摩诃婆罗多
Hiraṇyapura-kālakeya-vadha-parva (The Destruction of Hiraṇyapura)3.170.51-60
3370 / 15823
摩诃婆罗多 · 3.170.51-60
天城文

तथा रौद्रास्त्रनिष्पिष्टान् दिव्याभरणभूषितान् ॥
निशाम्य परमं हर्षम् अगमद् देवसारथिः ॥
तद् असह्यं कृतं कर्म देवैर् अपि दुरासदम् ॥
दृष्ट्वा मां पूजयाम् आस मातलिः शक्रसारथिः ॥
उवाच चेदं वचनं प्रीयमाणः कृताञ्जलिः ॥
सुरासुरैर् असह्यं हि कर्म यत् साधितं त्वया ॥
न ह्य् एतत् संयुगे कर्तुम् अपि शक्तः सुरेश्वरः ॥
सुरासुरैर् अवध्यं हि पुरम् एतत् खगं महत् ॥
त्वया विमथितं वीर स्ववीर्यास्त्रतपोबलात् ॥
विध्वस्ते ऽथ पुरे तस्मिन् दानवेषु हतेषु च ॥
विनदन्त्यः स्त्रियः सर्वा निष्पेतुर् नगराद् बहिः ॥
प्रकीर्णकेश्यो व्यथिताः कुरर्य इव दुःखिताः ॥
पेतुः पुत्रान् पितॄन् भ्रातॄञ् शोचमाना महीतले ॥
रुदन्त्यो दीनकण्ठ्यस् ता विनदन्त्यो हतेश्वराः ॥
उरांसि पाणिभिर् घ्नन्त्यः प्रस्रस्तस्रग्विभूषणाः ॥
तच् छोकयुक्तम् अश्रीकं दुःखदैन्यसमाहतम् ॥
न बभौ दानवपुरं हतत्विट्कं हतेश्वरम् ॥
गन्धर्वनगराकारं हतनागम् इव ह्रदम् ॥
शुष्कवृक्षम् इवारण्यम् अदृश्यम् अभवत् पुरम् ॥
मां तु संहृष्टमनसं क्षिप्रं मातलिर् आनयत् ॥
देवराजस्य भवनं कृतकर्माणम् आहवात् ॥

转写 (IAST)

tathā raudrāstraniṣpiṣṭān divyābharaṇabhūṣitān ||
niśāmya paramaṃ harṣam agamad devasārathiḥ ||
tad asahyaṃ kṛtaṃ karma devair api durāsadam ||
dṛṣṭvā māṃ pūjayām āsa mātaliḥ śakrasārathiḥ ||
uvāca cedaṃ vacanaṃ prīyamāṇaḥ kṛtāñjaliḥ ||
surāsurair asahyaṃ hi karma yat sādhitaṃ tvayā ||
na hy etat saṃyuge kartum api śaktaḥ sureśvaraḥ ||
surāsurair avadhyaṃ hi puram etat khagaṃ mahat ||
tvayā vimathitaṃ vīra svavīryāstratapobalāt ||
vidhvaste 'tha pure tasmin dānaveṣu hateṣu ca ||
vinadantyaḥ striyaḥ sarvā niṣpetur nagarād bahiḥ ||
prakīrṇakeśyo vyathitāḥ kurarya iva duḥkhitāḥ ||
petuḥ putrān pitṝn bhrātṝñ śocamānā mahītale ||
rudantyo dīnakaṇṭhyas tā vinadantyo hateśvarāḥ ||
urāṃsi pāṇibhir ghnantyaḥ prasrastasragvibhūṣaṇāḥ ||
tac chokayuktam aśrīkaṃ duḥkhadainyasamāhatam ||
na babhau dānavapuraṃ hatatviṭkaṃ hateśvaram ||
gandharvanagarākāraṃ hatanāgam iva hradam ||
śuṣkavṛkṣam ivāraṇyam adṛśyam abhavat puram ||
māṃ tu saṃhṛṣṭamanasaṃ kṣipraṃ mātalir ānayat ||
devarājasya bhavanaṃ kṛtakarmāṇam āhavāt ||

