摩诃婆罗多
Bhīṣma-parva, adhyāya 1106.110.1-11
5899 / 15823
摩诃婆罗多 · 6.110.1-11
天城文

संजय उवाच
अर्जुनस् तु रणे शल्यं यतमानं महारथम् ॥
छादयाम् आस समरे शरैः संनतपर्वभिः ॥
सुशर्माणं कृपं चैव त्रिभिस् त्रिभिर् अविध्यत ॥
प्राग्ज्योतिषं च समरे सैन्धवं च जयद्रथम् ॥
चित्रसेनं विकर्णं च कृतवर्माणम् एव च ॥
दुर्मर्षणं च राजेन्द्र आवन्त्यौ च महारथौ ॥
एकैकं त्रिभिर् आनर्छत् कङ्कबर्हिणवाजितैः ॥
शरैर् अतिरथो युद्धे पीडयन् वाहिनीं तव ॥
जयद्रथो रणे पार्थं भित्त्वा भारत सायकैः ॥
भीमं विव्याध तरसा चित्रसेनरथे स्थितः ॥
शल्यश् च समरे जिष्णुं कृपश् च रथिनां वरः ॥
विव्यधाते महाबाहुं बहुधा मर्मभेदिभिः ॥
चित्रसेनादयश् चैव पुत्रास् तव विशां पते ॥
पञ्चभिः पञ्चभिस् तूर्णं संयुगे निशितैः शरैः ॥
आजघ्नुर् अर्जुनं संख्ये भीमसेनं च मारिष ॥
तौ तत्र रथिनां श्रेष्ठौ कौन्तेयौ भरतर्षभौ ॥
अपीडयेतां समरे त्रिगर्तानां महद् बलम् ॥
सुशर्मापि रणे पार्थं विद्ध्वा बहुभिर् आयसैः ॥
ननाद बलवन् नादं नादयन् वै नभस्तलम् ॥
अन्ये च रथिनः शूरा भीमसेनधनंजयौ ॥
विव्यधुर् निशितैर् बाणै रुक्मपुङ्खैर् अजिह्मगैः ॥
तेषां तु रथिनां मध्ये कौन्तेयौ रथिनां वरौ ॥
क्रीडमानौ रथोदारौ चित्ररूपौ व्यरोचताम् ॥
आमिषेप्सू गवां मध्ये सिंहाव् इव बलोत्कटौ ॥

转写 (IAST)

saṃjaya uvāca
arjunas tu raṇe śalyaṃ yatamānaṃ mahāratham ||
chādayām āsa samare śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
suśarmāṇaṃ kṛpaṃ caiva tribhis tribhir avidhyata ||
prāgjyotiṣaṃ ca samare saindhavaṃ ca jayadratham ||
citrasenaṃ vikarṇaṃ ca kṛtavarmāṇam eva ca ||
durmarṣaṇaṃ ca rājendra āvantyau ca mahārathau ||
ekaikaṃ tribhir ānarchat kaṅkabarhiṇavājitaiḥ ||
śarair atiratho yuddhe pīḍayan vāhinīṃ tava ||
jayadratho raṇe pārthaṃ bhittvā bhārata sāyakaiḥ ||
bhīmaṃ vivyādha tarasā citrasenarathe sthitaḥ ||
śalyaś ca samare jiṣṇuṃ kṛpaś ca rathināṃ varaḥ ||
vivyadhāte mahābāhuṃ bahudhā marmabhedibhiḥ ||
citrasenādayaś caiva putrās tava viśāṃ pate ||
pañcabhiḥ pañcabhis tūrṇaṃ saṃyuge niśitaiḥ śaraiḥ ||
ājaghnur arjunaṃ saṃkhye bhīmasenaṃ ca māriṣa ||
tau tatra rathināṃ śreṣṭhau kaunteyau bharatarṣabhau ||
apīḍayetāṃ samare trigartānāṃ mahad balam ||
suśarmāpi raṇe pārthaṃ viddhvā bahubhir āyasaiḥ ||
nanāda balavan nādaṃ nādayan vai nabhastalam ||
anye ca rathinaḥ śūrā bhīmasenadhanaṃjayau ||
vivyadhur niśitair bāṇai rukmapuṅkhair ajihmagaiḥ ||
teṣāṃ tu rathināṃ madhye kaunteyau rathināṃ varau ||
krīḍamānau rathodārau citrarūpau vyarocatām ||
āmiṣepsū gavāṃ madhye siṃhāv iva balotkaṭau ||

