摩诃婆罗多
The Dispute About the Fruit of Japa12.192.73-82
10848 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.192.73-82
天城文

राजोवाच
योद्धव्यं रक्षितव्यं च क्षत्रधर्मः किल द्विज ॥
दातारः क्षत्रियाः प्रोक्ता गृह्णीयां भवतः कथम् ॥
ब्राह्मण उवाच
न छन्दयामि ते राजन् नापि ते गृहम् आव्रजम् ॥
इहागम्य तु याचित्वा न गृह्णीषे पुनः कथम् ॥
धर्म उवाच
अविवादो ऽस्तु युवयोर् वित्तं मां धर्मम् आगतम् ॥
द्विजो दानफलैर् युक्तो राजा सत्यफलेन च ॥
स्वर्ग उवाच
स्वर्गं मां विद्धि राजेन्द्र रूपिणं स्वयम् आगतम् ॥
अविवादो ऽस्तु युवयोर् उभौ तुल्यफलौ युवाम् ॥
राजोवाच
कृतं स्वर्गेण मे कार्यं गच्छ स्वर्ग यथासुखम् ॥
विप्रो यदीच्छते दातुं प्रतीच्छतु च मे धनम् ॥
ब्राह्मण उवाच
बाल्ये यदि स्याद् अज्ञानान् मया हस्तः प्रसारितः ॥
निवृत्तिलक्षणं धर्मम् उपासे संहितां जपन् ॥
निवृत्तं मां चिरं राजन् विप्रं लोभयसे कथम् ॥
स्वेन कार्यं करिष्यामि त्वत्तो नेच्छे फलं नृप ॥
तपःस्वाध्यायशीलो ऽहं निवृत्तश् च प्रतिग्रहात् ॥
राजोवाच
यदि विप्र निसृष्टं ते जप्यस्य फलम् उत्तमम् ॥
आवयोर् यत् फलं किं चित् सहितं नौ तद् अस्त्व् इह ॥
द्विजाः प्रतिग्रहे युक्ता दातारो राजवंशजाः ॥
यदि धर्मः श्रुतो विप्र सहैव फलम् अस्तु नौ ॥
मा वा भूत् सहभोज्यं नौ मदीयं फलम् आप्नुहि ॥
प्रतीच्छ मत्कृतं धर्मं यदि ते मय्य् अनुग्रहः ॥

转写 (IAST)

rājovāca
yoddhavyaṃ rakṣitavyaṃ ca kṣatradharmaḥ kila dvija ||
dātāraḥ kṣatriyāḥ proktā gṛhṇīyāṃ bhavataḥ katham ||
brāhmaṇa uvāca
na chandayāmi te rājan nāpi te gṛham āvrajam ||
ihāgamya tu yācitvā na gṛhṇīṣe punaḥ katham ||
dharma uvāca
avivādo 'stu yuvayor vittaṃ māṃ dharmam āgatam ||
dvijo dānaphalair yukto rājā satyaphalena ca ||
svarga uvāca
svargaṃ māṃ viddhi rājendra rūpiṇaṃ svayam āgatam ||
avivādo 'stu yuvayor ubhau tulyaphalau yuvām ||
rājovāca
kṛtaṃ svargeṇa me kāryaṃ gaccha svarga yathāsukham ||
vipro yadīcchate dātuṃ pratīcchatu ca me dhanam ||
brāhmaṇa uvāca
bālye yadi syād ajñānān mayā hastaḥ prasāritaḥ ||
nivṛttilakṣaṇaṃ dharmam upāse saṃhitāṃ japan ||
nivṛttaṃ māṃ ciraṃ rājan vipraṃ lobhayase katham ||
svena kāryaṃ kariṣyāmi tvatto necche phalaṃ nṛpa ||
tapaḥsvādhyāyaśīlo 'haṃ nivṛttaś ca pratigrahāt ||
rājovāca
yadi vipra nisṛṣṭaṃ te japyasya phalam uttamam ||
āvayor yat phalaṃ kiṃ cit sahitaṃ nau tad astv iha ||
dvijāḥ pratigrahe yuktā dātāro rājavaṃśajāḥ ||
yadi dharmaḥ śruto vipra sahaiva phalam astu nau ||
mā vā bhūt sahabhojyaṃ nau madīyaṃ phalam āpnuhi ||
pratīccha matkṛtaṃ dharmaṃ yadi te mayy anugrahaḥ ||

