摩诃婆罗多
Signs of Victory and the King's Measure (Signs of Victory and the Measure of the King)12.103.14-23
10410 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.103.14-23
天城文

शब्दाः स्पर्शास् तथा गन्धा विचरन्ति मनःप्रियाः ॥
धैर्यं चाविशते योधान् विजयस्य मुखं तु तत् ॥
इष्टो वामः प्रविष्टस्य दक्षिणः प्रविविक्षतः ॥
पश्चात् संसाधयत्य् अर्थं पुरस्तात् प्रतिषेधति ॥
संभृत्य महतीं सेनां चतुरङ्गां युधिष्ठिर ॥
साम्नैवावर्तने पूर्वं प्रयतेथास् तथो युधि ॥
जघन्य एष विजयो यद् युद्धं नाम भारत ॥
यादृच्छिको युधि जयो दैवो वेति विचारणम् ॥
अपाम् इव महावेगस् त्रस्ता मृगगणा इव ॥
दुर्निवार्यतमा चैव प्रभग्ना महती चमूः ॥
भग्ना इत्य् एव भज्यन्ते विद्वांसो ऽपि नकारणम् ॥
उदारसारा महती रुरुसंघोपमा चमूः ॥
परस्परज्ञाः संहृष्टास् त्यक्तप्राणाः सुनिश्चिताः ॥
अपि पञ्चाशतिः शूरा मृद्नन्ति परवाहिनीम् ॥
अथ वा पञ्च षट् सप्त सहिताः कृतनिश्चयाः ॥
कुलीनाः पूजिताः सम्यग् विजयन्तीह शात्रवान् ॥
संनिपातो न गन्तव्यः शक्ये सति कथं चन ॥
सान्त्वभेदप्रदानानां युद्धम् उत्तरम् उच्यते ॥
संसर्पणाद् धि सेनाया भयं भीरून् प्रबाधते ॥
वज्राद् इव प्रज्वलिताद् इयं क्व नु पतिष्यति ॥

转写 (IAST)

śabdāḥ sparśās tathā gandhā vicaranti manaḥpriyāḥ ||
dhairyaṃ cāviśate yodhān vijayasya mukhaṃ tu tat ||
iṣṭo vāmaḥ praviṣṭasya dakṣiṇaḥ pravivikṣataḥ ||
paścāt saṃsādhayaty arthaṃ purastāt pratiṣedhati ||
saṃbhṛtya mahatīṃ senāṃ caturaṅgāṃ yudhiṣṭhira ||
sāmnaivāvartane pūrvaṃ prayatethās tatho yudhi ||
jaghanya eṣa vijayo yad yuddhaṃ nāma bhārata ||
yādṛcchiko yudhi jayo daivo veti vicāraṇam ||
apām iva mahāvegas trastā mṛgagaṇā iva ||
durnivāryatamā caiva prabhagnā mahatī camūḥ ||
bhagnā ity eva bhajyante vidvāṃso 'pi nakāraṇam ||
udārasārā mahatī rurusaṃghopamā camūḥ ||
parasparajñāḥ saṃhṛṣṭās tyaktaprāṇāḥ suniścitāḥ ||
api pañcāśatiḥ śūrā mṛdnanti paravāhinīm ||
atha vā pañca ṣaṭ sapta sahitāḥ kṛtaniścayāḥ ||
kulīnāḥ pūjitāḥ samyag vijayantīha śātravān ||
saṃnipāto na gantavyaḥ śakye sati kathaṃ cana ||
sāntvabhedapradānānāṃ yuddham uttaram ucyate ||
saṃsarpaṇād dhi senāyā bhayaṃ bhīrūn prabādhate ||
vajrād iva prajvalitād iyaṃ kva nu patiṣyati ||

