摩诃婆罗多
Bhīṣma-parva, adhyāya 92 (Bhīṣma-parva, Chapter 92)6.92.59-79
5799 / 15823
摩诃婆罗多 · 6.92.59-79
天城文

सतलत्रैः सकेयूरैर् बाहुभिश् चन्दनोक्षितैः ॥
हस्तिहस्तोपमैश् छिन्नैर् ऊरुभिश् च तरस्विनाम् ॥
बद्धचूडामणिधरैः शिरोभिश् च सकुण्डलैः ॥
पतितैर् वृषभाक्षाणां बभौ भारत मेदिनी ॥
कवचैः शोणितादिग्धैर् विप्रकीर्णैश् च काञ्चनैः ॥
रराज सुभृशं भूमिः शान्तार्चिभिर् इवानलैः ॥
विप्रविद्धैः कलापैश् च पतितैश् च शरासनैः ॥
विप्रकीर्णैः शरैश् चापि रुक्मपुङ्खैः समन्ततः ॥
रथैश् च बहुभिर् भग्नैः किङ्किणीजालमालिभिः ॥
वाजिभिश् च हतैः कीर्णैः स्रस्तजिह्वैः सशोणितैः ॥
अनुकर्षैः पताकाभिर् उपासङ्गैर् ध्वजैर् अपि ॥
प्रवीराणां महाशङ्खैर् विप्रकीर्णैश् च पाण्डुरैः ॥
स्रस्तहस्तैश् च मातङ्गैः शयानैर् विबभौ मही ॥
नानारूपैर् अलंकारैः प्रमदेवाभ्यलंकृता ॥
दन्तिभिश् चापरैस् तत्र सप्रासैर् गाढवेदनैः ॥
करैः शब्दं विमुञ्चद्भिः शीकरं च मुहुर् मुहुः ॥
विबभौ तद् रणस्थानं धम्यमानैर् इवाचलैः ॥
नानारागैः कम्बलैश् च परिस्तोमैश् च दन्तिनाम् ॥
वैडूर्यमणिदण्डैश् च पतितैर् अङ्कुशैः शुभैः ॥
घण्टाभिश् च गजेन्द्राणां पतिताभिः समन्ततः ॥
विघाटितविचित्राभिः कुथाभी राङ्कवैस् तथा ॥
ग्रैवेयैश् चित्ररूपैश् च रुक्मकक्ष्याभिर् एव च ॥
यन्त्रैश् च बहुधा छिन्नैस् तोमरैश् च सकम्पनैः ॥
अश्वानां रेणुकपिलै रुक्मच्छन्नैर् उरश्छदैः ॥
सादिनां च भुजैश् छिन्नैः पतितैः साङ्गदैस् तथा ॥
प्रासैश् च विमलैस् तीक्ष्णैर् विमलाभिस् तथर्ष्टिभिः ॥
उष्णीषैश् च तथा छिन्नैः प्रविद्धैश् च ततस् ततः ॥
विचित्रैर् अर्धचन्द्रैश् च जातरूपपरिष्कृतैः ॥
अश्वास्तरपरिस्तोमै राङ्कवैर् मृदितैस् तथा ॥
नरेन्द्रचूडामणिभिर् विचित्रैश् च महाधनैः ॥
छत्रैस् तथापविद्धैश् च चामरव्यजनैर् अपि ॥
पद्मेन्दुद्युतिभिश् चैव वदनैश् चारुकुण्डलैः ॥
कॢप्तश्मश्रुभिर् अत्यर्थं वीराणां समलंकृतैः ॥
अपविद्धैर् महाराज सुवर्णोज्ज्वलकुण्डलैः ॥
ग्रहनक्षत्रशबला द्यौर् इवासीद् वसुंधरा ॥
एवम् एते महासेने मृदिते तत्र भारत ॥
परस्परं समासाद्य तव तेषां च संयुगे ॥
तेषु श्रान्तेषु भग्नेषु मृदितेषु च भारत ॥
रात्रिः समभवद् घोरा नापश्याम ततो रणम् ॥
ततो ऽवहारं सैन्यानां प्रचक्रुः कुरुपाण्डवाः ॥
घोरे निशामुखे रौद्रे वर्तमाने सुदारुणे ॥
अवहारं ततः कृत्वा सहिताः कुरुपाण्डवाः ॥
न्यविशन्त यथाकालं गत्वा स्वशिबिरं तदा ॥

转写 (IAST)

satalatraiḥ sakeyūrair bāhubhiś candanokṣitaiḥ ||
hastihastopamaiś chinnair ūrubhiś ca tarasvinām ||
baddhacūḍāmaṇidharaiḥ śirobhiś ca sakuṇḍalaiḥ ||
patitair vṛṣabhākṣāṇāṃ babhau bhārata medinī ||
kavacaiḥ śoṇitādigdhair viprakīrṇaiś ca kāñcanaiḥ ||
rarāja subhṛśaṃ bhūmiḥ śāntārcibhir ivānalaiḥ ||
vipraviddhaiḥ kalāpaiś ca patitaiś ca śarāsanaiḥ ||
viprakīrṇaiḥ śaraiś cāpi rukmapuṅkhaiḥ samantataḥ ||
rathaiś ca bahubhir bhagnaiḥ kiṅkiṇījālamālibhiḥ ||
vājibhiś ca hataiḥ kīrṇaiḥ srastajihvaiḥ saśoṇitaiḥ ||
anukarṣaiḥ patākābhir upāsaṅgair dhvajair api ||
pravīrāṇāṃ mahāśaṅkhair viprakīrṇaiś ca pāṇḍuraiḥ ||
srastahastaiś ca mātaṅgaiḥ śayānair vibabhau mahī ||
nānārūpair alaṃkāraiḥ pramadevābhyalaṃkṛtā ||
dantibhiś cāparais tatra saprāsair gāḍhavedanaiḥ ||
karaiḥ śabdaṃ vimuñcadbhiḥ śīkaraṃ ca muhur muhuḥ ||
vibabhau tad raṇasthānaṃ dhamyamānair ivācalaiḥ ||
nānārāgaiḥ kambalaiś ca paristomaiś ca dantinām ||
vaiḍūryamaṇidaṇḍaiś ca patitair aṅkuśaiḥ śubhaiḥ ||
ghaṇṭābhiś ca gajendrāṇāṃ patitābhiḥ samantataḥ ||
