कुम्भाण्डसंगृहीतं तु रथम् आस्थाय वीर्यवान् ययौ यत्रानिरुद्धो वै सो ऽसिम् उद्यम्य दारुणम् ॥
पट्टिसासिगदाशूलान् उद्यम्य च परश्वधान् बभौ बाहुसहस्रेण शक्रध्वजशतैर् इव ॥
बद्धगोधाङ्गुलित्रैश् च बाहुभिः स महाभुजः नानाप्रहरणोपेतः शुशुभे दानवोत्तमः ॥
सिंहनादं नदन् क्रुद्धो विस्फारितमहाधनुः अब्रवीत् तिष्ठ तिष्ठेति क्रोधसंरक्तलोचनः ॥
वचनं तस्य संश्रुत्य प्राद्युम्निर् अपराजितः बाणस्य वदतः संख्ये उदैक्षत ततो ऽहसत् ॥
किंकिणीशतनिर्घोषं रक्तध्वजपताकिनम् ऋक्षचर्मावनद्धाङ्गं दशनल्वं महारथम् ॥
तस्य वाजिसहस्रं तु रथे युक्तं महात्मना आपतन्तं ददर्शाथ खड्गचर्मधरं तदा ॥
खड्गचर्मधरं तं तु दृष्ट्वा बाणः पदातिनम् प्रहर्षम् अतुलं लेभे प्राद्युम्निवधकाङ्क्षया ॥
तनुत्रेण विहीनश् च खड्गपाणिश् च यादवः अजेयश् चेति मत्वा तं युद्धायाभिमुखे स्थितम् ॥
ववर्ष शरजालानि क्षुद्रकाणां समन्ततः बाणोऽनिरुद्धशिरसि काङ्क्षंस् तस्य रणे वधम् ॥
तानि बाणसहस्राणि चर्मणा व्यवधूय सः बभौ प्रमुखतस् तस्य स्थितः सूर्य इवोदये ॥
सो ऽभिभूय रणे बाणम् आस्थितो यदुनन्दनः सिंहः प्रमुखतो दृष्ट्वा गजम् एकं यथा वने ॥
ततो बाणसहस्रौघैर् मर्मभेदिभिर् आशुगैः विव्याध निशितैस् तीक्ष्णैः प्राद्युम्निम् अपराजितम् ॥
सो ऽतिविद्धो महाबाहुर् बाणैः संनतपर्वभिः क्रोधेनाभिप्रजज्वाल चिकीर्षुः कर्म दुष्करम् ॥
रुधिरौघप्लुतैर् गात्रैर् बाणवर्षैः समाहतः अभिभूतः सुसंक्रुद्धो ययौ बाणरथं प्रति ॥
असिभिर् मुसलैः शूलैः पट्टिसैस् तोमरैस् तथा सो ऽतिविद्धः शरौघैस् तु प्राद्युम्निर् नाभ्यकम्पत ॥
आप्लुत्य सहसा क्रुद्धो रथेषां तस्य सो ऽच्छिनत् जघानाश्वांश् च खड्गेन बाणस्य रथमूर्धनि ॥
तं पुनः शरवर्षेण तोमरैः पट्टिसैस् तथा चकारान्तर्हितं बाणो युद्धमार्गविशारदः ॥
हतो ऽयम् इति विज्ञाय प्राणदन् नैरृता गणाः ततो ऽवप्लुत्य सहसा रथपार्श्वे व्यवस्थितः ॥
शक्तिं बाणस् ततः क्रुद्धो घोररूपां भयावहाम् जग्राह ज्वलितां दीप्तां घण्टामालाकुलां रणे ॥
ज्वलनादित्यसंकाशां यमदण्डोपमां शुभाम् प्राहिणोत् ताम् असङ्गेन महोल्कां ज्वलिताम् इव ॥
ताम् आपतन्तीं संप्रेक्ष्य जीवितान्तकरीं तदा सो ऽभिप्लुत्य तदा शक्तिं जग्राह पुरुषोत्तमः ॥
निर्बिभेद ततो बाणं स्वशक्त्यैव महाबलः सा भित्त्वा तस्य देहं तु जगाम वसुधातलम् ॥
kumbhāṇḍasaṃgṛhītaṃ tu ratham āsthāya vīryavān yayau yatrāniruddho vai so 'sim udyamya dāruṇam ||
paṭṭisāsigadāśūlān udyamya ca paraśvadhān babhau bāhusahasreṇa śakradhvajaśatair iva ||
baddhagodhāṅgulitraiś ca bāhubhiḥ sa mahābhujaḥ nānāpraharaṇopetaḥ śuśubhe dānavottamaḥ ||
siṃhanādaṃ nadan kruddho visphāritamahādhanuḥ abravīt tiṣṭha tiṣṭheti krodhasaṃraktalocanaḥ ||
vacanaṃ tasya saṃśrutya prādyumnir aparājitaḥ bāṇasya vadataḥ saṃkhye udaikṣata tato 'hasat ||
kiṃkiṇīśatanirghoṣaṃ raktadhvajapatākinam ṛkṣacarmāvanaddhāṅgaṃ daśanalvaṃ mahāratham ||
tasya vājisahasraṃ tu rathe yuktaṃ mahātmanā āpatantaṃ dadarśātha khaḍgacarmadharaṃ tadā ||
khaḍgacarmadharaṃ taṃ tu dṛṣṭvā bāṇaḥ padātinam praharṣam atulaṃ lebhe prādyumnivadhakāṅkṣayā ||
tanutreṇa vihīnaś ca khaḍgapāṇiś ca yādavaḥ ajeyaś ceti matvā taṃ yuddhāyābhimukhe sthitam ||
vavarṣa śarajālāni kṣudrakāṇāṃ samantataḥ bāṇo'niruddhaśirasi kāṅkṣaṃs tasya raṇe vadham ||
tāni bāṇasahasrāṇi carmaṇā vyavadhūya saḥ babhau pramukhatas tasya sthitaḥ sūrya ivodaye ||
so 'bhibhūya raṇe bāṇam āsthito yadunandanaḥ siṃhaḥ pramukhato dṛṣṭvā gajam ekaṃ yathā vane ||
tato bāṇasahasraughair marmabhedibhir āśugaiḥ vivyādha niśitais tīkṣṇaiḥ prādyumnim aparājitam ||
so 'tividdho mahābāhur bāṇaiḥ saṃnataparvabhiḥ krodhenābhiprajajvāla cikīrṣuḥ karma duṣkaram ||
rudhiraughaplutair gātrair bāṇavarṣaiḥ samāhataḥ abhibhūtaḥ susaṃkruddho yayau bāṇarathaṃ prati ||