逐字释义
梵语IAST释义
संजय उवाचsaṃjaya uvācaSanjaya said; Sanjaya spoke
अर्जुनः तु रणे शल्यम्arjunaḥ tu raṇe śalyamArjuna, in battle, upon Shalya; Partha, on the field, upon Shalya
यतमानम् महारथम्yatamānam mahārathamthe striving maharatha; the diligent great chariot-warrior
छादयाम् आस समरेchādayām āsa samarecovered in the fight; showered in battle
शरैः संनतपर्वभिःśaraiḥ saṃnataparvabhiḥwith arrows of bent joints; with curved arrows
सुशर्माणम् कृपम् च एवsuśarmāṇam kṛpam ca evaSusharman and also Kripa; Susharman together with Kripa
त्रिभिः त्रिभिः अविध्यतtribhiḥ tribhiḥ avidhyatapierced each with three; wounded each with three
प्राग्ज्योतिषम् च समरेprāgjyotiṣam ca samareand the lord of Pragjyotisha in battle; Bhagadatta on the field
सैन्धवम् च जयद्रथम्saindhavam ca jayadrathamand Saindhava Jayadratha; Jayadratha of Sindhu
चित्रसेनम् विकर्णम् चcitrasenam vikarṇam caChitrasena and Vikarna; Chitrasena together with Vikarna
कृतवर्माणम् एव चkṛtavarmāṇam eva caand also Kritavarman; Kritavarman as well
दुर्मर्षणम् च राजेन्द्रdurmarṣaṇam ca rājendraand Durmarshana, king of kings; Durmarshana
आवन्त्यौ च महारथौāvantyau ca mahārathauand the two maharathas of Avanti; the two great warriors of Avanti
एकैकम् त्रिभिः आनर्छत्ekaikam tribhiḥ ānarchatstruck each with three; hit each with three
कङ्कबर्हिणवाजितैःkaṅkabarhiṇavājitaiḥfledged with heron and peacock feathers; adorned with heron-and-peacock plumes
शरैः अतिरथः युद्धेśaraiḥ atirathaḥ yuddhewith arrows, the atiratha in battle; with arrows, the great warrior
पीडयन् वाहिनीम् तवpīḍayan vāhinīm tavapressing hard upon your army; overwhelming your forces
जयद्रथः रणे पार्थम्jayadrathaḥ raṇe pārthamJayadratha, in battle, upon Partha; Saindhava upon Arjuna
भित्त्वा भारत सायकैःbhittvā bhārata sāyakaiḥhaving pierced, O Bharata, with arrows; having wounded with arrows
भीमम् विव्याध तरसाbhīmam vivyādha tarasāpierced Bhima swiftly; quickly wounded Bhima
चित्रसेनरते स्थितःcitrasenarate sthitaḥstanding upon Chitrasena's chariot; standing in Chitrasena's chariot
शल्यः च समरे जिष्णुम्śalyaḥ ca samare jiṣṇumand Shalya, in battle, upon Jishnu; Shalya upon Arjuna
कृपः च रथिनाम् वरःkṛpaḥ ca rathinām varaḥand Kripa, best of chariot-warriors; Kripa, foremost of charioteers
विव्यधाते महाबाहुम्vivyadhāte mahābāhumpierced the mighty-armed one; wounded the strong-armed one
बहुधा मर्मभेदिभिःbahudhā marmabhedibhiḥin many ways, with shafts piercing vital points; with many deadly arrows
चित्रसेनादयः च एवcitrasenādayaḥ ca evaand Chitrasena and the others; Chitrasena along with the rest
पुत्राः तव विशाम् पतेputrāḥ tava viśām pateyour sons, O lord of peoples; your sons
पञ्चभिः पञ्चभिः तूर्णम्pañcabhiḥ pañcabhiḥ tūrṇamfive each, swiftly; with five arrows each
संयुगे निशितैः शरैःsaṃyuge niśitaiḥ śaraiḥin the fight, with sharp arrows; with honed arrows
आजघ्नुः अर्जुनम् संख्येājaghnuḥ arjunam saṃkhyestruck Arjuna in the battle; hit Partha
भीमसेनम् च मारिषbhīmasenam ca māriṣaand Bhimasena, O venerable one; Bhima as well
तौ तत्र रथिनाम् श्रेष्ठौtau tatra rathinām śreṣṭhauthose two, there, the best of chariot-warriors; both excellent warriors
कौन्तेयौ भरतर्षभौkaunteyau bharatarṣabhauthe two Kaunteyas, bulls among the Bharatas; Arjuna and Bhima
अपीडयेताम् समरेapīḍayetām samarepressed hard in the fight; overwhelmed in battle
त्रिगर्तानाम् महत् बलम्trigartānām mahat balamthe great force of the Trigartas; the large army of the Trigartas
सुशर्मा अपि रणे पार्थम्suśarmā api raṇe pārthamSusharman, in battle, upon Partha; Susharman upon Arjuna
विद्ध्वा बहुभिः आयसैःviddhvā bahubhiḥ āyasaiḥhaving pierced with many iron shafts; having wounded with a mass of steel arrows
ननाद बलवत् नादम्nanāda balavat nādamlet out a mighty cry; roared loudly
नादयन् वै नभस्तलम्nādayan vai nabhastalammaking the sky resound; filling the heavens with sound
अन्ये च रथिनः शूराःanye ca rathinaḥ śūrāḥand other heroic chariot-warriors; the remaining valiant charioteers
भीमसेनधनंजयौbhīmasenadhanaṃjayauBhimasena and Dhananjaya; Bhima and Arjuna
विव्यधुः निशितैः बाणैःvivyadhuḥ niśitaiḥ bāṇaiḥpierced with sharp arrows; wounded with honed arrows
रुक्मपुङ्खैः अजिह्मगैःrukmapuṅkhaiḥ ajihmagaiḥgold-feathered and straight; even-flying, gold-plumed
तेषाम् तु रथिनाम् मध्येteṣām tu rathinām madhyeamid those chariot-warriors; among these charioteers
कौन्तेयौ रथिनाम् वरौkaunteyau rathinām varauthe two Kaunteyas, best of chariot-warriors; the two finest warriors
क्रीडमानौ रथोदारौkrīḍamānau rathodārausporting nobly upon their chariots; as if playing upon their chariots
चित्ररूपौ व्यरोचताम्citrarūpau vyarocatāmshone with wondrous form; gleamed splendidly
आमिषेप्सू गवाम् मध्येāmiṣepsū gavām madhyecraving flesh amid the cattle; hunting amid the herd
सिंहौ इव बलोत्कटौsiṃhau iva balotkaṭaulike two lions fierce in strength; like two mighty lions
译文

