摩诃婆罗多
Krishna and Narada Console Grief12.29.129-141
10096 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.29.129-141
天城文

राजानं च पृथुं वैन्यं मृतं शुश्रुम सृञ्जय ॥
यम् अभ्यषिञ्चन् संभूय महारण्ये महर्षयः ॥
प्रथयिष्यति वै लोकान् पृथुर् इत्य् एव शब्दितः ॥
क्षताच् च नस् त्रायतीति स तस्मात् क्षत्रियः स्मृतः ॥
पृथुं वैन्यं प्रजा दृष्ट्वा रक्ताः स्मेति यद् अब्रुवन् ॥
ततो राजेति नामास्य अनुरागाद् अजायत ॥
अकृष्टपच्या पृथिवी पुटके पुटके मधु ॥
सर्वा द्रोणदुघा गावो वैन्यस्यासन् प्रशासतः ॥
अरोगाः सर्वसिद्धार्था मनुष्या अकुतोभयाः ॥
यथाभिकामम् अवसन् क्षेत्रेषु च गृहेषु च ॥
आपः संस्तम्भिरे यस्य समुद्रस्य यियासतः ॥
सरितश् चानुदीर्यन्त ध्वजसङ्गश् च नाभवत् ॥
हैरण्यांस् त्रिनलोत्सेधान् पर्वतान् एकविंशतिम् ॥
ब्राह्मणेभ्यो ददौ राजा यो ऽश्वमेधे महामखे ॥
स चेन् ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस् त्वया ॥
पुत्रात् पुण्यतरश् चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥
किं वै तूष्णीं ध्यायसि सृञ्जय त्वं; न मे राजन् वाचम् इमां शृणोषि ॥
न चेन् मोघं विप्रलप्तं मयेदं; पथ्यं मुमूर्षोर् इव सम्यग् उक्तम् ॥
सृञ्जय उवाच
शृणोमि ते नारद वाचम् एतां; विचित्रार्थां स्रजम् इव पुण्यगन्धाम् ॥
राजर्षीणां पुण्यकृतां महात्मनां; कीर्त्या युक्तां शोकनिर्णाशनार्थम् ॥
न ते मोघं विप्रलप्तं महर्षे; दृष्ट्वैव त्वां नारदाहं विशोकः ॥
शुश्रूषे ते वचनं ब्रह्मवादिन्; न ते तृप्याम्य् अमृतस्येव पानात् ॥
अमोघदर्शिन् मम चेत् प्रसादं; सुताघदग्धस्य विभो प्रकुर्याः ॥
मृतस्य संजीवनम् अद्य मे स्यात्; तव प्रसादात् सुतसंगमश् च ॥
नारद उवाच
यस् ते पुत्रो दयितो ऽयं वियातः; स्वर्णष्ठीवी यम् अदात् पर्वतस् ते ॥
पुनस् ते तं पुत्रम् अहं ददामि; हिरण्यनाभं वर्षसहस्रिणं च ॥

转写 (IAST)

