摩诃婆罗多
Sammohana-parva (The Weapon of Bewilderment)4.61.1-11
3970 / 15823
摩诃婆罗多 · 4.61.1-11
天城文

वैशंपायन उवाच
आहूयमानस् तु स तेन संख्ये; महामना धृतराष्ट्रस्य पुत्रः ॥
निवर्तितस् तस्य गिराङ्कुशेन; गजो यथा मत्त इवाङ्कुशेन ॥
सो ऽमृष्यमाणो वचसाभिमृष्टो; महारथेनातिरथस् तरस्वी ॥
पर्याववर्ताथ रथेन वीरो; भोगी यथा पादतलाभिमृष्टः ॥
तं प्रेक्ष्य कर्णः परिवर्तमानं; निवर्त्य संस्तभ्य च विद्धगात्रः ॥
दुर्योधनं दक्षिणतो ऽभ्यगच्छत्; पार्थं नृवीरो युधि हेममाली ॥
भीष्मस् ततः शांतनवो निवृत्य; हिरण्यकक्ष्यांस् त्वरयंस् तुरंगान् ॥
दुर्योधनं पश्चिमतो ऽभ्यरक्षत्; पार्थान् महाबाहुर् अधिज्यधन्वा ॥
द्रोणः कृपश् चैव विविंशतिश् च; दुःशासनश् चैव निवृत्य शीघ्रम् ॥
सर्वे पुरस्ताद् विततेषुचापा; दुर्योधनार्थं त्वरिताभ्युपेयुः ॥
स तान्य् अनीकानि निवर्तमानान्य्; आलोक्य पूर्णौघनिभानि पार्थः ॥
हंसो यथा मेघम् इवापतन्तं; धनंजयः प्रत्यपतत् तरस्वी ॥
ते सर्वतः संपरिवार्य पार्थम्; अस्त्राणि दिव्यानि समाददानाः ॥
ववर्षुर् अभ्येत्य शरैः समन्तान्; मेघा यथा भूधरम् अम्बुवेगैः ॥
ततो ऽस्त्रम् अस्त्रेण निवार्य तेषां; गाण्डीवधन्वा कुरुपुंगवानाम् ॥
संमोहनं शत्रुसहो ऽन्यद् अस्त्रं; प्रादुश्चकारैन्द्रिर् अपारणीयम् ॥
ततो दिशश् चानुदिशो विवृत्य; शरैः सुधारैर् निशितैः सुपुङ्खैः ॥
गाण्डीवघोषेण मनांसि तेषां; महाबलः प्रव्यथयां चकार ॥
ततः पुनर् भीमरवं प्रगृह्य; दोर्भ्यां महाशङ्खम् उदारघोषम् ॥
व्यनादयत् स प्रदिशो दिशः खं; भुवं च पार्थो द्विषतां निहन्ता ॥
ते शङ्खनादेन कुरुप्रवीराः; संमोहिताः पार्थसमीरितेन ॥
उत्सृज्य चापानि दुरासदानि; सर्वे तदा शान्तिपरा बभूवुः ॥

转写 (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
āhūyamānas tu sa tena saṃkhye; mahāmanā dhṛtarāṣṭrasya putraḥ ||
nivartitas tasya girāṅkuśena; gajo yathā matta ivāṅkuśena ||
so 'mṛṣyamāṇo vacasābhimṛṣṭo; mahārathenātirathas tarasvī ||
paryāvavartātha rathena vīro; bhogī yathā pādatalābhimṛṣṭaḥ ||
taṃ prekṣya karṇaḥ parivartamānaṃ; nivartya saṃstabhya ca viddhagātraḥ ||
duryodhanaṃ dakṣiṇato 'bhyagacchat; pārthaṃ nṛvīro yudhi hemamālī ||
bhīṣmas tataḥ śāṃtanavo nivṛtya; hiraṇyakakṣyāṃs tvarayaṃs turaṃgān ||
duryodhanaṃ paścimato 'bhyarakṣat; pārthān mahābāhur adhijyadhanvā ||
droṇaḥ kṛpaś caiva viviṃśatiś ca; duḥśāsanaś caiva nivṛtya śīghram ||
sarve purastād vitateṣucāpā; duryodhanārthaṃ tvaritābhyupeyuḥ ||
sa tāny anīkāni nivartamānāny; ālokya pūrṇaughanibhāni pārthaḥ ||
haṃso yathā megham ivāpatantaṃ; dhanaṃjayaḥ pratyapatat tarasvī ||
te sarvataḥ saṃparivārya pārtham; astrāṇi divyāni samādadānāḥ ||
vavarṣur abhyetya śaraiḥ samantān; meghā yathā bhūdharam ambuvegaiḥ ||
tato 'stram astreṇa nivārya teṣāṃ; gāṇḍīvadhanvā kurupuṃgavānām ||
saṃmohanaṃ śatrusaho 'nyad astraṃ; prāduścakāraindrir apāraṇīyam ||
tato diśaś cānudiśo vivṛtya; śaraiḥ sudhārair niśitaiḥ supuṅkhaiḥ ||
gāṇḍīvaghoṣeṇa manāṃsi teṣāṃ; mahābalaḥ pravyathayāṃ cakāra ||
tataḥ punar bhīmaravaṃ pragṛhya; dorbhyāṃ mahāśaṅkham udāraghoṣam ||
vyanādayat sa pradiśo diśaḥ khaṃ; bhuvaṃ ca pārtho dviṣatāṃ nihantā ||
te śaṅkhanādena kurupravīrāḥ; saṃmohitāḥ pārthasamīritena ||
utsṛjya cāpāni durāsadāni; sarve tadā śāntiparā babhūvuḥ ||

