摩诃婆罗多 3.142.1-12

天城文

युधिष्ठिर उवाच
भीमसेन यमौ चोभौ पाञ्चालि च निबोधत ॥
नास्ति भूतस्य नाशो वै पश्यतास्मान् वनेचरान् ॥
दुर्बलाः क्लेशिताः स्मेति यद् ब्रवीथेतरेतरम् ॥
अशक्ये ऽपि व्रजामेति धनंजयदिदृक्षया ॥
तन् मे दहति गात्राणि तूलराशिम् इवानलः ॥
यच् च वीरं न पश्यामि धनंजयम् उपान्तिके ॥
तस्य दर्शनतृष्णं मां सानुजं वनम् आस्थितम् ॥
याज्ञसेन्याः परामर्शः स च वीर दहत्य् उत ॥
नकुलात् पूर्वजं पार्थं न पश्याम्य् अमितौजसम् ॥
अजेयम् उग्रधन्वानं तेन तप्ये वृकोदर ॥
तीर्थानि चैव रम्याणि वनानि च सरांसि च ॥
चरामि सह युष्माभिस् तस्य दर्शनकाङ्क्षया ॥
पञ्च वर्षाण्य् अहं वीरं सत्यसंधं धनंजयम् ॥
यन् न पश्यामि बीभत्सुं तेन तप्ये वृकोदर ॥
तं वै श्यामं गुडाकेशं सिंहविक्रान्तगामिनम् ॥
न पश्यामि महाबाहुं तेन तप्ये वृकोदर ॥
कृतास्त्रं निपुणं युद्धे प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥
न पश्यामि नरश्रेष्ठं तेन तप्ये वृकोदर ॥
चरन्तम् अरिसंघेषु कालं क्रुद्धम् इवान्तकम् ॥
प्रभिन्नम् इव मातङ्गं सिंहस्कन्धं धनंजयम् ॥
यः स शक्राद् अनवरो वीर्येण द्रविणेन च ॥
यमयोः पूर्वजः पार्थः श्वेताश्वो ऽमितविक्रमः ॥
दुःखेन महताविष्टः स्वकृतेनानिवर्तिना ॥
अजेयम् उग्रधन्वानं तं न पश्यामि फल्गुनम् ॥

转写 (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
bhīmasena yamau cobhau pāñcāli ca nibodhata ||
nāsti bhūtasya nāśo vai paśyatāsmān vanecarān ||
durbalāḥ kleśitāḥ smeti yad bravīthetaretaram ||
aśakye 'pi vrajāmeti dhanaṃjayadidṛkṣayā ||
tan me dahati gātrāṇi tūlarāśim ivānalaḥ ||
yac ca vīraṃ na paśyāmi dhanaṃjayam upāntike ||
tasya darśanatṛṣṇaṃ māṃ sānujaṃ vanam āsthitam ||
yājñasenyāḥ parāmarśaḥ sa ca vīra dahaty uta ||
nakulāt pūrvajaṃ pārthaṃ na paśyāmy amitaujasam ||
ajeyam ugradhanvānaṃ tena tapye vṛkodara ||
tīrthāni caiva ramyāṇi vanāni ca sarāṃsi ca ||
carāmi saha yuṣmābhis tasya darśanakāṅkṣayā ||
pañca varṣāṇy ahaṃ vīraṃ satyasaṃdhaṃ dhanaṃjayam ||
yan na paśyāmi bībhatsuṃ tena tapye vṛkodara ||
taṃ vai śyāmaṃ guḍākeśaṃ siṃhavikrāntagāminam ||
na paśyāmi mahābāhuṃ tena tapye vṛkodara ||
kṛtāstraṃ nipuṇaṃ yuddhe pratimānaṃ dhanuṣmatām ||
na paśyāmi naraśreṣṭhaṃ tena tapye vṛkodara ||
carantam arisaṃgheṣu kālaṃ kruddham ivāntakam ||
prabhinnam iva mātaṅgaṃ siṃhaskandhaṃ dhanaṃjayam ||
yaḥ sa śakrād anavaro vīryeṇa draviṇena ca ||
yamayoḥ pūrvajaḥ pārthaḥ śvetāśvo 'mitavikramaḥ ||
duḥkhena mahatāviṣṭaḥ svakṛtenānivartinā ||
ajeyam ugradhanvānaṃ taṃ na paśyāmi phalgunam ||