rājānaṃ ca pṛthuṃ vainyaṃ mṛtaṃ śuśruma sṛñjaya ||
yam abhyaṣiñcan saṃbhūya mahāraṇye maharṣayaḥ ||
prathayiṣyati vai lokān pṛthur ity eva śabditaḥ ||
kṣatāc ca nas trāyatīti sa tasmāt kṣatriyaḥ smṛtaḥ ||
pṛthuṃ vainyaṃ prajā dṛṣṭvā raktāḥ smeti yad abruvan ||
tato rājeti nāmāsya anurāgād ajāyata ||
akṛṣṭapacyā pṛthivī puṭake puṭake madhu ||
sarvā droṇadughā gāvo vainyasyāsan praśāsataḥ ||
arogāḥ sarvasiddhārthā manuṣyā akutobhayāḥ ||
yathābhikāmam avasan kṣetreṣu ca gṛheṣu ca ||
āpaḥ saṃstambhire yasya samudrasya yiyāsataḥ ||
saritaś cānudīryanta dhvajasaṅgaś ca nābhavat ||
hairaṇyāṃs trinalotsedhān parvatān ekaviṃśatim ||
brāhmaṇebhyo dadau rājā yo 'śvamedhe mahāmakhe ||
sa cen mamāra sṛñjaya caturbhadrataras tvayā ||
putrāt puṇyataraś caiva mā putram anutapyathāḥ ||
kiṃ vai tūṣṇīṃ dhyāyasi sṛñjaya tvaṃ; na me rājan vācam imāṃ śṛṇoṣi ||
na cen moghaṃ vipralaptaṃ mayedaṃ; pathyaṃ mumūrṣor iva samyag uktam ||
sṛñjaya uvāca
śṛṇomi te nārada vācam etāṃ; vicitrārthāṃ srajam iva puṇyagandhām ||
rājarṣīṇāṃ puṇyakṛtāṃ mahātmanāṃ; kīrtyā yuktāṃ śokanirṇāśanārtham ||
na te moghaṃ vipralaptaṃ maharṣe; dṛṣṭvaiva tvāṃ nāradāhaṃ viśokaḥ ||
śuśrūṣe te vacanaṃ brahmavādin; na te tṛpyāmy amṛtasyeva pānāt ||
amoghadarśin mama cet prasādaṃ; sutāghadagdhasya vibho prakuryāḥ ||
mṛtasya saṃjīvanam adya me syāt; tava prasādāt sutasaṃgamaś ca ||
nārada uvāca
yas te putro dayito 'yaṃ viyātaḥ; svarṇaṣṭhīvī yam adāt parvatas te ||
punas te taṃ putram ahaṃ dadāmi; hiraṇyanābhaṃ varṣasahasriṇaṃ ca ||

