摩诃婆罗多
Saṃbhava-parva (droṇa-ācāryatva) (Droṇa Becomes the Kurus' Teacher)1.122.24–32
729 / 15823
摩诃婆罗多 · 1.122.24–32
天城文

महर्षेर् अग्निवेश्यस्य सकाशम् अहम् अच्युत ॥
अस्त्रार्थम् अगमं पूर्वं धनुर्वेदजिघृक्षया ॥
ब्रह्मचारी विनीतात्मा जटिलो बहुलाः समाः ॥
अवसं तत्र सुचिरं धनुर्वेदचिकीर्षया ॥
पाञ्चालराजपुत्रस् तु यज्ञसेनो महाबलः ॥
मया सहाकरोद् विद्यां गुरोः श्राम्यन् समाहितः ॥
स मे तत्र सखा चासीद् उपकारी प्रियश् च मे ॥
तेनाहं सह संगम्य रतवान् सुचिरं बत ॥
बाल्यात् प्रभृति कौरव्य सहाध्ययनम् एव च ॥
स समासाद्य मां तत्र प्रियकारी प्रियंवदः ॥
अब्रवीद् इति मां भीष्म वचनं प्रीतिवर्धनम् ॥
अहं प्रियतमः पुत्रः पितुर् द्रोण महात्मनः ॥
अभिषेक्ष्यति मां राज्ये स पाञ्चाल्यो यदा तदा ॥
त्वद्भोज्यं भविता राज्यं सखे सत्येन ते शपे ॥
मम भोगाश् च वित्तं च त्वदधीनं सुखानि च ॥
एवम् उक्तः प्रवव्राज कृतास्त्रो ऽहं धनेप्सया ॥
अभिषिक्तं च श्रुत्वैनं कृतार्थो ऽस्मीति चिन्तयन् ॥
प्रियं सखायं सुप्रीतो राज्यस्थं पुनर् आव्रजम् ॥
संस्मरन् संगमं चैव वचनं चैव तस्य तत् ॥

转写 (IAST)

maharṣer agniveśyasya sakāśam aham acyuta ||
astrārtham agamaṃ pūrvaṃ dhanurvedajighṛkṣayā ||
brahmacārī vinītātmā jaṭilo bahulāḥ samāḥ ||
avasaṃ tatra suciraṃ dhanurvedacikīrṣayā ||
pāñcālarājaputras tu yajñaseno mahābalaḥ ||
mayā sahākarod vidyāṃ guroḥ śrāmyan samāhitaḥ ||
sa me tatra sakhā cāsīd upakārī priyaś ca me ||
tenāhaṃ saha saṃgamya ratavān suciraṃ bata ||
bālyāt prabhṛti kauravya sahādhyayanam eva ca ||
sa samāsādya māṃ tatra priyakārī priyaṃvadaḥ ||
abravīd iti māṃ bhīṣma vacanaṃ prītivardhanam ||
ahaṃ priyatamaḥ putraḥ pitur droṇa mahātmanaḥ ||
abhiṣekṣyati māṃ rājye sa pāñcālyo yadā tadā ||
tvadbhojyaṃ bhavitā rājyaṃ sakhe satyena te śape ||
mama bhogāś ca vittaṃ ca tvadadhīnaṃ sukhāni ca ||
evam uktaḥ pravavrāja kṛtāstro 'haṃ dhanepsayā ||
abhiṣiktaṃ ca śrutvainaṃ kṛtārtho 'smīti cintayan ||
priyaṃ sakhāyaṃ suprīto rājyasthaṃ punar āvrajam ||
saṃsmaran saṃgamaṃ caiva vacanaṃ caiva tasya tat ||

