摩诃婆罗多 3.198.1-18

天城文

मार्कण्डेय उवाच
चिन्तयित्वा तद् आश्चर्यं स्त्रिया प्रोक्तम् अशेषतः ॥
विनिन्दन् स द्विजो ऽऽत्मानम् आगस्कृत इवाबभौ ॥
चिन्तयानः स धर्मस्य सूक्ष्मां गतिम् अथाब्रवीत् ॥
श्रद्दधानेन भाव्यं वै गच्छामि मिथिलाम् अहम् ॥
कृतात्मा धर्मवित् तस्यां व्याधो निवसते किल ॥
तं गच्छाम्य् अहम् अद्यैव धर्मं प्रष्टुं तपोधनम् ॥
इति संचिन्त्य मनसा श्रद्दधानः स्त्रिया वचः ॥
बलाकाप्रत्ययेनासौ धर्म्यैश् च वचनैः शुभैः ॥
संप्रतस्थे स मिथिलां कौतूहलसमन्वितः ॥
अतिक्रामन्न् अरण्यानि ग्रामांश् च नगराणि च ॥
ततो जगाम मिथिलां जनकेन सुरक्षिताम् ॥
धर्मसेतुसमाकीर्णां यज्ञोत्सववतीं शुभाम् ॥
गोपुराट्टालकवतीं गृहप्राकारशोभिताम् ॥
प्रविश्य स पुरीं रम्यां विमानैर् बहुभिर् वृताम् ॥
पण्यैश् च बहुभिर् युक्तां सुविभक्तमहापथाम् ॥
अश्वै रथैस् तथा नागैर् यानैश् च बहुभिर् वृताम् ॥
हृष्टपुष्टजनाकीर्णां नित्योत्सवसमाकुलाम् ॥
सो ऽपश्यद् बहुवृत्तान्तां ब्राह्मणः समतिक्रमन् ॥
धर्मव्याधम् अपृच्छच् च स चास्य कथितो द्विजैः ॥
अपश्यत् तत्र गत्वा तं सूनामध्ये व्यवस्थितम् ॥
मार्गमाहिषमांसानि विक्रीणन्तं तपस्विनम् ॥
आकुलत्वात् तु क्रेतॄणाम् एकान्ते संस्थितो द्विजः ॥
स तु ज्ञात्वा द्विजं प्राप्तं सहसा संभ्रमोत्थितः ॥
आजगाम यतो विप्रः स्थित एकान्त आसने ॥
व्याध उवाच
अभिवादये त्वा भगवन् स्वागतं ते द्विजोत्तम ॥
अहं व्याधस् तु भद्रं ते किं करोमि प्रशाधि माम् ॥
एकपत्न्या यद् उक्तो ऽसि गच्छ त्वं मिथिलाम् इति ॥
जानाम्य् एतद् अहं सर्वं यदर्थं त्वम् इहागतः ॥
मार्कण्डेय उवाच
श्रुत्वा तु तस्य तद् वाक्यं स विप्रो भृशहर्षितः ॥
द्वितीयम् इदम् आश्चर्यम् इत्य् अचिन्तयत द्विजः ॥
अदेशस्थं हि ते स्थानम् इति व्याधो ऽब्रवीद् द्विजम् ॥
गृहं गच्छाव भगवन् यदि रोचयसे ऽनघ ॥
बाढम् इत्य् एव संहृष्टो विप्रो वचनम् अब्रवीत् ॥
अग्रतस् तु द्विजं कृत्वा स जगाम गृहान् प्रति ॥
प्रविश्य च गृहं रम्यम् आसनेनाभिपूजितः ॥
पाद्यम् आचमनीयं च प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः ॥
ततः सुखोपविष्टस् तं व्याधं वचनम् अब्रवीत् ॥
कर्मैतद् वै न सदृशं भवतः प्रतिभाति मे ॥
अनुतप्ये भृशं तात तव घोरेण कर्मणा ॥