逐字释义
梵语IAST释义
राजानम् च पृथुम् वैन्यम्rājānam ca pṛthum vainyamи царя Притху Вайнью; Притху, сына Вены
मृतम् शुश्रुम सृञ्जयmṛtam śuśruma sṛñjayaумершим слышали, Шринджая; мы слышали умершим
यम् अभ्यषिञ्चन् संभूयyam abhyaṣiñcan saṃbhūyaкоторого помазали, собравшись; совместно посвятили
महा अरण्ये महर्षयःmahā araṇye maharṣayaḥв великом лесу махарши; великие риши
प्रथयिष्यति वै लोकान्prathayiṣyati vai lokānраспространит миры; расширит земли
पृथुः इति एव शब्दितःpṛthuḥ iti eva śabditaḥПритху так назван; поэтому назван Притху
क्षतात् च नः त्रायति इतिkṣatāt ca naḥ trāyati itiи от раны нас защищает; от вреда хранит
सः तस्मात् क्षत्रियः स्मृतःsaḥ tasmāt kṣatriyaḥ smṛtaḥпоэтому он кшатрий считается; назван кшатрием
पृथुम् वैन्यम् प्रजाः दृष्ट्वाpṛthum vainyam prajāḥ dṛṣṭvāувидев Притху Вайнью, подданные; народ, увидев его
रक्ताः स्म इति यत् अब्रुवन्raktāḥ sma iti yat abruvanмы привязаны, так сказали; полюбили его
ततः राजा इति नाम अस्यtataḥ rājā iti nāma asyaпоэтому имя его «царь»; название раджа
अनुरागात् अजायतanurāgāt ajāyataиз любви возникло; родилось от привязанности
अकृष्ट पच्या पृथिवीakṛṣṭa pacyā pṛthivīземля зрела без пахоты; плодоносила невспаханной
पुटके पुटके मधुpuṭake puṭake madhuв каждой чаше мёд; повсюду мёд
सर्वाः द्रोण दुघाः गावःsarvāḥ droṇa dughāḥ gāvaḥвсе коровы давали дроны молока; обильномолочные коровы
वैन्यस्य आसन् प्रशासतःvainyasya āsan praśāsataḥпри правлении Вайньи были; когда он правил
अरोगाः सर्व सिद्ध अर्थाःarogāḥ sarva siddha arthāḥздоровые, с исполненными целями; без болезней
मनुष्याः अकुतः भयाःmanuṣyāḥ akutaḥ bhayāḥлюди без страха отовсюду; ничего не боялись
यथा अभिकामम् अवसन्yathā abhikāmam avasanжили как желали; обитали по воле
क्षेत्रेषु च गृहेषु चkṣetreṣu ca gṛheṣu caи в полях, и в домах; в селениях и жилищах
आपः संस्तम्भिरे यस्यāpaḥ saṃstambhire yasyaводы застывали для него; потоки останавливались
समुद्रस्य यियासतःsamudrasya yiyāsataḥкогда он хотел идти морем; при переходе океана
सरितः च अनुदीर्यन्तsaritaḥ ca anudīryantaи реки не разливались; потоки не прорывались
ध्वज सङ्गः च न अभवत्dhvaja saṅgaḥ ca na abhavatи зацепа знамени не было; стяг не задерживался
हैरण्यान् त्रि नल उत्सेधान्hairaṇyān tri nala utsedhānзолотые высотой в три налы; трёхнальные золотые
पर्वतान् एक विंशतिम्parvatān eka viṃśatimдвадцать один холм; двадцать одну гору
ब्राह्मणेभ्यः ददौ राजाbrāhmaṇebhyaḥ dadau rājāбрахманам дал царь; подарил брахманам
यः अश्वमेधे महा मखेyaḥ aśvamedhe mahā makheкоторый на великой ашвамедхе; в большом обряде
सः चेत् ममार सृञ्जयsaḥ cet mamāra sṛñjayaесли и он умер, Шринджая; коль скоро он умер
चतुर् भद्रतरः त्वयाcatur bhadrataraḥ tvayāвчетверо превосходнее тебя; четырежды счастливее тебя
पुत्रात् पुण्यतरः च एवputrāt puṇyataraḥ ca evaи праведнее твоего сына; также благочестивее сына
मा पुत्रम् अनुतप्यथाःmā putram anutapyathāḥне скорби о сыне; не оплакивай сына
किं वै तूष्णीम् ध्यायसिkiṃ vai tūṣṇīm dhyāyasiпочему же молча размышляешь; отчего молчишь
सृञ्जय त्वम्sṛñjaya tvamты, Шринджая; о Шринджая
न मे राजन्na me rājanне мою, царь; разве не
वाचम् इमाम् शृणोषिvācam imām śṛṇoṣiэту речь слышишь; слышишь мои слова
न चेत् मोघम्na cet moghamесли не напрасно; если не пусто
विप्रलप्तम् मया इदम्vipralaptam mayā idamмной сказано это; произнесена моя речь
पथ्यम् मुमूर्षोः इवpathyam mumūrṣoḥ ivaполезное как умирающему; целебное для гибнущего
सम्यक् उक्तम्samyak uktamправильно сказанное; верно произнесённое
सृञ्जय उवाचsṛñjaya uvācaШринджая сказал; Шринджая произнёс
शृणोमि ते नारदśṛṇomi te nāradaслышу твою, Нарада; я слушаю тебя
वाचम् एताम्vācam etāmэту речь; эти слова
विचित्र अर्थाम्vicitra arthāmс многообразным смыслом; богатую содержанием
स्रजम् इव पुण्य गन्धाम्srajam iva puṇya gandhāmкак гирлянду с благим ароматом; словно благоуханный венок
राज ऋषीणाम् पुण्य कृताम्rāja ṛṣīṇām puṇya kṛtāmцарственных риши, творящих благо; праведных царей-мудрецов
महा आत्मनाम्mahā ātmanāmвеликих душой; великодушных
कीर्त्या युक्ताम्kīrtyā yuktāmсоединённую со славой; полную их славы
शोक निर्णाशन अर्थम्śoka nirṇāśana arthamради уничтожения скорби; для разрушения горя
न ते मोघम्na te moghamне твоё напрасно; не пусты
विप्रलप्तम् महर्षेvipralaptam maharṣeсказанные слова, махарши; твои речи
दृष्ट्वा एव त्वाम् नारदdṛṣṭvā eva tvām nāradaедва увидев тебя, Нарада; при одном виде
अहम् विशोकःaham viśokaḥя без скорби; я свободен от горя
शुश्रूषे ते वचनम्śuśrūṣe te vacanamхочу слушать твоё слово; желаю слышать
ब्रह्म वादिन्brahma vādinговорящий о Брахмане; брахмавадин
न ते तृप्यामिna te tṛpyāmiтобой не насыщаюсь; не пресыщаюсь
अमृतस्य इव पानात्amṛtasya iva pānātкак питьём нектара; словно амритой
अमोघ दर्शिन्amogha darśinбезошибочно видящий; чьё видение не напрасно
मम चेत् प्रसादम्mama cet prasādamесли мне милость; если ко мне благосклонность
सुत अघ दग्धस्य विभोsuta agha dagdhasya vibhoсожжённому бедой сына, владыка; опалённому сыновней бедой
प्रकुर्याःprakuryāḥсделаешь; окажешь
मृतस्य संजीवनम् अद्यmṛtasya saṃjīvanam adyaумершего оживление сегодня; возвращение умершего к жизни
मे स्यात्me syātмне было бы; да будет мне
तव प्रसादात्tava prasādātпо твоей милости; твоим благоволением
सुत संगमः चsuta saṃgamaḥ caи соединение с сыном; встреча с сыном
नारद उवाचnārada uvācaНарада сказал; Нарада произнёс
यः ते पुत्रः दयितः अयम्yaḥ te putraḥ dayitaḥ ayamэтот твой любимый сын; сын, дорогой тебе
वियातःviyātaḥушёл; умер
स्वर्ण ष्ठीवीsvarṇa ṣṭhīvīзлатоплюющий; извергавший золото
यम् अदात् पर्वतः तेyam adāt parvataḥ teкоторого дал тебе Парвата; данный Парватой
पुनः ते तम् पुत्रम्punaḥ te tam putramснова тебе того сына; возвращаю сына
अहम् ददामिaham dadāmiя даю; я дарую
हिरण्य नाभम्hiraṇya nābhamзлатопупого; с золотым пупом
वर्ष सहस्रिणम् चvarṣa sahasriṇam caи тысячелетнего; живущего тысячу лет
译文