逐字释义
梵语IAST释义
तथा रौद्रास्त्रनिष्पिष्टान् दिव्याभरणभूषितान् ॥ निशाम्य परमं हर्षम् अगमद् देवसारथिः ॥ तद् असह्यं कृतं कर्म देवैर् अपि दुरासदम् ॥ दृष्ट्वा मां पूजयाम् आस मातलिः शक्रसारथिः ॥ उवाच चेदं वचनं प्रीयमाणः कृताञ्जलिः ॥ सुरासुरैर् असह्यं हि कर्म यत् साधितं त्वया ॥ न ह्य् एतत् संयुगे कर्तुम् अपि शक्तः सुरेश्वरः ॥ सुरासुरैर् अवध्यं हि पुरम् एतत् खगं महत् ॥ त्वया विमथितं वीर स्ववीर्यास्त्रतपोबलात् ॥ विध्वस्ते ऽथ पुरे तस्मिन् दानवेषु हतेषु च ॥ विनदन्त्यः स्त्रियः सर्वा निष्पेतुर् नगराद् बहिः ॥ प्रकीर्णकेश्यो व्यथिताः कुरर्य इव दुःखिताः ॥ पेतुः पुत्रान् पितॄन् भ्रातॄञ् शोचमाना महीतले ॥ रुदन्त्यो दीनकण्ठ्यस् ता विनदन्त्यो हतेश्वराः ॥ उरांसि पाणिभिर् घ्नन्त्यः प्रस्रस्तस्रग्विभूषणाः ॥ तच् छोकयुक्तम् अश्रीकं दुःखदैन्यसमाहतम् ॥ न बभौ दानवपुरं हतत्विट्कं हतेश्वरम् ॥ गन्धर्वनगराकारं हतनागम् इव ह्रदम् ॥ शुष्कवृक्षम् इवारण्यम् अदृश्यम् अभवत् पुरम् ॥ मां तु संहृष्टमनसं क्षिप्रं मातलिर् आनयत् ॥ देवराजस्य भवनं कृतकर्माणम् आहवात् ॥tathā raudrāstraniṣpiṣṭān divyābharaṇabhūṣitān || niśāmya paramaṃ harṣam agamad devasārathiḥ || tad asahyaṃ kṛtaṃ karma devair api durāsadam || dṛṣṭvā māṃ pūjayām āsa mātaliḥ śakrasārathiḥ || uvāca cedaṃ vacanaṃ prīyamāṇaḥ kṛtāñjaliḥ || surāsurair asahyaṃ hi karma yat sādhitaṃ tvayā || na hy etat saṃyuge kartum api śaktaḥ sureśvaraḥ || surāsurair avadhyaṃ hi puram etat khagaṃ mahat || tvayā vimathitaṃ vīra svavīryāstratapobalāt || vidhvaste 'tha pure tasmin dānaveṣu hateṣu ca || vinadantyaḥ striyaḥ sarvā niṣpetur nagarād bahiḥ || prakīrṇakeśyo vyathitāḥ kurarya iva duḥkhitāḥ || petuḥ putrān pitṝn bhrātṝñ śocamānā mahītale || rudantyo dīnakaṇṭhyas tā vinadantyo hateśvarāḥ || urāṃsi pāṇibhir ghnantyaḥ prasrastasragvibhūṣaṇāḥ || tac chokayuktam aśrīkaṃ duḥkhadainyasamāhatam || na babhau dānavapuraṃ hatatviṭkaṃ hateśvaram || gandharvanagarākāraṃ hatanāgam iva hradam || śuṣkavṛkṣam ivāraṇyam adṛśyam abhavat puram || māṃ tu saṃhṛṣṭamanasaṃ kṣipraṃ mātalir ānayat || devarājasya bhavanaṃ kṛtakarmāṇam āhavāt ||Mātali, seeing the dānavas, adorned in heavenly ornaments and shattered by the Raudra astra, was filled with great delight and honored Arjuna for a deed impossible even for gods and asuras, one that not even Sureśvara could have accomplished; this great flying city, invulnerable to gods and asuras, Arjuna had destroyed by his own strength, weapons, and austerity; when the city was destroyed and the dānavas slain, all the women ran out wailing, their hair disheveled, grieving like curlews, falling to the ground and mourning their sons, fathers, and brothers; they wept, beat their breasts, their garlands and ornaments falling loose; the city, full of grief, misfortune, and humiliation, without lords and without splendor, became hideous, like a city of the gandharvas, a pool without its elephant, or a forest of withered trees; Mātali swiftly brought the joyful Arjuna, his deed accomplished, to the abode of the king of the gods.
译文

'Seeing the dānavas, adorned in heavenly ornaments and shattered by the Raudra astra, the charioteer of the gods was filled with the highest joy. He honored me, having witnessed a deed unbearable even for the gods and hard for them to accomplish. Joining his palms, Mātali said with delight: "You have accomplished a deed beyond the power of suras and asuras; even the lord of the gods could not have done this in battle. This great flying city, invulnerable to suras and asuras, you, O hero, have destroyed by the strength of your own valor, weapons, and austerity." When the city was destroyed and the dānavas slain, all the women ran out wailing. With disheveled hair, distraught, grieving like curlews, they fell to the ground, mourning their sons, fathers, and brothers. Weeping in wretched voices, crying out, having lost their lords, they struck their breasts with their hands; their garlands and ornaments fell loose. That city of the dānavas, joined with grief, stripped of beauty, struck down by suffering and humiliation, without splendor and without lords, no longer shone. Like a city of the gandharvas, a pool without its elephant, or a forest of withered trees, it became almost invisible. And me, joyful at heart, my deed in battle accomplished, Mātali swiftly brought to the abode of the king of the gods.'

版本

792b14c3b7f0 · 发布于 2026年7月16日 17:13:49 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