转写 (IAST)

mārkaṇḍeya uvāca
cintayitvā tad āścaryaṃ striyā proktam aśeṣataḥ ||
vinindan sa dvijo ''tmānam āgaskṛta ivābabhau ||
cintayānaḥ sa dharmasya sūkṣmāṃ gatim athābravīt ||
śraddadhānena bhāvyaṃ vai gacchāmi mithilām aham ||
kṛtātmā dharmavit tasyāṃ vyādho nivasate kila ||
taṃ gacchāmy aham adyaiva dharmaṃ praṣṭuṃ tapodhanam ||
iti saṃcintya manasā śraddadhānaḥ striyā vacaḥ ||
balākāpratyayenāsau dharmyaiś ca vacanaiḥ śubhaiḥ ||
saṃpratasthe sa mithilāṃ kautūhalasamanvitaḥ ||
atikrāmann araṇyāni grāmāṃś ca nagarāṇi ca ||
tato jagāma mithilāṃ janakena surakṣitām ||
dharmasetusamākīrṇāṃ yajñotsavavatīṃ śubhām ||
gopurāṭṭālakavatīṃ gṛhaprākāraśobhitām ||
praviśya sa purīṃ ramyāṃ vimānair bahubhir vṛtām ||
paṇyaiś ca bahubhir yuktāṃ suvibhaktamahāpathām ||
aśvai rathais tathā nāgair yānaiś ca bahubhir vṛtām ||
hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇāṃ nityotsavasamākulām ||
so 'paśyad bahuvṛttāntāṃ brāhmaṇaḥ samatikraman ||
dharmavyādham apṛcchac ca sa cāsya kathito dvijaiḥ ||
apaśyat tatra gatvā taṃ sūnāmadhye vyavasthitam ||
mārgamāhiṣamāṃsāni vikrīṇantaṃ tapasvinam ||
ākulatvāt tu kretṝṇām ekānte saṃsthito dvijaḥ ||
sa tu jñātvā dvijaṃ prāptaṃ sahasā saṃbhramotthitaḥ ||
ājagāma yato vipraḥ sthita ekānta āsane ||
vyādha uvāca
abhivādaye tvā bhagavan svāgataṃ te dvijottama ||
ahaṃ vyādhas tu bhadraṃ te kiṃ karomi praśādhi mām ||
ekapatnyā yad ukto 'si gaccha tvaṃ mithilām iti ||
jānāmy etad ahaṃ sarvaṃ yadarthaṃ tvam ihāgataḥ ||
mārkaṇḍeya uvāca
śrutvā tu tasya tad vākyaṃ sa vipro bhṛśaharṣitaḥ ||
dvitīyam idam āścaryam ity acintayata dvijaḥ ||
adeśasthaṃ hi te sthānam iti vyādho 'bravīd dvijam ||
gṛhaṃ gacchāva bhagavan yadi rocayase 'nagha ||
bāḍham ity eva saṃhṛṣṭo vipro vacanam abravīt ||
agratas tu dvijaṃ kṛtvā sa jagāma gṛhān prati ||
praviśya ca gṛhaṃ ramyam āsanenābhipūjitaḥ ||
pādyam ācamanīyaṃ ca pratigṛhya dvijottamaḥ ||
tataḥ sukhopaviṣṭas taṃ vyādhaṃ vacanam abravīt ||
karmaitad vai na sadṛśaṃ bhavataḥ pratibhāti me ||
anutapye bhṛśaṃ tāta tava ghoreṇa karmaṇā ||