«Мы слышали, что умер и царь Притху Вайнья, которого великие риши, собравшись в великом лесу, помазали на царство. Его назвали Притху, потому что он должен был расширить миры; его сочли кшатрием, потому что он защищал от вреда. Увидев Притху Вайнью, подданные сказали: “Мы привязаны к нему”, и от этой любви возникло его имя “царь”. При его правлении земля приносила плоды без пахоты, в каждой чаше был мёд, все коровы давали много молока, люди были здоровы, достигали своих целей и ничего не боялись. Воды останавливались, когда он хотел идти через море; реки не прорывались, и его знамя нигде не цеплялось. На великой ашвамедхе он дал брахманам двадцать одну золотую гору. Если и он умер, о Шринджая, не скорби о сыне. Почему же ты молчишь и размышляешь, Шринджая? Разве ты не слышишь мою речь, о царь? Если мои слова не напрасны, то они сказаны верно, как полезное лекарство для умирающего». Шринджая сказал: «Я слышу твою речь, о Нарада: она богата смыслом, как гирлянда с благим ароматом; она наполнена славой праведных великодушных царей-риши и предназначена уничтожить скорбь. Твои слова не напрасны, о махарши; едва увидев тебя, Нарада, я уже свободен от горя. Я хочу слушать твоё слово, о говорящий о Брахмане, и не пресыщаюсь им, как питьём нектара. Если ты, чьё видение не бывает тщетным, окажешь милость мне, сожжённому бедой о сыне, пусть сегодня по твоей милости мёртвый оживёт и я встречусь с сыном». Нарада сказал: «Того твоего любимого сына, который ушёл, златоплюющего и данного тебе Парватой, я снова даю тебе — златопупого и живущего тысячу лет».

版本

13f881bb33cf · 发布于 2026年6月20日 16:17:45 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