सो ऽहं सागरवाक्येन क्षितिं क्षितितले स्थितः कौतूहलसम् आविष्टो ह्य् अब्रुवं जगतो गतिम् ॥
धरित्रि देहिनां योनिर् धन्या खल्व् असि शोभने आश्चर्या चासि भूतेषु महत्या क्षमया युते ॥
तेन खल्व् असि लोकानां धरणी मनुजारणिः क्षमा त्वत्तः प्रसूता च कर्म चाम्बरगामिनाम् ॥
ततो भूः स्तुतिवाक्येन सा मयोक्तेन लज्जिता विहाय सहजं धैर्यम् अथ मां प्रत्यभाषत ॥
देवगन्धर्व मा मैवं संग्रामकलहप्रिय नास्मि धन्या न चाश्चर्या पारक्येयं धृतिर् मम ॥
एते धन्या द्विजश्रेस्थ पर्वता धारयन्ति माम् एष्व् आश्चर्याणि दृश्यन्ते एते लोकस्य सेतवः ॥
सो ऽहं पृथिव्या वाक्येन पर्वतान् समुपस्थितः धन्या भन्तो दृश्यन्ते बह्वाश्चर्याश् च भूधराः ॥
काञ्चनस्याग्ररत्नस्य धातूनां च विशेषतः तेन रत्नाकराः सर्वे भवन्तो भुवि शाश्वताः ॥
मम त्व् एतद् वचः श्रुत्वा पर्वतास् तस्थुषां वराः ऊचुर् मां सान्त्वयुक्तानि वचांसि वनशोभिताः ॥
ब्रह्मर्षे न वयं धन्या नाप्य् आश्चर्याणि सन्ति नः ब्रह्मा प्रजापतिर् धन्यः स चाश्चर्यः सुरेष्व् अपि ॥
सो ऽहं पितामहं गत्वा सर्वप्रभवम् अव्ययम् तस्य वाक्यस्य पर्यायं पर्याप्तम् इव लक्षये ॥
सो ऽहं स्वयंभुवं देवं लोकयोनिं चतुर्मुखम् पारंपर्याद् उपगतः प्रणामावनताननः ॥
सो ऽहं वाक्यसमाप्त्यर्थं श्रावयाम्य् आत्मयोनिनम् आश्चर्यो भगवान् एको धन्यश् च जगतो गुरुः ॥
न किं चिद् अन्यत् पश्यामि भूतं यद् भवता समम् त्वत्तः सर्वम् इदं जातं जगत् स्थावरजंगमम् ॥
सदेवदानवा मर्त्या लोके भूतेन्द्रियात्मकाः भवन्ति सर्वदेवेश दृश्यं सर्वम् इदं वपुः ॥
तेन खल्व् असि देवानां देवदेवः सनातनः तेषामेवासि यत् स्रष्टा लोकानाम् अपि संभवः ॥
ततो माम् आह भगवान् ब्रह्मा लोकपितामहः धन्याश्चर्याश्रितैर् वाक्यैः किं मां नारद भाषसे ॥
आश्चर्यं परमं देवा धन्या देवाश् च नारद ये लोकान् धारयन्ति स्म देवास् तत्त्वार्थदर्शिनः ॥
ऋक्सामयजुषां सत्यम् अथर्वणि च यन् मतम् तन्मयं विद्धि मां विप्र धृतो ऽहं तैर् मया च ते ॥
so 'haṃ sāgaravākyena kṣitiṃ kṣititale sthitaḥ kautūhalasam āviṣṭo hy abruvaṃ jagato gatim ||
dharitri dehināṃ yonir dhanyā khalv asi śobhane āścaryā cāsi bhūteṣu mahatyā kṣamayā yute ||
tena khalv asi lokānāṃ dharaṇī manujāraṇiḥ kṣamā tvattaḥ prasūtā ca karma cāmbaragāminām ||
tato bhūḥ stutivākyena sā mayoktena lajjitā vihāya sahajaṃ dhairyam atha māṃ pratyabhāṣata ||
devagandharva mā maivaṃ saṃgrāmakalahapriya nāsmi dhanyā na cāścaryā pārakyeyaṃ dhṛtir mama ||
ete dhanyā dvijaśrestha parvatā dhārayanti mām eṣv āścaryāṇi dṛśyante ete lokasya setavaḥ ||
so 'haṃ pṛthivyā vākyena parvatān samupasthitaḥ dhanyā bhanto dṛśyante bahvāścaryāś ca bhūdharāḥ ||
kāñcanasyāgraratnasya dhātūnāṃ ca viśeṣataḥ tena ratnākarāḥ sarve bhavanto bhuvi śāśvatāḥ ||
mama tv etad vacaḥ śrutvā parvatās tasthuṣāṃ varāḥ ūcur māṃ sāntvayuktāni vacāṃsi vanaśobhitāḥ ||
brahmarṣe na vayaṃ dhanyā nāpy āścaryāṇi santi naḥ brahmā prajāpatir dhanyaḥ sa cāścaryaḥ sureṣv api ||
so 'haṃ pitāmahaṃ gatvā sarvaprabhavam avyayam tasya vākyasya paryāyaṃ paryāptam iva lakṣaye ||
so 'haṃ svayaṃbhuvaṃ devaṃ lokayoniṃ caturmukham pāraṃparyād upagataḥ praṇāmāvanatānanaḥ ||
so 'haṃ vākyasamāptyarthaṃ śrāvayāmy ātmayoninam āścaryo bhagavān eko dhanyaś ca jagato guruḥ ||