逐字释义
梵语IAST释义
राजा उवाचrājā uvācaцарь сказал; ответил
योद्धव्यम् रक्षितव्यम् चyoddhavyam rakṣitavyam caдолжно сражаться и защищать; охранять
क्षत्र धर्मः किल द्विजkṣatra dharmaḥ kila dvijaкшатрийская дхарма ведь, дваждырождённый; долг
दातारः क्षत्रियाः प्रोक्ताःdātāraḥ kṣatriyāḥ proktāḥкшатрии названы дарителями; дающими
गृह्णीयाम् भवतः कथम्gṛhṇīyām bhavataḥ kathamкак мне принять от тебя; взять
ब्राह्मणः उवाचbrāhmaṇaḥ uvācaбрахман сказал; ответил
न छन्दयामि ते राजन्na chandayāmi te rājanя не навязываюсь тебе, царь; не склоняю
न अपि ते गृहम् आव्रजम्na api te gṛham āvrajamи не приходил в твой дом; жилище
इह आगम्य तु याचित्वाiha āgamya tu yācitvāно придя сюда и попросив; испрашивая
न गृह्णीषे पुनः कथम्na gṛhṇīṣe punaḥ kathamпочему теперь не принимаешь; берёшь
धर्मः उवाचdharmaḥ uvācaДхарма сказал; произнёс
अविवादः अस्तु युवयोःavivādaḥ astu yuvayoḥпусть не будет спора у вас двоих; раздора
वित्तम् माम् धर्मम् आगतम्vittam mām dharmam āgatamзнайте меня, пришедшего Дхарму; увидьте
द्विजः दान फलैः युक्तःdvijaḥ dāna phalaiḥ yuktaḥбрахман соединён с плодами дара; дарения
राजा सत्य फलेन चrājā satya phalena caа царь с плодом истины; правды
स्वर्गः उवाचsvargaḥ uvācaСварга сказал; произнёс
स्वर्गम् माम् विद्धि राज इन्द्रsvargam mām viddhi rāja indraзнай меня как Сваргу, царь царей; небо
रूपिणम् स्वयम् आगतम्rūpiṇam svayam āgatamв образе самого пришедшего; лично
अविवादः अस्तु युवयोःavivādaḥ astu yuvayoḥпусть не будет спора у вас двоих; раздора
उभौ तुल्य फलौ युवाम्ubhau tulya phalau yuvāmвы оба равны плодом; результатом
राजा उवाचrājā uvācaцарь сказал; ответил
कृतम् स्वर्गेण मे कार्यम्kṛtam svargeṇa me kāryamсделано Сваргой моё дело; достаточно
गच्छ स्वर्ग यथा सुखम्gaccha svarga yathā sukhamиди, Сварга, как угодно; с миром
विप्रः यत् इच्छते दातुम्vipraḥ yat icchate dātumчто брахман желает дать; подарить
प्रतीच्छतु च मे धनम्pratīcchatu ca me dhanamпусть примет и моё богатство; дар
ब्राह्मणः उवाचbrāhmaṇaḥ uvācaбрахман сказал; ответил
बाल्ये यदि स्यात् अज्ञानात्bālye yadi syāt ajñānātесли в детстве по незнанию; глупости
मया हस्तः प्रसारितःmayā hastaḥ prasāritaḥмной рука была протянута; выставлена
निवृत्ति लक्षणम् धर्मम्nivṛtti lakṣaṇam dharmamдхарму с признаком нивритти; отречения
उपासे संहिताम् जपन्upāse saṃhitām japanя почитаю, самхиту повторяя; джапу
निवृत्तम् माम् चिरम् राजन्nivṛttam mām ciram rājanменя давно отречённого, царь; живущего нивритти
विप्रम् लोभयसे कथम्vipram lobhayase kathamкак ты соблазняешь, брахмана; искушаешь
स्वेन कार्यम् करिष्यामिsvena kāryam kariṣyāmiсвоё дело я сделаю; исполню
त्वत्तः न इच्छे फलम् नृपtvattaḥ na icche phalam nṛpaот тебя не хочу плода, царь; награды
तपः स्वाध्याय शीलः अहम्tapaḥ svādhyāya śīlaḥ ahamтапас и свадхьяя — мой нрав; занятие
निवृत्तः च प्रतिग्रहात्nivṛttaḥ ca pratigrahātи я отрёкся от принятия даров; получения
राजा उवाचrājā uvācaцарь сказал; ответил
यदि विप्र निसृष्टम् तेyadi vipra nisṛṣṭam teесли, брахман, отпущен тобой; отдан
जप्यस्य फलम् उत्तमम्japyasya phalam uttamamвысший плод джапы; повторения
आवयोः यत् फलम् किं चित्āvayoḥ yat phalam kiṃ citкакой бы плод у нас двоих; ни был
सहितम् नौ तत् अस्तु इहsahitam nau tat astu ihaпусть он будет общим нам здесь; совместным
द्विजाः प्रतिग्रहे युक्ताःdvijāḥ pratigrahe yuktāḥдваждырождённые связаны с принятием; даров
दातारः राज वंशजाःdātāraḥ rāja vaṃśajāḥдарители рождённые в царском роде; кшатрии
यदि धर्मः श्रुतः विप्रyadi dharmaḥ śrutaḥ vipraесли дхарма услышана, брахман; известна
सह एव फलम् अस्तु नौsaha eva phalam astu nauпусть плод будет вместе для нас; общий
मा वा भूत्mā vā bhūtили пусть не будет; не станет
सह भोज्यम् नौsaha bhojyam nauобщего вкушения у нас; общего плода
मदीयम् फलम् आप्नुहिmadīyam phalam āpnuhiмой плод получи; обрети
प्रतीच्छ मत् कृतम् धर्मम्pratīccha mat kṛtam dharmamприми мной совершённую дхарму; заслугу
यदि ते मयि अनुग्रहःyadi te mayi anugrahaḥесли у тебя ко мне милость; благосклонность
译文