逐字释义
梵语IAST释义
शब्दाः स्पर्शाः तथा गन्धाःśabdāḥ sparśāḥ tathā gandhāḥзвуки, прикосновения и запахи; ощущения
विचरन्ति मनः प्रियाःvicaranti manaḥ priyāḥдвижутся приятные уму; становятся радостными
धैर्यम् च आविशते योधान्dhairyam ca āviśate yodhānи стойкость входит в воинов; наполняет бойцов
विजयस्य मुखम् तु तत्vijayasya mukham tu tatэто лицо победы; преддверие победы
इष्टः वामः प्रविष्टस्यiṣṭaḥ vāmaḥ praviṣṭasyaблагоприятен левый для вошедшего; при вступлении
दक्षिणः प्रविविक्षतःdakṣiṇaḥ pravivikṣataḥправый для желающего войти; при намерении
पश्चात् संसाधयति अर्थम्paścāt saṃsādhayati arthamсзади доводит дело до успеха; исполняет цель
पुरस्तात् प्रतिषेधतिpurastāt pratiṣedhatiспереди препятствует; останавливает
संभृत्य महतीम् सेनाम्saṃbhṛtya mahatīm senāmсобрав великое войско; большую армию
चतुर् अङ्गाम् युधिष्ठिरcatur aṅgām yudhiṣṭhiraчетырёхчастное, Юдхиштхира; с четырьмя родами
साम्ना एव आवर्तने पूर्वम्sāmnā eva āvartane pūrvamпрежде возвращение именно миром; мягким словом
प्रयतेथाः तथः युधिprayatethāḥ tathaḥ yudhiзатем старайся в бою; тогда в войне
जघन्यः एषः विजयःjaghanyaḥ eṣaḥ vijayaḥнизшая эта победа; последний вид
यत् युद्धम् नाम भारतyat yuddham nāma bhārataто, что называется войной, о Бхарата; сражение
यादृच्छिकः युधि जयःyādṛcchikaḥ yudhi jayaḥслучайна победа в битве; непредсказуема
दैवः वा इति विचारणम्daivaḥ vā iti vicāraṇamили от судьбы, так рассуждение; от божественного
अपाम् इव महा वेगःapām iva mahā vegaḥкак великий поток вод; стремнина
त्रस्ताः मृग गणाः इवtrastāḥ mṛga gaṇāḥ ivaкак испуганные стада зверей; толпы животных
दुर्निवार्यतमा च एवdurnivāryatamā ca evaи труднейшая для остановки; почти неудержимая
प्रभग्ना महती चमूःprabhagnā mahatī camūḥсломленная великая армия; разбитое войско
भग्ना इति एव भज्यन्तेbhagnā iti eva bhajyante«сломлены» так и ломаются; паникуют
विद्वांसः अपिvidvāṃsaḥ apiдаже знающие; мудрые
न कारणम्na kāraṇamбез причины; не по основанию
उदार सारा महतीudāra sārā mahatīвеликая с благородной силой; мощная
रुरु संघ उपमा चमूःruru saṃgha upamā camūḥармия, подобная стаду антилоп; оленьему скоплению
परस्पर ज्ञाःparaspara jñāḥзнающие друг друга; взаимно знакомые
संहृष्टाःsaṃhṛṣṭāḥрадостные; воодушевлённые
त्यक्त प्राणाःtyakta prāṇāḥоставившие жизнь; готовые умереть
सुनिश्चिताःsuniścitāḥтвёрдо решившие; уверенные
अपि पञ्चाशतिः शूराःapi pañcāśatiḥ śūrāḥдаже пятьдесят героев; храбрецов
मृद्नन्ति पर वाहिनीम्mṛdnanti para vāhinīmсокрушают вражеское войско; давят чужую армию
अथ वा पञ्च षट् सप्तatha vā pañca ṣaṭ saptaили пять, шесть, семь; малое число
सहिताः कृत निश्चयाःsahitāḥ kṛta niścayāḥсоединённые, принявшие решение; единодушные
कुलीनाः पूजिताः सम्यक्kulīnāḥ pūjitāḥ samyakзнатные, должным образом почтённые; уважаемые
विजयन्ति इह शात्रवान्vijayanti iha śātravānпобеждают здесь врагов; недругов
संनिपातः न गन्तव्यःsaṃnipātaḥ na gantavyaḥк столкновению не следует идти; битвы надо избегать
शक्ये सति कथं चनśakye sati kathaṃ canaпока возможно как-либо; если есть возможность
सान्त्व भेद प्रदानानाम्sāntva bheda pradānānāmпосле мира, разделения и даров; убеждения и подкупа
युद्धम् उत्तरम् उच्यतेyuddham uttaram ucyateвойна называется последним; последующим средством
संसर्पणात् हि सेनायाःsaṃsarpaṇāt hi senāyāḥведь от приближения войска; ползущего наступления
भयम् भीरून् प्रबाधतेbhayam bhīrūn prabādhateстрах теснит трусов; давит робких
वज्रात् इव प्रज्वलितात्vajrāt iva prajvalitātкак от пылающей молнии; от огненного ваджры
इयम् क्व नु पतिष्यतिiyam kva nu patiṣyatiкуда же она упадёт; где ударит
译文

«Когда звуки, прикосновения и запахи становятся приятны уму, а в воинов входит стойкость, это преддверие победы. Левый знак благоприятен для уже вошедшего, правый — для желающего войти; знак сзади доводит дело до успеха, а спереди препятствует. Собрав великое четырёхчастное войско, Юдхиштхира, сначала старайся вернуть противника мягким словом, а уже затем — войной. Победа через войну, о Бхарата, самая низшая: в битве победа случайна, и приходится рассуждать, не от судьбы ли она. Разбитая великая армия становится почти неудержимой, как стремительный поток вод или испуганные стада зверей; услышав “сломлены!”, ломаются даже знающие, иногда без настоящей причины. Но пятьдесят героев, знающих друг друга, радостных, готовых умереть и твёрдо решивших, могут сокрушить вражеское войско. Даже пять, шесть или семь единодушных, решительных, знатных и должным образом почтённых воинов здесь побеждают врагов. Поэтому, пока есть возможность, не следует идти к прямому столкновению: после мягкого убеждения, разделения и даров война называется последним средством. Приближение войска теснит трусов страхом: словно от пылающей ваджры, они думают, куда же она упадёт».

版本

bcdb33563d9b · 发布于 2026年6月20日 20:21:46 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