na kiṃ cid anyat paśyāmi bhūtaṃ yad bhavatā samam tvattaḥ sarvam idaṃ jātaṃ jagat sthāvarajaṃgamam ||
sadevadānavā martyā loke bhūtendriyātmakāḥ bhavanti sarvadeveśa dṛśyaṃ sarvam idaṃ vapuḥ ||
tena khalv asi devānāṃ devadevaḥ sanātanaḥ teṣāmevāsi yat sraṣṭā lokānām api saṃbhavaḥ ||
tato mām āha bhagavān brahmā lokapitāmahaḥ dhanyāścaryāśritair vākyaiḥ kiṃ māṃ nārada bhāṣase ||
āścaryaṃ paramaṃ devā dhanyā devāś ca nārada ye lokān dhārayanti sma devās tattvārthadarśinaḥ ||
ṛksāmayajuṣāṃ satyam atharvaṇi ca yan matam tanmayaṃ viddhi māṃ vipra dhṛto 'haṃ tair mayā ca te ||
«Услышав слова океана, я, охваченный любопытством, обратился к земле, опоре мира, стоящей на земной поверхности: “О земля, источник воплощённых, ты благословенна, прекрасная, и удивительна среди существ, наделённая великим терпением. Поэтому ты носительница миров и опора людей; от тебя рождается терпение и дела стремящихся к небу”. Тогда Земля, смутившись от моих слов хвалы и оставив природную стойкость, ответила мне: “О божественный гандхарв, любитель битв и споров, не так. Я не благословенна и не чудесна; моя устойчивость заимствована. О лучший брахман, эти горы благословенны: они поддерживают меня, в них видны чудеса, они опоры мира”. По слову земли я подошёл к горам и сказал: “О держатели земли, вы кажетесь благословенными и полными чудес. Вы вечные сокровищницы на земле: золота, лучших драгоценностей и особенно руд”. Услышав мои слова, горы, лучшие из неподвижных, украшенные лесами, сказали мне мягкие слова: “О брахмариши, не мы благословенны, и чудес в нас нет. Благословен Брахма Праджапати, и он чудесен даже среди богов”. Тогда я пришёл к Праотцу, неизменному источнику всего, и мне показалось, что ход этих слов приближается к завершению. Склонив лицо в поклоне, я пришёл к Самосущему богу, четырёхликому источнику миров, и ради завершения речи сказал Саморождённому: “Один Благой удивителен, и благословен учитель мира. Я не вижу ничего сущего, равного тебе. От тебя возник весь мир движимого и неподвижного. О владыка всех богов, боги, данавы и смертные, состоящие из существ и чувств, существуют в мире; всё видимое — твоё тело. Поэтому ты вечный Бог богов, ведь ты их создатель и источник миров”. Тогда Благой Брахма, Праотец миров, сказал мне: “Нарада, зачем ты обращаешь ко мне слова о чуде и благословении? О Нарада, высшее чудо — боги, и боги благословенны: они, видящие суть, поддерживают миры. О брахман, истина Риг, Саман и Яджус, а также то, что признано в Атхарване, — знай, что из этого состою я. Я поддержан ими, а они мной”».
0733a794e206 · 发布于 2026年6月22日 05:41:58 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Цепь восхождения продолжается: земля указывает на горы, горы на Брахму, Брахма на богов и Веды. Даже Праотец не принимает окончательной славы себе, потому что творение держится на более высоком порядке.