摩诃婆罗多
Signs of Victory and the King's Measure (Signs of Victory and the Measure of the King)12.103.24-32
10411 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.103.24-32
天城文

अभिप्रयातां समितिं ज्ञात्वा ये प्रतियान्त्य् अथ ॥
तेषां स्पन्दन्ति गात्राणि योधानां विषयस्य च ॥
विषयो व्यथते राजन् सर्वः सस्थाणुजङ्गमः ॥
शस्त्रप्रतापतप्तानां मज्जा सीदति देहिनाम् ॥
तेषां सान्त्वं क्रूरमिश्रं प्रणेतव्यं पुनः पुनः ॥
संपीड्यमाना हि परे योगम् आयान्ति सर्वशः ॥
अन्तराणां च भेदार्थं चारान् अभ्यवचारयेत् ॥
यश् च तस्मात् परो राजा तेन संधिः प्रशस्यते ॥
न हि तस्यान्यथा पीडा शक्या कर्तुं तथाविधा ॥
यथा सार्धम् अमित्रेण सर्वतः प्रतिबाधनम् ॥
क्षमा वै साधुमाया हि न हि साध्व् अक्षमा सदा ॥
क्षमायाश् चाक्षमायाश् च विद्धि पार्थ प्रयोजनम् ॥
विजित्य क्षममाणस्य यशो राज्ञो ऽभिवर्धते ॥
महापराधा ह्य् अप्य् अस्मिन् विश्वसन्ति हि शत्रवः ॥
मन्यते कर्शयित्वा तु क्षमा साध्व् इति शम्बरः ॥
असंतप्तं तु यद् दारु प्रत्येति प्रकृतिं पुनः ॥
नैतत् प्रशंसन्त्य् आचार्या न च साधु निदर्शनम् ॥
अक्लेशेनाविनाशेन नियन्तव्याः स्वपुत्रवत् ॥

转写 (IAST)

abhiprayātāṃ samitiṃ jñātvā ye pratiyānty atha ||
teṣāṃ spandanti gātrāṇi yodhānāṃ viṣayasya ca ||
viṣayo vyathate rājan sarvaḥ sasthāṇujaṅgamaḥ ||
śastrapratāpataptānāṃ majjā sīdati dehinām ||
teṣāṃ sāntvaṃ krūramiśraṃ praṇetavyaṃ punaḥ punaḥ ||
saṃpīḍyamānā hi pare yogam āyānti sarvaśaḥ ||
antarāṇāṃ ca bhedārthaṃ cārān abhyavacārayet ||
yaś ca tasmāt paro rājā tena saṃdhiḥ praśasyate ||
na hi tasyānyathā pīḍā śakyā kartuṃ tathāvidhā ||
yathā sārdham amitreṇa sarvataḥ pratibādhanam ||
kṣamā vai sādhumāyā hi na hi sādhv akṣamā sadā ||
kṣamāyāś cākṣamāyāś ca viddhi pārtha prayojanam ||
vijitya kṣamamāṇasya yaśo rājño 'bhivardhate ||
mahāparādhā hy apy asmin viśvasanti hi śatravaḥ ||
manyate karśayitvā tu kṣamā sādhv iti śambaraḥ ||
asaṃtaptaṃ tu yad dāru pratyeti prakṛtiṃ punaḥ ||
naitat praśaṃsanty ācāryā na ca sādhu nidarśanam ||
akleśenāvināśena niyantavyāḥ svaputravat ||