逐字释义
梵语IAST释义
महर्षेः अग्निवेश्यस्य सकाशम् अहम् अच्युतmaharṣeḥ agniveśyasya sakāśam aham acyutaTo the great sage Agnivesha, I, O undying one,
अस्त्रार्थम् अगमं पूर्वं धनुर्वेद-जिघृक्षयाastrārtham agamaṃ pūrvaṃ dhanurveda-jighṛkṣayāwent in olden days for the sake of weapons, wishing to master the science of archery (dhanurveda);
ब्रह्मचारी विनीतात्मा जटिलः बहुलाः समाःbrahmacārī vinītātmā jaṭilaḥ bahulāḥ samāḥchaste, humble, wearing matted locks, for many years
अवसं तत्र सुचिरं धनुर्वेदचिकीर्षयाavasaṃ tatra suciraṃ dhanurvedacikīrṣayāI dwelt there very long, desiring [to master] the dhanurveda;
पाञ्चालराजपुत्रः तु यज्ञसेनः महाबलःpāñcālarājaputraḥ tu yajñasenaḥ mahābalaḥthe prince of Panchala, the mighty Yajnasena (Drupada),
मया सह अकरोत् विद्यां गुरोः श्राम्यन् समाहितःmayā saha akarot vidyāṃ guroḥ śrāmyan samāhitaḥstudied together with me, laboring under our teacher, attentive;
सः मे तत्र सखा च आसीत् उपकारी प्रियः च मेsaḥ me tatra sakhā ca āsīt upakārī priyaḥ ca mehe was there my friend, obliging and dear to me;
तेन अहम् सह संगम्य रतवान् सुचिरं बतtena aham saha saṃgamya ratavān suciraṃ batajoined with him, I was [happy] for a very long time, alas,
बाल्यात् प्रभृति कौरव्य सह-अध्ययनम् एव चbālyāt prabhṛti kauravya saha-adhyayanam eva cafrom childhood, O Kaurava, we also studied together;
सः समासाद्य मां तत्र प्रियकारी प्रियंवदःsaḥ samāsādya māṃ tatra priyakārī priyaṃvadaḥhe, having come to me there, one who does what is pleasing, sweet of speech,
अब्रवीत् इति मां भीष्म वचनं प्रीतिवर्धनम्abravīt iti māṃ bhīṣma vacanaṃ prītivardhanamsaid to me, O Bhishma, a word that increased our affection:
अहं प्रियतमः पुत्रः पितुः द्रोण महात्मनःahaṃ priyatamaḥ putraḥ pituḥ droṇa mahātmanaḥ"I am the most beloved son of my great-souled father, O Drona;
अभिषेक्ष्यति मां राज्ये सः पाञ्चाल्यः यदा तदाabhiṣekṣyati māṃ rājye saḥ pāñcālyaḥ yadā tadāwhen that lord of Panchala anoints me to the kingship, then
त्वद्-भोज्यं भविता राज्यं सखे सत्येन ते शपेtvad-bhojyaṃ bhavitā rājyaṃ sakhe satyena te śapethe kingdom shall be yours to enjoy, friend; I swear it to you truly;
मम भोगाः च वित्तं च त्वद्-अधीनं सुखानि चmama bhogāḥ ca vittaṃ ca tvad-adhīnaṃ sukhāni camy pleasures, and wealth, and joys -- are at your disposal."
एवम् उक्तः प्रवव्राज कृतास्त्रः अहम् धनेप्सयाevam uktaḥ pravavrāja kṛtāstraḥ aham dhanepsayāso [having heard this], I, having mastered weapons, set out, desiring wealth,
अभिषिक्तं च श्रुत्वा एनं कृतार्थः अस्मि इति चिन्तयन्abhiṣiktaṃ ca śrutvā enaṃ kṛtārthaḥ asmi iti cintayanand, hearing that he had been anointed [king], thinking, 'I have attained my goal,'
प्रियं सखायं सुप्रीतः राज्यस्थं पुनः आव्रजम्priyaṃ sakhāyaṃ suprītaḥ rājyasthaṃ punaḥ āvrajamto my dear friend, now enthroned, greatly pleased, I came once more,
संस्मरन् संगमं च एव वचनं च एव तस्य तत्saṃsmaran saṃgamaṃ ca eva vacanaṃ ca eva tasya tatremembering [our] friendship and that word of his.
महर्षेर्maharṣeroriginal form "maharṣer", added to complete the word-by-word coverage
धनुर्वेदजिघृक्षयाdhanurvedajighṛkṣayāoriginal form "dhanurvedajighṛkṣayā", added to complete the word-by-word coverage
जटिलोjaṭilooriginal form "jaṭilo", added to complete the word-by-word coverage
पाञ्चालराजपुत्रस्pāñcālarājaputrasoriginal form "pāñcālarājaputras", added to complete the word-by-word coverage
यज्ञसेनोyajñasenooriginal form "yajñaseno", added to complete the word-by-word coverage
सहाकरोद्sahākarodoriginal form "sahākarod", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
चासीद्cāsīdoriginal form "cāsīd", added to complete the word-by-word coverage
प्रियश्priyaśoriginal form "priyaś", added to complete the word-by-word coverage
तेनाहंtenāhaṃoriginal form "tenāhaṃ", added to complete the word-by-word coverage
सहाध्ययनम्sahādhyayanamoriginal form "sahādhyayanam", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
अब्रवीद्abravīdoriginal form "abravīd", added to complete the word-by-word coverage
पितुर्pituroriginal form "pitur", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
पाञ्चाल्योpāñcālyooriginal form "pāñcālyo", added to complete the word-by-word coverage
त्वद्भोज्यंtvadbhojyaṃoriginal form "tvadbhojyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
भोगाश्bhogāśoriginal form "bhogāś", added to complete the word-by-word coverage
त्वदधीनंtvadadhīnaṃoriginal form "tvadadhīnaṃ", added to complete the word-by-word coverage
कृतास्त्रोkṛtāstrooriginal form "kṛtāstro", added to complete the word-by-word coverage
ऽहं'haṃoriginal form "'haṃ", added to complete the word-by-word coverage
श्रुत्वैनंśrutvainaṃoriginal form "śrutvainaṃ", added to complete the word-by-word coverage
कृतार्थोkṛtārthooriginal form "kṛtārtho", added to complete the word-by-word coverage
ऽस्मीति'smītioriginal form "'smīti", added to complete the word-by-word coverage
सुप्रीतोsuprītooriginal form "suprīto", added to complete the word-by-word coverage
पुनर्punaroriginal form "punar", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
译文

Drona said: "To the great sage Agnivesha I went in olden days for the sake of weapons, O undying one, wishing to master the science of archery; chaste and humble, wearing matted locks, I dwelt there for many long years, desiring to master the dhanurveda. The prince of Panchala, the mighty Yajnasena, studied together with me, laboring attentively under our teacher; there he was my friend, obliging and dear to me, and from childhood, O Kaurava, we studied together. He came to me there, one who did what was pleasing, sweet of speech, and said to me, O Bhishma, a word that deepened our affection: 'I am the most beloved son of my great-souled father, O Drona; when my father anoints me to the kingship, the kingdom shall be yours to enjoy, friend -- I swear it to you truly; my pleasures, my wealth, and my joys will be at your disposal.' So hearing this, I, having mastered weapons, set out, desiring wealth; and hearing that he had been anointed king, and thinking, 'I have attained my goal,' I came once more to my dear friend, now enthroned, greatly pleased, remembering our friendship and that word of his."

版本

e58e45d76f55 · 发布于 2026年7月12日 16:53:32 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