युधिष्ठिर उवाच
अथ चेत् सर्वतः क्षत्रं प्रदुष्येद् ब्राह्मणान् प्रति ॥
कस् तस्य ब्राह्मणस् त्राता को धर्मः किं परायणम् ॥
भीष्म उवाच
तपसा ब्रह्मचर्येण शस्त्रेण च बलेन च ॥
अमायया मायया च नियन्तव्यं तदा भवेत् ॥
क्षत्रस्याभिप्रवृद्धस्य ब्राह्मणेषु विशेषतः ॥
ब्रह्मैव संनियन्तृ स्यात् क्षत्रं हि ब्रह्मसंभवम् ॥
अद्भ्यो ऽग्निर् ब्रह्मतः क्षत्रम् अश्मनो लोहम् उत्थितम् ॥
तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वासु योनिषु शाम्यति ॥
यदा छिनत्त्य् अयो ऽश्मानम् अग्निश् चापो ऽभिपद्यते ॥
क्षत्रं च ब्राह्मणं द्वेष्टि तदा शाम्यन्ति ते त्रयः ॥
तस्माद् ब्रह्मणि शाम्यन्ति क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ॥
समुदीर्णान्य् अजेयानि तेजांसि च बलानि च ॥
yudhiṣṭhira uvāca
atha cet sarvataḥ kṣatraṃ praduṣyed brāhmaṇān prati ||
kas tasya brāhmaṇas trātā ko dharmaḥ kiṃ parāyaṇam ||
bhīṣma uvāca
tapasā brahmacaryeṇa śastreṇa ca balena ca ||
amāyayā māyayā ca niyantavyaṃ tadā bhavet ||
kṣatrasyābhipravṛddhasya brāhmaṇeṣu viśeṣataḥ ||
brahmaiva saṃniyantṛ syāt kṣatraṃ hi brahmasaṃbhavam ||
adbhyo 'gnir brahmataḥ kṣatram aśmano loham utthitam ||
teṣāṃ sarvatragaṃ tejaḥ svāsu yoniṣu śāmyati ||
yadā chinatty ayo 'śmānam agniś cāpo 'bhipadyate ||
kṣatraṃ ca brāhmaṇaṃ dveṣṭi tadā śāmyanti te trayaḥ ||
tasmād brahmaṇi śāmyanti kṣatriyāṇāṃ yudhiṣṭhira ||
samudīrṇāny ajeyāni tejāṃsi ca balāni ca ||
Юдхиштхира сказал: «А если кшатрийство со всех сторон испортится по отношению к брахманам, кто тогда защитник брахмана, какая дхарма и какое прибежище?» Бхишма сказал: «Тогда его нужно обуздывать аскезой, брахмачарьей, оружием, силой, прямотой и хитростью. Если кшатрийская сила особенно возрастает против брахманов, сдерживателем становится именно Брахман, ведь кшатрийство возникло из Брахмана. Из вод возникает огонь, из Брахмана — кшатрийство, из камня — железо; их сила, уходящая повсюду, успокаивается в собственных источниках. Когда железо рубит камень, огонь входит в воды, а кшатрийство ненавидит брахмана, тогда эти трое угасают. Поэтому, Юдхиштхира, поднявшиеся и непобедимые силы и сияния кшатриев успокаиваются в Брахмане».
ec57eebea0cf · 发布于 2026年6月20日 18:58:42 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Здесь Бхишма говорит о пределе царской силы: кшатрийство рождено из Брахмана и не может безнаказанно обратиться против своего источника. Когда защитная сила становится агрессией против знания, она идёт к собственному угасанию.