逐字释义
梵语IAST释义
अभिप्रयाताम् समितिम्abhiprayātām samitimнаступающее собрание войска; идущую армию
ज्ञात्वाjñātvāузнав; поняв
ये प्रतियान्ति अथye pratiyānti athaте, кто затем выходят навстречу; идут против
तेषाम् स्पन्दन्ति गात्राणिteṣām spandanti gātrāṇiу них дрожат члены; тела трепещут
योधानाम् विषयस्य चyodhānām viṣayasya caвоинов и области; страны
विषयः व्यथते राजन्viṣayaḥ vyathate rājanобласть тревожится, о царь; страна страдает
सर्वः स स्थाणु जङ्गमःsarvaḥ sa sthāṇu jaṅgamaḥвся, с неподвижным и движущимся; со всеми существами
शस्त्र प्रताप तप्तानाम्śastra pratāpa taptānāmу мучимых жаром оружия; опалённых силой оружия
मज्जा सीदति देहिनाम्majjā sīdati dehināmкостный мозг оседает у телесных; сердцевина падает
तेषाम् सान्त्वम्teṣām sāntvamк ним мягкое слово; умиротворение
क्रूर मिश्रम्krūra miśramсмешанное с суровым; с долей жёсткости
प्रणेतव्यम् पुनः पुनःpraṇetavyam punaḥ punaḥнадо применять снова и снова; направлять
संपीड्यमानाः हि परेsaṃpīḍyamānāḥ hi pareведь притесняемые враги; сдавленные противники
योगम् आयान्ति सर्वशःyogam āyānti sarvaśaḥприходят к союзу полностью; ищут соглашения
अन्तराणाम् च भेद अर्थम्antarāṇām ca bheda arthamи для раскола внутренних; разделения промежутков
चारान् अभ्यवचारयेत्cārān abhyavacārayetследует посылать разведчиков; лазутчиков
यः च तस्मात् परः राजाyaḥ ca tasmāt paraḥ rājāи тот царь, что дальше него; следующий за ним
तेन संधिः प्रशस्यतेtena saṃdhiḥ praśasyateс ним союз хвалится; договор одобряется
न हि तस्य अन्यथा पीडाna hi tasya anyathā pīḍāведь иначе его притеснение; давление на него
शक्या कर्तुम् तथा विधाśakyā kartum tathā vidhāможно сделать такого рода; так совершить
यथा सार्धम् अमित्रेणyathā sārdham amitreṇaкак вместе с его врагом; с недругом
सर्वतः प्रतिबाधनम्sarvataḥ pratibādhanamвсестороннее подавление; со всех сторон
क्षमा वै साधु माया हिkṣamā vai sādhu māyā hiтерпение ведь благая хитрость; доброе средство
न हि साधु अक्षमा सदाna hi sādhu akṣamā sadāведь нет блага всегда в нетерпении; всегдашней строгости
क्षमायाः च अक्षमायाः चkṣamāyāḥ ca akṣamāyāḥ caтерпения и нетерпения; мягкости и жёсткости
विद्धि पार्थ प्रयोजनम्viddhi pārtha prayojanamзнай применение, Партха; назначение
विजित्य क्षममाणस्यvijitya kṣamamāṇasyaу победившего и прощающего; терпящего после победы
यशः राज्ञः अभिवर्धतेyaśaḥ rājñaḥ abhivardhateслава царя возрастает; увеличивается
महा अपराधाः हि अपिmahā aparādhāḥ hi apiдаже великие преступники; тяжко виновные
अस्मिन् विश्वसन्ति हि शत्रवःasmin viśvasanti hi śatravaḥему доверяют враги; верят ему
मन्यते कर्शयित्वा तुmanyate karśayitvā tuдумает, истощив же; измучив
क्षमा साधु इति शम्बरःkṣamā sādhu iti śambaraḥ«терпение благо», так Шамбара; Шамбара считает
असंतप्तम् तु यत् दारुasaṃtaptam tu yat dāruно дерево, не прожжённое; не обожжённое
प्रत्येति प्रकृतिम् पुनःpratyeti prakṛtim punaḥснова возвращается к природе; к прежнему состоянию
न एतत् प्रशंसन्ति आचार्याःna etat praśaṃsanti ācāryāḥэто не хвалят учителя; наставники
न च साधु निदर्शनम्na ca sādhu nidarśanamи это не хороший пример; не верный образец
अक्लेशेन अविनाशेनakleśena avināśenaбез мучения и без уничтожения; без вреда
नियन्तव्याः स्व पुत्र वत्niyantavyāḥ sva putra vatследует направлять как своих сыновей; управлять
译文

«Когда люди узнают о наступающем войске и выходят ему навстречу, дрожат тела воинов и всей области. О царь, вся страна — с неподвижным и движущимся — приходит в тревогу; у существ, опалённых силой оружия, словно оседает костный мозг. К ним снова и снова надо применять мягкое слово, смешанное с суровостью: ведь сдавленные враги со всех сторон приходят к соглашению. Для раскола внутренних кругов следует посылать разведчиков, а с царём, который стоит за противником, хвалится союз. Иначе невозможно так притеснить врага, как через всестороннее давление вместе с его недругом. Терпение — благая хитрость, но и постоянная нетерпимость не благо; Партха, знай применение и терпения, и жёсткости. У царя, который победил и прощает, возрастает слава: даже тяжко виновные враги начинают ему доверять. Шамбара думает: “Истощив противника, прощение хорошо”; но дерево, не прожжённое до конца, снова возвращается к своей природе. Учителя этого не хвалят, и это не хороший пример. Людей надо направлять как собственных сыновей — без мучения и без уничтожения».

版本

af2a366aa3b7 · 发布于 2026年6月20日 20:21:46 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