逐字释义
梵语IAST释义
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaVaishampayana
उवाचuvācasaid
आहूयमानस्āhūyamānasform āhūyamānas
तुtuindeed, but
sahe, this
तेनtenaby that, by him
संख्येsaṃkhyein battle
महामनाmahāmanāgreat
धृतराष्ट्रस्यdhṛtarāṣṭrasyaDhritarashtra
पुत्रःputraḥson
निवर्तितस्nivartitasform nivartitas
तस्यtasyahis, of that
गिराङ्कुशेनgirāṅkuśenaform girāṅkuśena
गजोgajoelephant
यथाyathāas, like
मत्तmattaform matta
इवाङ्कुशेनivāṅkuśenaform ivāṅkuśena
सोsoform so
ऽमृष्यमाणो'mṛṣyamāṇoform 'mṛṣyamāṇo
वचसाभिमृष्टोvacasābhimṛṣṭoform vacasābhimṛṣṭo
महारथेनातिरथस्mahārathenātirathasgreat, chariot
तरस्वीtarasvīswift
पर्याववर्ताथparyāvavartāthaform paryāvavartātha
रथेनrathenachariot
वीरोvīrohero
भोगीbhogīform bhogī
यथाyathāas, like
पादतलाभिमृष्टःpādatalābhimṛṣṭaḥform pādatalābhimṛṣṭaḥ
तंtaṃhis, of that
प्रेक्ष्यprekṣyahaving seen
कर्णःkarṇaḥKarna
परिवर्तमानंparivartamānaṃform parivartamānaṃ
निवर्त्यnivartyaform nivartya
संस्तभ्यsaṃstabhyaform saṃstabhya
caand
विद्धगात्रःviddhagātraḥform viddhagātraḥ
दुर्योधनंduryodhanaṃDuryodhana
दक्षिणतोdakṣiṇatoform dakṣiṇato
ऽभ्यगच्छत्'bhyagacchatform 'bhyagacchat
पार्थंpārthaṃPartha
नृवीरोnṛvīrohero
युधिyudhiin battle
हेममालीhemamālīform hemamālī
भीष्मस्bhīṣmasBhishma
ततःtataḥthen, from there
शांतनवोśāṃtanavoson of Shantanu
निवृत्यnivṛtyaform nivṛtya
हिरण्यकक्ष्यांस्hiraṇyakakṣyāṃsform hiraṇyakakṣyāṃs
त्वरयंस्tvarayaṃsform tvarayaṃs
तुरंगान्turaṃgānform turaṃgān
दुर्योधनंduryodhanaṃDuryodhana
पश्चिमतोpaścimatoto see
ऽभ्यरक्षत्'bhyarakṣatform 'bhyarakṣat
पार्थान्pārthānPartha
महाबाहुर्mahābāhurarm, great
अधिज्यधन्वाadhijyadhanvāto strike, to kill
द्रोणःdroṇaḥDrona
कृपश्kṛpaśKripa, to see
चैवcaivaand indeed
विविंशतिश्viviṃśatiśform viviṃśatiś
caand
दुःशासनश्duḥśāsanaśform duḥśāsanaś
चैवcaivaand indeed
निवृत्यnivṛtyaform nivṛtya
शीघ्रम्śīghramquickly
सर्वेsarveall
पुरस्ताद्purastādahead, in front
विततेषुचापाvitateṣucāpāform vitateṣucāpā
दुर्योधनार्थंduryodhanārthaṃDuryodhana, warrior
त्वरिताभ्युपेयुःtvaritābhyupeyuḥform tvaritābhyupeyuḥ
sahe, this
तान्य्tānythese
अनीकानिanīkāniarmies, ranks
निवर्तमानान्य्nivartamānānyform nivartamānāny
आलोक्यālokyahaving seen
पूर्णौघनिभानिpūrṇaughanibhānito strike, to kill
पार्थःpārthaḥPartha
हंसोhaṃsoform haṃso
यथाyathāas, like
मेघम्meghamform megham
इवापतन्तंivāpatantaṃform ivāpatantaṃ
धनंजयःdhanaṃjayaḥDhananjaya
प्रत्यपतत्pratyapatatfell, rushed
तरस्वीtarasvīswift
तेtethey; to you
सर्वतःsarvataḥfrom all sides
संपरिवार्यsaṃparivāryaform saṃparivārya
पार्थम्pārthamPartha
अस्त्राणिastrāṇiform astrāṇi
दिव्यानिdivyānidivine
समाददानाःsamādadānāḥform samādadānāḥ
ववर्षुर्vavarṣurform vavarṣur
अभ्येत्यabhyetyahaving approached
शरैःśaraiḥarrow
समन्तान्samantānform samantān
मेघाmeghāform meghā
यथाyathāas, like
भूधरम्bhūdharamform bhūdharam
अम्बुवेगैःambuvegaiḥform ambuvegaiḥ
ततोtatothen, from there
ऽस्त्रम्'stramform 'stram
अस्त्रेणastreṇaform astreṇa
निवार्यnivāryaform nivārya
तेषांteṣāṃtheir, of those
गाण्डीवधन्वाgāṇḍīvadhanvāGandiva, to strike, to kill
कुरुपुंगवानाम्kurupuṃgavānāmKuru, cow
संमोहनंsaṃmohanaṃto strike, to kill
शत्रुसहोśatrusahoenemy
ऽन्यद्'nyadform 'nyad
अस्त्रंastraṃweapon
प्रादुश्चकारैन्द्रिर्prāduścakāraindrirIndra
अपारणीयम्apāraṇīyamform apāraṇīyam
ततोtatothen, from there
दिशश्diśaśform diśaś
चानुदिशोcānudiśoform cānudiśo
विवृत्यvivṛtyaform vivṛtya
शरैःśaraiḥarrow
सुधारैर्sudhārairform sudhārair
निशितैःniśitaiḥform niśitaiḥ
सुपुङ्खैःsupuṅkhaiḥform supuṅkhaiḥ
गाण्डीवघोषेणgāṇḍīvaghoṣeṇaGandiva
मनांसिmanāṃsiform manāṃsi
तेषांteṣāṃtheir, of those
महाबलःmahābalaḥgreat
प्रव्यथयांpravyathayāṃform pravyathayāṃ
चकारcakāradid, made
ततःtataḥthen, from there
पुनर्punarman, husband
भीमरवंbhīmaravaṃBhima
प्रगृह्यpragṛhyahaving taken
दोर्भ्यांdorbhyāṃform dorbhyāṃ
महाशङ्खम्mahāśaṅkhamconch, great
उदारघोषम्udāraghoṣamform udāraghoṣam
व्यनादयत्vyanādayatform vyanādayat
sahe, this
प्रदिशोpradiśoform pradiśo
दिशःdiśaḥdirections, quarters
खंkhaṃform khaṃ
भुवंbhuvaṃform bhuvaṃ
caand
पार्थोpārthoPartha
द्विषतांdviṣatāṃenemy
निहन्ताnihantāto strike, to kill
तेtethey; to you
शङ्खनादेनśaṅkhanādenaconch, to strike, to kill
कुरुप्रवीराःkurupravīrāḥKuru, hero
संमोहिताःsaṃmohitāḥform saṃmohitāḥ
पार्थसमीरितेनpārthasamīritenaPartha
उत्सृज्यutsṛjyahaving abandoned
चापानिcāpānibows
दुरासदानिdurāsadāniform durāsadāni
सर्वेsarveall
तदाtadāthen
शान्तिपराśāntiparāform śāntiparā
बभूवुःbabhūvuḥform babhūvuḥ
译文

