摩诃婆罗多
Virata-mokshana-parva (The Rescue of Virāṭa)4.32.11-21
3880 / 15823
摩诃婆罗多 · 4.32.11-21
天城文

तेषु संत्रास्यमानेषु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥
अभ्यभाषन् महाबाहुं भीमसेनम् अरिंदमम् ॥
मत्स्यराजः परामृष्टस् त्रिगर्तेन सुशर्मणा ॥
तं मोक्षय महाबाहो न गच्छेद् द्विषतां वशम् ॥
उषिताः स्मः सुखं सर्वे सर्वकामैः सुपूजिताः ॥
भीमसेन त्वया कार्या तस्य वासस्य निष्कृतिः ॥
भीमसेन उवाच
अहम् एनं परित्रास्ये शासनात् तव पार्थिव ॥
पश्य मे सुमहत् कर्म युध्यतः सह शत्रुभिः ॥
स्वबाहुबलम् आश्रित्य तिष्ठ त्वं भ्रातृभिः सह ॥
एकान्तम् आश्रितो राजन् पश्य मे ऽद्य पराक्रमम् ॥
सुस्कन्धो ऽयं महावृक्षो गदारूप इव स्थितः ॥
एनम् एव समारुज्य द्रावयिष्यामि शात्रवान् ॥
वैशंपायन उवाच
तं मत्तम् इव मातङ्गं वीक्षमाणं वनस्पतिम् ॥
अब्रवीद् भ्रातरं वीरं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥
मा भीम साहसं कार्षीस् तिष्ठत्व् एष वनस्पतिः ॥
मा त्वा वृक्षेण कर्माणि कुर्वाणम् अतिमानुषम् ॥
जनाः समवबुध्येरन् भीमो ऽयम् इति भारत ॥
अन्यद् एवायुधं किं चित् प्रतिपद्यस्व मानुषम् ॥
चापं वा यदि वा शक्तिं निस्त्रिंशं वा परश्वधम् ॥
यद् एव मानुषं भीम भवेद् अन्यैर् अलक्षितम् ॥
तद् एवायुधम् आदाय मोक्षयाशु महीपतिम् ॥
यमौ च चक्ररक्षौ ते भवितारौ महाबलौ ॥
व्यूहतः समरे तात मत्स्यराजं परीप्सतः ॥

转写 (IAST)

teṣu saṃtrāsyamāneṣu kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||
abhyabhāṣan mahābāhuṃ bhīmasenam ariṃdamam ||
matsyarājaḥ parāmṛṣṭas trigartena suśarmaṇā ||
taṃ mokṣaya mahābāho na gacched dviṣatāṃ vaśam ||
uṣitāḥ smaḥ sukhaṃ sarve sarvakāmaiḥ supūjitāḥ ||
bhīmasena tvayā kāryā tasya vāsasya niṣkṛtiḥ ||
bhīmasena uvāca
aham enaṃ paritrāsye śāsanāt tava pārthiva ||
paśya me sumahat karma yudhyataḥ saha śatrubhiḥ ||
svabāhubalam āśritya tiṣṭha tvaṃ bhrātṛbhiḥ saha ||
ekāntam āśrito rājan paśya me 'dya parākramam ||
suskandho 'yaṃ mahāvṛkṣo gadārūpa iva sthitaḥ ||
enam eva samārujya drāvayiṣyāmi śātravān ||
vaiśaṃpāyana uvāca
taṃ mattam iva mātaṅgaṃ vīkṣamāṇaṃ vanaspatim ||
abravīd bhrātaraṃ vīraṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
mā bhīma sāhasaṃ kārṣīs tiṣṭhatv eṣa vanaspatiḥ ||
mā tvā vṛkṣeṇa karmāṇi kurvāṇam atimānuṣam ||
janāḥ samavabudhyeran bhīmo 'yam iti bhārata ||
anyad evāyudhaṃ kiṃ cit pratipadyasva mānuṣam ||
cāpaṃ vā yadi vā śaktiṃ nistriṃśaṃ vā paraśvadham ||
yad eva mānuṣaṃ bhīma bhaved anyair alakṣitam ||
tad evāyudham ādāya mokṣayāśu mahīpatim ||
yamau ca cakrarakṣau te bhavitārau mahābalau ||
vyūhataḥ samare tāta matsyarājaṃ parīpsataḥ ||