Sanjaya said: 'In the fight, Arjuna showered the striving maharatha Shalya with curved arrows. He pierced Susharman and Kripa, each with three arrows; likewise in the battle he struck the lord of Pragjyotisha, Bhagadatta, Saindhava Jayadratha, Chitrasena, Vikarna, Kritavarman, Durmarshana, O king of kings, and the two maharathas of Avanti. This atiratha, pressing hard upon your army, struck each of them in battle with three arrows fledged with heron and peacock feathers. Jayadratha, standing on Chitrasena's chariot, first pierced Partha with arrows, O Bharata, and then swiftly struck Bhima. Shalya in the fight, and Kripa, foremost among chariot-warriors, pierced the mighty-armed Jishnu with many deadly arrows. Chitrasena and your other sons, O lord of peoples, quickly struck Arjuna and Bhimasena in battle, each with five sharp arrows. But there the two Kaunteyas, bulls among the Bharatas, best among chariot-warriors, began to press hard upon the great force of the Trigartas in the fight. Susharman, having wounded Partha with a mass of iron arrows, let out a mighty roar, filling the heavens with sound. And other valiant chariot-warriors pierced Bhimasena and Dhananjaya with straight, gold-feathered arrows. Yet among these chariot-warriors the two Kaunteyas, the finest of warriors, shone with wondrous splendor, as if sporting upon their noble chariots, like two fierce and mighty lions amid a herd.'

版本

7a1f23e935c7 · 发布于 2026年7月17日 21:55:42 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