vighāṭitavicitrābhiḥ kuthābhī rāṅkavais tathā ||
graiveyaiś citrarūpaiś ca rukmakakṣyābhir eva ca ||
yantraiś ca bahudhā chinnais tomaraiś ca sakampanaiḥ ||
aśvānāṃ reṇukapilai rukmacchannair uraśchadaiḥ ||
sādināṃ ca bhujaiś chinnaiḥ patitaiḥ sāṅgadais tathā ||
prāsaiś ca vimalais tīkṣṇair vimalābhis tatharṣṭibhiḥ ||
uṣṇīṣaiś ca tathā chinnaiḥ praviddhaiś ca tatas tataḥ ||
vicitrair ardhacandraiś ca jātarūpapariṣkṛtaiḥ ||
aśvāstaraparistomai rāṅkavair mṛditais tathā ||
narendracūḍāmaṇibhir vicitraiś ca mahādhanaiḥ ||
chatrais tathāpaviddhaiś ca cāmaravyajanair api ||
padmendudyutibhiś caiva vadanaiś cārukuṇḍalaiḥ ||
kḷptaśmaśrubhir atyarthaṃ vīrāṇāṃ samalaṃkṛtaiḥ ||
apaviddhair mahārāja suvarṇojjvalakuṇḍalaiḥ ||
grahanakṣatraśabalā dyaur ivāsīd vasuṃdharā ||
evam ete mahāsene mṛdite tatra bhārata ||
parasparaṃ samāsādya tava teṣāṃ ca saṃyuge ||
teṣu śrānteṣu bhagneṣu mṛditeṣu ca bhārata ||
rātriḥ samabhavad ghorā nāpaśyāma tato raṇam ||
tato 'vahāraṃ sainyānāṃ pracakruḥ kurupāṇḍavāḥ ||
ghore niśāmukhe raudre vartamāne sudāruṇe ||
avahāraṃ tataḥ kṛtvā sahitāḥ kurupāṇḍavāḥ ||
nyaviśanta yathākālaṃ gatvā svaśibiraṃ tadā ||

逐字释义
梵语IAST释义
सतलत्रैः सकेयूरैःsatalatraiḥ sakeyūraiḥwith palm-guards and bracelets; with gloves and armlets
बाहुभिः चन्दनोक्षितैःbāhubhiḥ candanokṣitaiḥwith arms sprinkled with sandal paste; with arms anointed with sandalwood
हस्तिहस्तोपमैः छिन्नैःhastihastopamaiḥ chinnaiḥsevered, resembling elephants' trunks; cut off, like trunks
ऊरुभिः च तरस्विनाम्ūrubhiḥ ca tarasvināmand with the thighs of the swift; and the thighs of mighty warriors
बद्धचूडामणिधरैःbaddhacūḍāmaṇidharaiḥwith fastened diadems; wearing chudamanis
शिरोभिः च सकुण्डलैःśirobhiḥ ca sakuṇḍalaiḥand with heads bearing earrings; with heads in earrings
पतितैः वृषभाक्षाणाम्patitaiḥ vṛṣabhākṣāṇāmfallen, of the bull-eyed ones; of fallen heroes with bull-like eyes
बभौ भारत मेदिनीbabhau bhārata medinīgleamed, O Bharata, the earth; the earth shone
कवचैः शोणितादिग्धैःkavacaiḥ śoṇitādigdhaiḥwith armor smeared with blood; with armor drenched in blood
विप्रकीर्णैः च काञ्चनैःviprakīrṇaiḥ ca kāñcanaiḥand scattered golden ones; strewn golden ones
रराज सुभृशम् भूमिःrarāja subhṛśam bhūmiḥthe earth shone very brightly; the ground gleamed brightly
शान्तार्चिभिः इव अनलैःśāntārcibhiḥ iva analaiḥlike fires with fading flame; like dying campfires
विप्रविद्धैः कलापैः चvipraviddhaiḥ kalāpaiḥ caand scattered quivers; strewn arrow-cases
पतितैः च शरासनैःpatitaiḥ ca śarāsanaiḥand fallen bows; fallen bows
विप्रकीर्णैः शरैः च अपिviprakīrṇaiḥ śaraiḥ ca apiand also scattered arrows; strewn arrows
रुक्मपुङ्खैः समन्ततःrukmapuṅkhaiḥ samantataḥwith golden feathers everywhere; gold-feathered all around
रथैः च बहुभिः भग्नैःrathaiḥ ca bahubhiḥ bhagnaiḥand with many broken chariots; with a multitude of shattered rathas
किङ्किणीजालमालिभिःkiṅkiṇījālamālibhiḥwith nets of bells like garlands; adorned with chains of little bells
वाजिभिः च हतैः कीर्णैःvājibhiḥ ca hataiḥ kīrṇaiḥand with slain horses, scattered; strewn with fallen horses