逐字释义
梵语IAST释义
तेषुteṣuamong them, in them
संत्रास्यमानेषुsaṃtrāsyamāneṣuform of saṃtrāsyamāneṣu
कुन्तीपुत्रोkuntīputroson
युधिष्ठिरःyudhiṣṭhiraḥYudhishthira
अभ्यभाषन्abhyabhāṣanform of abhyabhāṣan
महाबाहुंmahābāhuṃarm, great
भीमसेनम्bhīmasenamBhima, army
अरिंदमम्ariṃdamamform of ariṃdamam
मत्स्यराजःmatsyarājaḥMatsya, king
परामृष्टस्parāmṛṣṭasform of parāmṛṣṭas
त्रिगर्तेनtrigartenaform of trigartena
सुशर्मणाsuśarmaṇāform of suśarmaṇā
तंtaṃhim, that
मोक्षयmokṣayaform of mokṣaya
महाबाहोmahābāhogreat
nanot
गच्छेद्gacchedform of gacched
द्विषतांdviṣatāṃenemy
वशम्vaśampower
उषिताःuṣitāḥform of uṣitāḥ
स्मःsmaḥindeed, verily
सुखंsukhaṃhappiness, easily
सर्वेsarveall
सर्वकामैःsarvakāmaiḥform of sarvakāmaiḥ
सुपूजिताःsupūjitāḥform of supūjitāḥ
भीमसेनbhīmasenaBhima, army
त्वयाtvayāby you
कार्याkāryāform of kāryā
तस्यtasyahim, that
वासस्यvāsasyaform of vāsasya
निष्कृतिःniṣkṛtiḥform of niṣkṛtiḥ
भीमसेनbhīmasenaBhima, army
उवाचuvācasaid
अहम्ahamI
एनंenaṃhim, this
परित्रास्येparitrāsyeform of paritrāsye
शासनात्śāsanātform of śāsanāt
तवtavayour, at you
पार्थिवpārthivaPartha
पश्यpaśyato see
मेmeto me, my
सुमहत्sumahatform of sumahat
कर्मkarmadeed, action
युध्यतःyudhyataḥform of yudhyataḥ
सहsahawith, together
शत्रुभिःśatrubhiḥenemy
स्वबाहुबलम्svabāhubalamarm
आश्रित्यāśrityarelying on
तिष्ठtiṣṭhaform of tiṣṭha
त्वंtvaṃyou
भ्रातृभिःbhrātṛbhiḥform of bhrātṛbhiḥ
सहsahawith, together
एकान्तम्ekāntamform of ekāntam
आश्रितोāśritoform of āśrito
राजन्rājanO king
पश्यpaśyato see
मेmeto me, my
ऽद्य'dyatoday
पराक्रमम्parākramamform of parākramam
सुस्कन्धोsuskandhoform of suskandho
ऽयं'yaṃthis
महावृक्षोmahāvṛkṣogreat
गदारूपgadārūpaform of gadārūpa
इवivalike, as if
स्थितःsthitaḥstanding
एनम्enamhim, this
एवevaindeed, precisely
समारुज्यsamārujyaform of samārujya
द्रावयिष्यामिdrāvayiṣyāmiform of drāvayiṣyāmi
शात्रवान्śātravānform of śātravān
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaVaishampayana
उवाचuvācasaid
तंtaṃhim, that
मत्तम्mattamintoxicated, enraged
इवivalike, as if
मातङ्गंmātaṅgaṃform of mātaṅgaṃ
वीक्षमाणंvīkṣamāṇaṃto forgive
वनस्पतिम्vanaspatimform of vanaspatim
अब्रवीद्abravīdsaid
भ्रातरंbhrātaraṃbrother
वीरंvīraṃhero
धर्मराजोdharmarājodharma, king
युधिष्ठिरःyudhiṣṭhiraḥYudhishthira
माnot, lest
भीमbhīmaBhima
साहसंsāhasaṃform of sāhasaṃ
कार्षीस्kārṣīsform of kārṣīs
तिष्ठत्व्tiṣṭhatvform of tiṣṭhatv
एषeṣathis
वनस्पतिःvanaspatiḥform of vanaspatiḥ
माnot, lest
त्वाtvāform of tvā
वृक्षेणvṛkṣeṇaform of vṛkṣeṇa
कर्माणिkarmāṇideeds
कुर्वाणम्kurvāṇamform of kurvāṇam
अतिमानुषम्atimānuṣamform of atimānuṣam
जनाःjanāḥpeople
समवबुध्येरन्samavabudhyeranform of samavabudhyeran
भीमोbhīmoBhima
ऽयम्'yamthis
इतिitithus, so
भारतbhārataO Bharata
अन्यद्anyadform of anyad
एवायुधंevāyudhaṃform of evāyudhaṃ
किंkiṃwhat?
चित्citindeed, or
प्रतिपद्यस्वpratipadyasvatake up
मानुषम्mānuṣamform of mānuṣam
चापंcāpaṃbow
वाor
यदिyadiif
वाor
शक्तिंśaktiṃspear, strength
निस्त्रिंशंnistriṃśaṃform of nistriṃśaṃ
वाor
परश्वधम्paraśvadhamhorse, to say
यद्yadwhich, when
एवevaindeed, precisely
मानुषंmānuṣaṃform of mānuṣaṃ
भीमbhīmaBhima
भवेद्bhavedwould be
अन्यैर्anyairform of anyair
अलक्षितम्alakṣitamform of alakṣitam
तद्tadthat
एवायुधम्evāyudhamform of evāyudham
आदायādāyahaving taken
मोक्षयाशुmokṣayāśuform of mokṣayāśu
महीपतिम्mahīpatimform of mahīpatim
यमौyamauform of yamau
caand
चक्ररक्षौcakrarakṣaudisc, wheel
तेtethey; to you
भवितारौbhavitārauform of bhavitārau
महाबलौmahābalaugreat
व्यूहतःvyūhataḥform of vyūhataḥ
समरेsamarein battle
तातtātaO dear one
मत्स्यराजंmatsyarājaṃMatsya, king
परीप्सतःparīpsataḥform of parīpsataḥ
译文