Vaishampayana said: "Called out in battle, the great-hearted son of Dhritarashtra was checked by Arjuna's words, like a rutting elephant by the goad. Stung by the speech of the great charioteer, the mighty hero could not bear it and turned his chariot about, like a serpent struck by a heel. Karna, himself wounded, saw that Duryodhana was turning back and took his place at his right; Bhishma, urging on his gold-harnessed horses, guarded him from behind; Drona, Kripa, Vivimshati and Duhshasana hastened ahead, their bows drawn taut. Seeing the armies returning like brimming floods, the swift Dhananjaya rushed at them as a swan rushes at an oncoming cloud. They surrounded Partha on every side and, taking up divine weapons, poured down arrows upon him, as clouds pour water upon a mountain. Then the wielder of the Gandiva warded off their weapons with his own and manifested another weapon, the sammohana, irresistible to enemies. With sharp, well-feathered arrows and the sound of the Gandiva he shook their minds in every direction. Then Partha, the slayer of foes, took up with both hands a great conch of fearsome voice and filled the quarters, the sky and the earth with its sound. The heroes of the Kurus, bewildered by that conch-blast sent forth by Partha, cast down their unassailable bows, and all of them then sought peace."

版本

8493dec570a5 · 发布于 2026年7月16日 18:42:56 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