स्रस्तजिह्वैः सशोणितैःsrastajihvaiḥ saśoṇitaiḥwith lolling tongues, bloody; with blood and hanging tongues
अनुकर्षैः पताकाभिःanukarṣaiḥ patākābhiḥwith chariot rear-parts, banners; with couplings and standards
उपासङ्गैः ध्वजैः अपिupāsaṅgaiḥ dhvajaiḥ apiwith upasangas and flags also; with quivers and standards
प्रवीराणाम् महाशङ्खैःpravīrāṇām mahāśaṅkhaiḥwith the great conch-shells of heroes; with the large shankhas of warriors
विप्रकीर्णैः च पाण्डुरैःviprakīrṇaiḥ ca pāṇḍuraiḥand scattered white ones; strewn pale ones
स्रस्तहस्तैः च मातङ्गैःsrastahastaiḥ ca mātaṅgaiḥand with elephants with drooping trunks; with matangas with hanging trunks
शयानैः विबभौ महीśayānaiḥ vibabhau mahīwith the fallen, the earth gleamed; the earth covered by them shone
नानारूपैः अलंकारैःnānārūpaiḥ alaṃkāraiḥwith ornaments of various kinds; with manifold ornaments
प्रमदा इव अभ्यलंकृताpramadā iva abhyalaṃkṛtālike an adorned woman; like a bedecked beauty
दन्तिभिः च अपरैः तत्रdantibhiḥ ca aparaiḥ tatraand with other elephants there; and with other war elephants
सप्रासैः गाढवेदनैःsaprāsaiḥ gāḍhavedanaiḥwith javelins, sorely afflicted; deeply wounded by prasas
करैः शब्दम् विमुञ्चद्भिःkaraiḥ śabdam vimuñcadbhiḥwith trunks emitting sound; with trunks making sound
शीकरम् च मुहुर् मुहुःśīkaram ca muhur muhuḥand spray again and again; and drops time after time
विबभौ तत् रणस्थानम्vibabhau tat raṇasthānamthat battlefield gleamed; that field of battle appeared
धम्यमानैः इव अचलैःdhamyamānaiḥ iva acalaiḥlike mountains being blown upon; like mountains in the wind
नानारागैः कम्बलैः चnānārāgaiḥ kambalaiḥ caand with multicolored coverings; with saddle-cloths of various colors
परिस्तोमैः च दन्तिनाम्paristomaiḥ ca dantināmand with elephant-cloths; with elephant coverings
वैडूर्यमणिदण्डैः चvaiḍūryamaṇidaṇḍaiḥ caand with handles of vaidurya gems; with rods set with vaidurya stones
पतितैः अङ्कुशैः शुभैःpatitaiḥ aṅkuśaiḥ śubhaiḥwith fallen beautiful goads; with beautiful fallen hooks
घण्टाभिः च गजेन्द्राणाम्ghaṇṭābhiḥ ca gajendrāṇāmand with the bells of elephant-kings; with bells of great elephants
पतिताभिः समन्ततःpatitābhiḥ samantataḥfallen on all sides; fallen everywhere
विघाटितविचित्राभिः कुथाभिःvighāṭitavicitrābhiḥ kuthābhiḥwith torn, colorful saddle-cloths; with shattered colored harness
राङ्कवैः तथाrāṅkavaiḥ tathāand with woolen fabrics; and also with coverings
ग्रैवेयैः चित्ररूपैः चgraiveyaiḥ citrarūpaiḥ caand with colorful breast-ornaments; with manifold neck-ornaments
रुक्मकक्ष्याभिः एव चrukmakakṣyābhiḥ eva caand with golden girths; with golden belts
यन्त्रैः च बहुधा छिन्नैःyantraiḥ ca bahudhā chinnaiḥand with gear cut through repeatedly; with equipment hacked apart
तोमरैः च सकम्पनैःtomaraiḥ ca sakampanaiḥand with tomaras with shafts; with javelins with quivering hafts
अश्वानाम् रेणुकपिलैःaśvānām reṇukapilaiḥof horses reddened by dust; of horses turned brown by dust
रुक्मच्छन्नैः उरश्छदैःrukmacchannaiḥ uraśchadaiḥwith breastplates covered in gold; with gold-plated chest-armor
सादिनाम् च भुजैः छिन्नैःsādinām ca bhujaiḥ chinnaiḥand with the severed arms of riders; with the cut-off arms of horsemen
