा मनसा समनुज्ञातं तत् स्याद् इत्य् अवगम्यताम् ॥

转写 (IAST)

rukmiṇaś ca vacaḥ śrutvā parājayanimittajam nigṛhyamāṇas tīkṣṇābhir vāgbhir bhīṣmakasūnunā roṣam āhārayām āsa jitaroṣo 'pi dharmavit ||
saṃkruddho dharṣaṇāṃ prāpya rauhiṇeyo mahābalaḥ dhairyān manaḥ saṃniyamya tato vacanam abravīt ||
daśakoṭisahasrāṇi glaha eko mamāparaḥ etaṃ saṃparigṛhṇīṣva pātayākṣān narādhipa kṛṣṇākṣāṃl lohitākṣāṃś ca deśe 'smiṃs tvam apāṃsule ||
ity evam āhvayām āsa rukmiṇaṃ rohiṇīsutaḥ anuktvā vacanaṃ kiṃcid bāḍham ity abravīt punaḥ ||
akṣān rukmī tato hṛṣṭaḥ pātayām āsa pārthivaḥ cāturakṣe nivṛtte tu nirjitaḥ sa narādhipaḥ ||
baladevena dharmeṇa nety uvāca tato balam dhairyān manaḥ saṃniyamya sa na kiṃcid uvāca ha baladevaṃ tato rukmī mayā jitam iti smayan ||
baladevas tu tac chrutvā jihmaṃ vākyaṃ narādhipāt bhūyaḥ krodhasamāviṣṭo nottaraṃ vyājahāra ha ||
tato gambhīranirghoṣā vāg uvācāśarīriṇī baladevasya taṃ kopaṃ vardhayantī mahātmanaḥ satyam āha balaḥ śrīmān dharmeṇaiṣa parājitaḥ ||
anuktvā vacanaṃ kiṃcit prāpto bhavati karmaṇā manasā samanujñātaṃ tat syād ity avagamyatām ||