While they were seized with terror, Kunti's son Yudhishthira spoke to mighty-armed Bhimasena, tamer of foes: 'The king of the Matsyas has been seized by Susharman the Trigarta. Free him, mighty-armed one; let him not fall into the power of the enemy. We have all lived happily with him, honored with every desired thing. Bhimasena, you must repay him for that shelter.' Bhimasena said: 'I shall rescue him at your command, O king. Watch my great deed as I fight the enemies. Rely on the strength of your own arms and stand aside with our brothers, O king; today you will see my valor. Here stands a great tree with a fine trunk, like a mace. Tearing it up, I shall put the enemies to flight.' Vaishampayana said: 'Seeing him eyeing the lord of the forest like an intoxicated elephant, the hero Dharmaraja Yudhishthira said to his brother: "Do not act rashly, Bhima; let this tree stand. People will realize that you are performing superhuman deeds with a tree, and will say: this is Bhima. Take up some other, human weapon instead: a bow, or a javelin, or a sword, or an axe. Whatever weapon would be human, Bhima, unremarked by others, take that one; swiftly free the king. The twins, mighty as they are, will be your guardians of the wheels when you array yourself in battle, seeking to save the king of the Matsyas."'

版本

bb8e04dfd452 · 发布于 2026年7月16日 18:23:49 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