पतितैः साङ्गदैः तथाpatitaiḥ sāṅgadaiḥ tathāfallen, with bracelets also; fallen, with armlets
प्रासैः च विमलैः तीक्ष्णैःprāsaiḥ ca vimalaiḥ tīkṣṇaiḥand with clean, sharp javelins; with gleaming, keen spears
विमलाभिः तथा ऋष्टिभिःvimalābhiḥ tathā ṛṣṭibhiḥand with clean rishtis also; with bright pikes
उष्णीषैः च तथा छिन्नैःuṣṇīṣaiḥ ca tathā chinnaiḥand with turbans hacked apart; with cut-through headbands
प्रविद्धैः च ततः ततःpraviddhaiḥ ca tataḥ tataḥand scattered here and there; strewn everywhere
विचित्रैः अर्धचन्द्रैः चvicitraiḥ ardhacandraiḥ caand with colorful crescent-headed arrows; with multicolored ardhachandras
जातरूपपरिष्कृतैःjātarūpapariṣkṛtaiḥadorned with gold; with golden trim
अश्वास्तर परिस्तोमैःaśvāstara paristomaiḥwith coverings of horses and mules; with saddle-cloths of horses-mules
राङ्कवैः मृदितैः तथाrāṅkavaiḥ mṛditaiḥ tathāand with crumpled woolen ones; with crushed coverings
नरेन्द्रचूडामणिभिःnarendracūḍāmaṇibhiḥwith the diadems of kings of men; with royal chudamanis
विचित्रैः च महाधनैःvicitraiḥ ca mahādhanaiḥcolorful and precious; varied and valuable
छत्रैः तथा अपविद्धैःchatraiḥ tathā apaviddhaiḥand with cast-off parasols; also with discarded umbrellas
चामरव्यजनैः अपिcāmaravyajanaiḥ apiand with yak-tail fans; with fans made of tails
पद्मेन्दुद्युतिभिः च एवpadmendudyutibhiḥ ca evaand with the radiance of lotus and moon; shining like the lotus and the moon
वदनैः चारुकुण्डलैःvadanaiḥ cārukuṇḍalaiḥwith faces bearing beautiful earrings; with faces in beautiful earrings
कॢप्तश्मश्रुभिः अत्यर्थम्kḷptaśmaśrubhiḥ atyarthamwith carefully arranged beards; with well-groomed mustaches
वीराणाम् समलंकृतैःvīrāṇām samalaṃkṛtaiḥof adorned heroes; of finely dressed warriors
अपविद्धैः महाराजapaviddhaiḥ mahārājacast off, great king; scattered around
सुवर्णोज्ज्वलकुण्डलैःsuvarṇojjvalakuṇḍalaiḥwith earrings shining with gold; with gold-gleaming earrings
ग्रहनक्षत्रशबलाgrahanakṣatraśabalāspeckled with planets and stars; dappled with heavenly bodies
द्यौः इव आसीत् वसुंधराdyauḥ iva āsīt vasuṃdharāthe earth was like the sky; the earth became as if the sky
एवम् एते महासेनेevam ete mahāsenethus these two great armies; thus the two vast hosts
मृदिते तत्र भारतmṛdite tatra bhāratacrushed there, O Bharata; crushed in that place
परस्परम् समासाद्यparasparam samāsādyahaving reached one another; having met each other
तव तेषाम् च संयुगेtava teṣām ca saṃyugeof yours and theirs in the fight; yours and theirs
तेषु श्रान्तेषु भग्नेषुteṣu śrānteṣu bhagneṣuwhen they were tired and broken; when they were exhausted
मृदितेषु च भारतmṛditeṣu ca bhārataand crushed, O Bharata; and battered
रात्रिः समभवत् घोराrātriḥ samabhavat ghorāa terrible night came; a dreadful night arrived
न अपश्याम ततः रणम्na apaśyāma tataḥ raṇamwe did not then see the battle; after this we saw no fighting
ततः अवहारम् सैन्यानाम्tataḥ avahāram sainyānāmthen the withdrawal of the armies; after this the retreat of the armies
प्रचक्रुः कुरुपाण्डवाःpracakruḥ kurupāṇḍavāḥperformed by the Kurus and Pandavas; the Kurus and Pandavas did