逐字释义

梵语IAST释义

युधिष्ठिर उवाच भीमसेन यमौ चोभौ पाञ्चालि च निबोधत ॥ नास्ति भूतस्य नाशो वै पश्यतास्मान् वनेचरान् ॥ दुर्बलाः क्लेशिताः स्मेति यद् ब्रवीथेतरेतरम् ॥ अशक्ये ऽपि व्रजामेति धनंजयदिदृक्षया ॥ तन् मे दहति गात्राणि तूलराशिम् इवानलः ॥ यच् च वीरं न पश्यामि धनंजयम् उपान्तिके ॥ तस्य दर्शनतृष्णं मां सानुजं वनम् आस्थितम् ॥ याज्ञसेन्याः परामर्शः स च वीर दहत्य् उत ॥ नकुलात् पूर्वजं पार्थं न पश्याम्य् अमितौजसम् ॥ अजेयम् उग्रधन्वानं तेन तप्ये वृकोदर ॥ तीर्थानि चैव रम्याणि वनानि च सरांसि च ॥ चरामि सह युष्माभिस् तस्य दर्शनकाङ्क्षया ॥ पञ्च वर्षाण्य् अहं वीरं सत्यसंधं धनंजयम् ॥ यन् न पश्यामि बीभत्सुं तेन तप्ये वृकोदर ॥ तं वै श्यामं गुडाकेशं सिंहविक्रान्तगामिनम् ॥ न पश्यामि महाबाहुं तेन तप्ये वृकोदर ॥ कृतास्त्रं निपुणं युद्धे प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥ न पश्यामि नरश्रेष्ठं तेन तप्ये वृकोदर ॥ चरन्तम् अरिसंघेषु कालं क्रुद्धम् इवान्तकम् ॥ प्रभिन्नम् इव मातङ्गं सिंहस्कन्धं धनंजयम् ॥ यः स शक्राद् अनवरो वीर्येण द्रविणेन च ॥ यमयोः पूर्वजः पार्थः श्वेताश्वो ऽमितविक्रमः ॥ दुःखेन महताविष्टः स्वकृतेनानिवर्तिना ॥ अजेयम् उग्रधन्वानं तं न पश्यामि फल्गुनम् ॥yudhiṣṭhira uvāca bhīmasena yamau cobhau pāñcāli ca nibodhata || nāsti bhūtasya nāśo vai paśyatāsmān vanecarān || durbalāḥ kleśitāḥ smeti yad bravīthetaretaram || aśakye 'pi vrajāmeti dhanaṃjayadidṛkṣayā || tan me dahati gātrāṇi tūlarāśim ivānalaḥ || yac ca vīraṃ na paśyāmi dhanaṃjayam upāntike || tasya darśanatṛṣṇaṃ māṃ sānujaṃ vanam āsthitam || yājñasenyāḥ parāmarśaḥ sa ca vīra dahaty uta || nakulāt pūrvajaṃ pārthaṃ na paśyāmy amitaujasam || ajeyam ugradhanvānaṃ tena tapye vṛkodara || tīrthāni caiva ramyāṇi vanāni ca sarāṃsi ca || carāmi saha yuṣmābhis tasya darśanakāṅkṣayā || pañca varṣāṇy ahaṃ vīraṃ satyasaṃdhaṃ dhanaṃjayam || yan na paśyāmi bībhatsuṃ tena tapye vṛkodara || taṃ vai śyāmaṃ guḍākeśaṃ siṃhavikrāntagāminam || na paśyāmi mahābāhuṃ tena tapye vṛkodara || kṛtāstraṃ nipuṇaṃ yuddhe pratimānaṃ dhanuṣmatām || na paśyāmi naraśreṣṭhaṃ tena tapye vṛkodara || carantam arisaṃgheṣu kālaṃ kruddham ivāntakam || prabhinnam iva mātaṅgaṃ siṃhaskandhaṃ dhanaṃjayam || yaḥ sa śakrād anavaro vīryeṇa draviṇena ca || yamayoḥ pūrvajaḥ pārthaḥ śvetāśvo 'mitavikramaḥ || duḥkhena mahatāviṣṭaḥ svakṛtenānivartinā || ajeyam ugradhanvānaṃ taṃ na paśyāmi phalgunam ||Yudhishthira asks Bhimasena, the twins, and Panchali to understand: seeing them as forest wanderers, he does not think that living beings perish; when they say to one another that they are weak and exhausted, yet still go toward the impossible out of longing to see Dhananjaya, this burns his body like fire burns a heap of cotton; he is burned by not seeing the hero Dhananjaya beside him, and the insult to Yajnaseni burns him too, as he lives in the forest with his younger brothers, yearning to see Arjuna; he does not see Partha, elder to Nakula, boundlessly radiant, invincible, with his terrible bow, and he suffers; he wanders with them through tirthas, forests, and lakes for the sake of longing to see him; for five years he has not seen the hero true to his word, Bibhatsu, the dark-skinned Gudakesha, moving like a lion, mighty, skilled in weapons and battle, the model for archers; he does not see Phalguna, struck down by his own heavy, inescapable sorrow.

译文

Yudhishthira said: 'Bhimasena, both twins, and Panchali, listen. Seeing us wanderers in the forest, I understand: living beings do not perish at once. When you say to one another, "We are weak, we are exhausted," yet still go toward the impossible, longing to see Dhananjaya, this burns my limbs like fire burns a heap of cotton. And that I do not see the hero Dhananjaya beside me burns me. And the touch upon Yajnaseni, her insult, burns me too, as I live in the forest with my younger brothers, yearning to see him. I do not see Partha, elder to Nakula, boundlessly radiant, invincible, with his terrible bow; because of this I suffer, Vrikodara. Longing to see him, I wander with you through beautiful tirthas, forests, and lakes. For five years I have not seen the hero true to his word, Dhananjaya, Bibhatsu; because of this I suffer, Vrikodara. I do not see that dark-skinned Gudakesha, mighty-armed, moving with a lion's gait; because of this I suffer. I do not see the best of men, skilled in battle, master of weapons, the model for archers; because of this I suffer. I do not see Phalguna, invincible, with his terrible bow, because I am seized by great sorrow, self-made and irreversible.'

注释

Yudhishthira does not hide his guilt: longing for Arjuna is bound up with the memory of the dice game and Draupadi's humiliation. Genuine repentance does not paralyze him, but keeps his path inwardly honest.

版本

f9470f59af33 · 发布于 2026年7月16日 17:12:44 UTC

可用语言RUEN