逐字释义
梵语IAST释义
रुक्मिणश् च वचः श्रुत्वाrukmiṇaś ca vacaḥ śrutvāи Рукми слова услышав; услышав слова Рукми
पराजयनिमित्तजम्parājayanimittajamиз причины поражения рождённое; рождённые поводом поражения
निगृह्यमाणस् तीक्ष्णाभिर्nigṛhyamāṇas tīkṣṇābhirсдерживаемый резкими; терпя резкие
वाग्भिर् भीष्मकसूनुनाvāgbhir bhīṣmakasūnunāсловами сына Бхишмаки; слова сына Бхишмаки
रोषम् आहारयाम् आसroṣam āhārayām āsaгнев поднял; он дал подняться гневу
जितरोषो ऽपि धर्मवित्jitaroṣo 'pi dharmavitпобедивший гнев хотя, знаток дхармы; хотя владел собой и знал дхарму
संक्रुद्धो धर्षणां प्राप्यsaṃkruddho dharṣaṇāṃ prāpyaсильно разгневанный, оскорбление получив; получив оскорбление, он разгневался
रौहिणेयो महाबलःrauhiṇeyo mahābalaḥсын Рохини, великосильный; могучий сын Рохини
धैर्यान् मनः संनियम्यdhairyān manaḥ saṃniyamyaмужеством ум сдержав; мужественно удержав ум
ततो वचनम् अब्रवीत्tato vacanam abravītзатем слово сказал; затем произнёс
दशकोटिसहस्राणिdaśakoṭisahasrāṇiдесять тысяч коти; десять тысяч коти
ग्लह एको ममापरःglaha eko mamāparaḥставка одна моя другая; моя новая ставка
एतं संपरिगृह्णीष्वetaṃ saṃparigṛhṇīṣvaэту прими; прими её
पातयाक्षान् नराधिपpātayākṣān narādhipaбрось кости, царь; бросай кости, владыка
कृष्णाक्षांल् लोहिताक्षांश् चkṛṣṇākṣāṃl lohitākṣāṃś caчёрные кости и красные кости; чёрные и красные кости
देशे ऽस्मिंस् त्वम् अपांसुलेdeśe 'smiṃs tvam apāṃsuleв месте этом ты, безупречный; здесь, безупречный
इत्य् एवम् आह्वयाम् आसity evam āhvayām āsaтак таким образом вызвал; так он вызвал
रुक्मिणं रोहिणीसुतःrukmiṇaṃ rohiṇīsutaḥРукми сын Рохини; Рукми сын Рохини
अनुक्त्वा वचनं किंचिद्anuktvā vacanaṃ kiṃcidне сказав слова никакого; не сказав ничего
बाढम् इत्य् अब्रवीत् पुनःbāḍham ity abravīt punaḥ«хорошо» так сказал снова; тот снова сказал: «Хорошо»
अक्षान् रुक्मी ततो हृष्टःakṣān rukmī tato hṛṣṭaḥкости Рукми затем радостный; затем радостный Рукми
पातयाम् आस पार्थिवःpātayām āsa pārthivaḥбросил, царь; бросил кости
चातुरक्षे निवृत्ते तुcāturakṣe nivṛtte tuкогда четыре кости завершились же; когда бросок четырёх костей завершился
निर्जितः स नराधिपःnirjitaḥ sa narādhipaḥпроиграл тот царь; этот царь проиграл
बलदेवेन धर्मेणbaladevena dharmeṇaБаладевой по правилу; Баладева честно
नेत्य् उवाच ततो बलम्nety uvāca tato balam«нет» сказал тогда Бале; тот сказал Бале: «Нет»
धैर्यान् मनः संनियम्यdhairyān manaḥ saṃniyamyaмужеством ум сдержав; сдержав ум мужеством
स न किंचिद् उवाच हsa na kiṃcid uvāca haон ничего не сказал; тот ничего не произнёс
बलदेवं ततो रुक्मीbaladevaṃ tato rukmīБаладеве затем Рукми; затем Рукми Баладеве
मया जितम् इति स्मयन्mayā jitam iti smayan«мной выиграно» так улыбаясь; с улыбкой сказал: «Я выиграл»
बलदेवस् तु तच् छ्रुत्वाbaladevas tu tac chrutvāБаладева же это услышав; Баладева, услышав это
जिह्मं वाक्यं नराधिपात्jihmaṃ vākyaṃ narādhipātлживое слово от царя; кривое слово царя
भूयः क्रोधसमाविष्टोbhūyaḥ krodhasamāviṣṭoснова гневом охваченный; снова наполнился гневом
नोत्तरं व्याजहार हnottaraṃ vyājahāra haответа не произнёс; но ответа не дал
ततो गम्भीरनिर्घोषाtato gambhīranirghoṣāзатем глубокоголосая; тогда глубоким звучанием
वाग् उवाचाशरीरिणीvāg uvācāśarīriṇīречь сказала бестелесная; заговорил бестелесный голос
बलदेवस्य तं कोपंbaladevasya taṃ kopaṃБаладевы тот гнев; гнев Баладевы
वर्धयन्ती महात्मनःvardhayantī mahātmanaḥусиливающая великодушного; усиливая у великого
सत्यम् आह बलः श्रीमान्satyam āha balaḥ śrīmānистину сказал славный Бала; славный Бала сказал правду
धर्मेणैष पराजितःdharmeṇaiṣa parājitaḥпо правилу этот побеждён; этот проиграл честно
अनुक्त्वा वचनं किंचित्anuktvā vacanaṃ kiṃcitне сказав слова никакого; не сказав ничего
प्राप्तो भवति कर्मणाprāpto bhavati karmaṇāполученным бывает действием; исход определяется делом
मनसा समनुज्ञातंmanasā samanujñātaṃумом одобренное; то, что принято умом
तत् स्याद् इत्य् अवगम्यताम्tat syād ity avagamyatāmто будет — так пусть поймётся; то и считается состоявшимся
译文

Услышав слова Рукми, вызванные победой, и терпя резкие речи сына Бхишмаки, Баладева, хотя владел собой и знал дхарму, позволил гневу подняться. Могучий сын Рохини, оскорблённый и разгневанный, мужественно удержал ум и сказал: «Десять тысяч коти — моя новая ставка. Прими её и бросай кости, владыка людей; бросай здесь чёрные и красные кости, безупречный». Так сын Рохини вызвал Рукми. Тот, не сказав ничего, снова произнёс: «Хорошо». Затем радостный Рукми бросил кости, и, когда бросок четырёх костей завершился, этот царь проиграл. Но когда Баладева честно победил, Рукми сказал Бале: «Нет». Баладева сдержал ум мужеством и ничего не ответил, а Рукми с улыбкой сказал ему: «Я выиграл». Услышав это лживое слово царя, Баладева снова наполнился гневом, но ответа не дал. Тогда заговорил бестелесный голос с глубоким звучанием, усиливая гнев великого Баладевы: «Славный Бала сказал правду: этот проиграл по правилу. Даже если слово не произнесено, исход определяется делом. Что принято умом, то и считается состоявшимся».

版本

878b2d0b700d · 发布于 2026年6月22日 04:57:45 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