घोरे निशामुखे रौद्रेghore niśāmukhe raudreat the terrible, dreadful onset of night; at the fearsome coming of night
वर्तमाने सुदारुणेvartamāne sudāruṇewhen it was very dreadful; at an extremely grim hour
अवहारम् ततः कृत्वाavahāram tataḥ kṛtvāhaving then made the withdrawal; after the withdrawal
सहिताः कुरुपाण्डवाःsahitāḥ kurupāṇḍavāḥthe Kurus and Pandavas together; both sides
न्यविशन्त यथाकालम्nyaviśanta yathākālamsettled in due time; encamped at the proper time
गत्वा स्वशिबिरम् तदाgatvā svaśibiram tadāhaving gone to their own camp then; having returned to their own quarters
译文

The earth gleamed, O Bharata, with the severed arms of swift warriors anointed with sandal paste, bearing palm-guards and bracelets, resembling elephants' trunks, and with their thighs; with the heads of bull-eyed heroes, fallen, bearing fastened diadems and earrings. The ground shone very brightly with armor smeared with blood and scattered golden ones, like fires with a dying flame. Scattered everywhere lay quivers, fallen bows, and gold-feathered arrows; many broken chariots hung with nets of bells like garlands; slain horses scattered about, with lolling, bloody tongues; chariot rear-parts, banners, quivers, flags, and the great, pale conch-shells of heroes. The earth gleamed with fallen elephants, their trunks hanging, adorned with ornaments of various kinds, like a bedecked woman. That battlefield appeared like mountains under the wind: there other elephants, sorely wounded by javelins, again and again emitted sound through their trunks and sprayed forth mist. It was covered with multicolored elephant-cloths and coverings, with beautiful fallen goads with handles of vaidurya gems, with the bells of elephant-kings fallen on every side, with torn, colorful saddle-cloths and woolen fabrics, with colorful breast-ornaments, golden girths, gear hacked apart, and tomaras with their shafts. There were horses' breastplates reddened with dust and covered in gold; the severed arms of riders, still wearing bracelets, lying fallen; clean, sharp javelins, bright rishtis, turbans hacked apart and scattered here and there; colorful crescent-headed arrows adorned with gold; crumpled coverings of horses and mules; precious royal diadems, cast-off parasols, and yak-tail fans. The faces of heroes, radiant as the lotus and the moon, with beautiful earrings, carefully groomed beards, richly adorned, together with gold-gleaming earrings scattered about, great king, made the earth seem like the sky, speckled with planets and stars. Thus these two great armies, yours and theirs, having met each other in battle, were crushed there, O Bharata. When they were exhausted, broken, and battered, a terrible night fell, and we no longer saw the fighting. Then the Kurus and Pandavas withdrew their armies at the dreadful, fearsome onset of night, in that extremely grim hour. Having made the withdrawal, the Kurus and Pandavas together encamped in due time, having returned to their own camps.

版本

be3d83c34374 · 发布于 2026年7月17日 21:47:11 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