逐字释义

梵语IAST释义

मार्कण्डेय उवाच चिन्तयित्वा तद् आश्चर्यं स्त्रिया प्रोक्तम् अशेषतः ॥ विनिन्दन् स द्विजो ऽऽत्मानम् आगस्कृत इवाबभौ ॥ चिन्तयानः स धर्मस्य सूक्ष्मां गतिम् अथाब्रवीत् ॥ श्रद्दधानेन भाव्यं वै गच्छामि मिथिलाम् अहम् ॥ कृतात्मा धर्मवित् तस्यां व्याधो निवसते किल ॥ तं गच्छाम्य् अहम् अद्यैव धर्मं प्रष्टुं तपोधनम् ॥ इति संचिन्त्य मनसा श्रद्दधानः स्त्रिया वचः ॥ बलाकाप्रत्ययेनासौ धर्म्यैश् च वचनैः शुभैः ॥ संप्रतस्थे स मिथिलां कौतूहलसमन्वितः ॥ अतिक्रामन्न् अरण्यानि ग्रामांश् च नगराणि च ॥ ततो जगाम मिथिलां जनकेन सुरक्षिताम् ॥ धर्मसेतुसमाकीर्णां यज्ञोत्सववतीं शुभाम् ॥ गोपुराट्टालकवतीं गृहप्राकारशोभिताम् ॥ प्रविश्य स पुरीं रम्यां विमानैर् बहुभिर् वृताम् ॥ पण्यैश् च बहुभिर् युक्तां सुविभक्तमहापथाम् ॥ अश्वै रथैस् तथा नागैर् यानैश् च बहुभिर् वृताम् ॥ हृष्टपुष्टजनाकीर्णां नित्योत्सवसमाकुलाम् ॥ सो ऽपश्यद् बहुवृत्तान्तां ब्राह्मणः समतिक्रमन् ॥ धर्मव्याधम् अपृच्छच् च स चास्य कथितो द्विजैः ॥ अपश्यत् तत्र गत्वा तं सूनामध्ये व्यवस्थितम् ॥ मार्गमाहिषमांसानि विक्रीणन्तं तपस्विनम् ॥ आकुलत्वात् तु क्रेतॄणाम् एकान्ते संस्थितो द्विजः ॥ स तु ज्ञात्वा द्विजं प्राप्तं सहसा संभ्रमोत्थितः ॥ आजगाम यतो विप्रः स्थित एकान्त आसने ॥ व्याध उवाच अभिवादये त्वा भगवन् स्वागतं ते द्विजोत्तम ॥ अहं व्याधस् तु भद्रं ते किं करोमि प्रशाधि माम् ॥ एकपत्न्या यद् उक्तो ऽसि गच्छ त्वं मिथिलाम् इति ॥ जानाम्य् एतद् अहं सर्वं यदर्थं त्वम् इहागतः ॥ मार्कण्डेय उवाच श्रुत्वा तु तस्य तद् वाक्यं स विप्रो भृशहर्षितः ॥ द्वितीयम् इदम् आश्चर्यम् इत्य् अचिन्तयत द्विजः ॥ अदेशस्थं हि ते स्थानम् इति व्याधो ऽब्रवीद् द्विजम् ॥ गृहं गच्छाव भगवन् यदि रोचयसे ऽनघ ॥ बाढम् इत्य् एव संहृष्टो विप्रो वचनम् अब्रवीत् ॥ अग्रतस् तु द्विजं कृत्वा स जगाम गृहान् प्रति ॥ प्रविश्य च गृहं रम्यम् आसनेनाभिपूजितः ॥ पाद्यम् आचमनीयं च प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः ॥ ततः सुखोपविष्टस् तं व्याधं वचनम् अब्रवीत् ॥ कर्मैतद् वै न सदृशं भवतः प्रतिभाति मे ॥ अनुतप्ये भृशं तात तव घोरेण कर्मणा ॥mārkaṇḍeya uvāca cintayitvā tad āścaryaṃ striyā proktam aśeṣataḥ || vinindan sa dvijo ''tmānam āgaskṛta ivābabhau || cintayānaḥ sa dharmasya sūkṣmāṃ gatim athābravīt || śraddadhānena bhāvyaṃ vai gacchāmi mithilām aham || kṛtātmā dharmavit tasyāṃ vyādho nivasate kila || taṃ gacchāmy aham adyaiva dharmaṃ praṣṭuṃ tapodhanam || iti saṃcintya manasā śraddadhānaḥ striyā vacaḥ || balākāpratyayenāsau dharmyaiś ca vacanaiḥ śubhaiḥ || saṃpratasthe sa mithilāṃ kautūhalasamanvitaḥ || atikrāmann araṇyāni grāmāṃś ca nagarāṇi ca || tato jagāma mithilāṃ janakena surakṣitām || dharmasetusamākīrṇāṃ yajñotsavavatīṃ śubhām || gopurāṭṭālakavatīṃ gṛhaprākāraśobhitām || praviśya sa purīṃ ramyāṃ vimānair bahubhir vṛtām || paṇyaiś ca bahubhir yuktāṃ suvibhaktamahāpathām || aśvai rathais tathā nāgair yānaiś ca bahubhir vṛtām || hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇāṃ nityotsavasamākulām || so 'paśyad bahuvṛttāntāṃ brāhmaṇaḥ samatikraman || dharmavyādham