asibhir musalaiḥ śūlaiḥ paṭṭisais tomarais tathā so 'tividdhaḥ śaraughais tu prādyumnir nābhyakampata ||
āplutya sahasā kruddho ratheṣāṃ tasya so 'cchinat jaghānāśvāṃś ca khaḍgena bāṇasya rathamūrdhani ||
taṃ punaḥ śaravarṣeṇa tomaraiḥ paṭṭisais tathā cakārāntarhitaṃ bāṇo yuddhamārgaviśāradaḥ ||
hato 'yam iti vijñāya prāṇadan nairṛtā gaṇāḥ tato 'vaplutya sahasā rathapārśve vyavasthitaḥ ||
śaktiṃ bāṇas tataḥ kruddho ghorarūpāṃ bhayāvahām jagrāha jvalitāṃ dīptāṃ ghaṇṭāmālākulāṃ raṇe ||
jvalanādityasaṃkāśāṃ yamadaṇḍopamāṃ śubhām prāhiṇot tām asaṅgena maholkāṃ jvalitām iva ||
tām āpatantīṃ saṃprekṣya jīvitāntakarīṃ tadā so 'bhiplutya tadā śaktiṃ jagrāha puruṣottamaḥ ||
nirbibheda tato bāṇaṃ svaśaktyaiva mahābalaḥ sā bhittvā tasya dehaṃ tu jagāma vasudhātalam ||
«Доблестный Бана взошёл на колесницу, приведённую Кумбхандой, и, подняв страшный меч, поехал туда, где был Анируддха. Подняв паттисы, мечи, булавы, трезубцы и секиры, он сиял тысячью рук, словно сотнями знамен Индры. С наручами и напальчниками на руках, снабжённый разным оружием, могучерукий лучший из данавов сиял. Разгневанный, издавая львиный рык и натянув великий лук, он с глазами, красными от гнева, сказал: “Стой! Стой!” Услышав в бою слова Баны, непобедимый сын Прадьюмны посмотрел на него и рассмеялся. Он увидел огромную колесницу, звеневшую сотнями колокольчиков, с красным знаменем, обитую медвежьей шкурой, величиной в десять налв; тысяча коней была запряжена в неё, и на ней приближался Бана с мечом и щитом. Увидев сына Прадьюмны пешим, без панциря, но с мечом в руке и стоящим лицом к битве как непобедимый Ядава, Бана обрёл несравненную радость, желая убить его. Желая смерти Анируддхи в бою, Бана излил на его голову со всех сторон сети мелких стрел. Но тот отбил щитом тысячи стрел и стоял перед ним, сияя как восходящее солнце. Радость Яду, одолев Бану в бою, стоял перед ним как лев, увидевший в лесу одинокого слона. Тогда Бана потоками тысяч быстрых стрел, пронзающих уязвимые места, пронзил острыми стрелами непобедимого сына Прадьюмны. Могучерукий, тяжело пронзённый стрелами с плотными древками, вспыхнул гневом, желая совершить трудное дело. С телом, залитым потоками крови и поражённым дождями стрел, он в сильном гневе пошёл к колеснице Баны. Хотя сын Прадьюмны был пронзён потоками стрел, мечами, палицами, трезубцами, паттисами и томарами, он не дрогнул. Внезапно прыгнув в гневе, он отсёк дышло колесницы, а у передка колесницы Баны мечом убил коней. Бана, знаток военного пути, снова скрыл его дождём стрел, томарами и паттисами. Толпы найрритов закричали, решив: “Он убит!” Но Анируддха внезапно спрыгнул и встал у колесницы. Тогда разгневанный Бана схватил в бою пылающий, сияющий, увешанный колокольцами дротик страшного вида, внушающий ужас, подобный огню и солнцу, прекрасный, как жезл Ямы. Он выпустил его без промаха, словно пылающую великую метеору. Увидев его летящим, несущим конец жизни, лучший муж прыгнул к дротику и схватил его. Могучий Анируддха пронзил Бану его же дротиком; пробив тело Баны, тот ушёл в землю».
033761cf5630 · 发布于 2026年6月22日 06:15:04 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Битва Баны и Анируддхи строится на контрасте: тысяча рук, колесница и оружие против пешего юноши с мечом. Но настоящая сила оказывается не в оснащении, а в неустрашимости.