Царь сказал: «Сражаться и защищать — кшатрийская дхарма, дваждырождённый. Кшатрии названы дарителями; как же мне принять от тебя?» Брахман ответил: «Я не навязывался тебе и не приходил в твой дом. Ты сам пришёл сюда и попросил; почему же теперь не принимаешь?» Дхарма сказал: «Пусть между вами не будет спора. Знайте, что я Дхарма пришёл сюда: брахман соединён с плодами дара, а царь — с плодом истины». Сварга сказал: «Знай меня как Сваргу, самого пришедшего в образе. Пусть не будет спора: вы оба равны плодом». Царь сказал: «Достаточно мне Сварги; иди, Сварга, с миром. Если брахман желает что-то дать, пусть он примет и моё богатство». Брахман ответил: «Если когда-то в детстве я по незнанию протягивал руку, то теперь, повторяя самхиту, я почитаю дхарму нивритти. Как ты соблазняешь меня, давно отрёкшегося брахмана? Я сделаю своё дело; от тебя не хочу плода. Мой путь — тапас и свадхьяя, и я отрёкся от принятия даров». Царь сказал: «Если высший плод джапы отпущен тобой, пусть какой бы ни был плод у нас обоих, он будет общим. Дваждырождённые связаны с принятием, а рождённые в царском роду — с дарением; если это дхарма, пусть плод будет у нас общий. Или, если общий плод невозможен, прими мой плод, мою дхарму, если ты милостив ко мне»».

版本

61d26f76b1af · 发布于 2026年6月21日 10:25:17 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