apṛcchac ca sa cāsya kathito dvijaiḥ || apaśyat tatra gatvā taṃ sūnāmadhye vyavasthitam || mārgamāhiṣamāṃsāni vikrīṇantaṃ tapasvinam || ākulatvāt tu kretṝṇām ekānte saṃsthito dvijaḥ || sa tu jñātvā dvijaṃ prāptaṃ sahasā saṃbhramotthitaḥ || ājagāma yato vipraḥ sthita ekānta āsane || vyādha uvāca abhivādaye tvā bhagavan svāgataṃ te dvijottama || ahaṃ vyādhas tu bhadraṃ te kiṃ karomi praśādhi mām || ekapatnyā yad ukto 'si gaccha tvaṃ mithilām iti || jānāmy etad ahaṃ sarvaṃ yadarthaṃ tvam ihāgataḥ || mārkaṇḍeya uvāca śrutvā tu tasya tad vākyaṃ sa vipro bhṛśaharṣitaḥ || dvitīyam idam āścaryam ity acintayata dvijaḥ || adeśasthaṃ hi te sthānam iti vyādho 'bravīd dvijam || gṛhaṃ gacchāva bhagavan yadi rocayase 'nagha || bāḍham ity eva saṃhṛṣṭo vipro vacanam abravīt || agratas tu dvijaṃ kṛtvā sa jagāma gṛhān prati || praviśya ca gṛhaṃ ramyam āsanenābhipūjitaḥ || pādyam ācamanīyaṃ ca pratigṛhya dvijottamaḥ || tataḥ sukhopaviṣṭas taṃ vyādhaṃ vacanam abravīt || karmaitad vai na sadṛśaṃ bhavataḥ pratibhāti me || anutapye bhṛśaṃ tāta tava ghoreṇa karmaṇā ||Kaushika, struck by the woman's words, resolves in faith to go to Mithila to Dharmavyadha; he passes through forests, villages, and towns, enters Janaka's Mithila, rich with gates, markets, chariots, horses, elephants, and festivals, and finds Dharmavyadha among the meat stalls, selling the flesh of deer and buffalo; the hunter himself knows the purpose of his coming and invites the brahmin home, honoring him with water for the feet and a seat; Kaushika says that this occupation seems unworthy and causes him deep sorrow.

译文

Reflecting on the woman's astonishing words and reproaching himself, Kaushika said: 'I must go in faith to Mithila. There, they say, lives Dharmavyadha, who knows the dharma.' He passed through forests, villages, and towns, and came to Mithila, guarded by Janaka -- a city with gates, towers, markets, broad avenues, horses, chariots, elephants, and endless festivals. The brahmin asked after Dharmavyadha and found him among the meat stalls, selling the flesh of deer and buffalo. Seeing the brahmin, Dharmavyadha himself came forward, bowed, and said: 'Welcome. I am that hunter. A woman told you to go to Mithila; I know why you have come.' The brahmin was astonished all the more. The hunter invited him home and honored him with a seat, water for the feet, and water for rinsing the mouth. Then the brahmin, comfortably seated, said to him: 'This work seems to me unfitting for you. I grieve deeply, friend, over your terrible occupation.'

注释

Kaushika enters Mithila expecting a sage and instead meets a meat seller. The text deliberately breaks down outward judgment, in order to reveal dharma as fidelity to truth within one's given position.

版本

5e3dfd9fcdf1 · 发布于 2026年7月16日 17:17:03 UTC

可用语言RUEN