摩诃婆罗多
Bali and Indra Discuss Time12.220.89-105
11004 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.220.89-105
天城文

सवज्रम् उद्यतं बाहुं दृष्ट्वा पाशांश् च वारुणान् ॥
कस्येह न व्यथेद् बुद्धिर् मृत्योर् अपि जिघांसतः ॥
सा ते न व्यथते बुद्धिर् अचला तत्त्वदर्शिनी ॥
ब्रुवन् न व्यथसे स त्वं वाक्यं सत्यपराक्रम ॥
हो हि विश्वासम् अर्थेषु शरीरे वा शरीरभृत् ॥
कर्तुम् उत्सहते लोके दृष्ट्वा संप्रस्थितं जगत् ॥
अहम् अप्य् एवम् एवैनं लोकं जानाम्य् अशाश्वतम् ॥
कालाग्नाव् आहितं घोरे गुह्ये सततगे ऽक्षरे ॥
न चात्र परिहारो ऽस्ति कालस्पृष्टस्य कस्य चित् ॥
सूक्ष्माणां महतां चैव भूतानां परिपच्यताम् ॥
अनीशस्याप्रमत्तस्य भूतानि पचतः सदा ॥
अनिवृत्तस्य कालस्य क्षयं प्राप्तो न मुच्यते ॥
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु कालो जागर्ति देहिषु ॥
प्रयत्नेनाप्य् अतिक्रान्तो दृष्टपूर्वो न केन चित् ॥
पुराणः शाश्वतो धर्मः सर्वप्राणभृतां समः ॥
कालो न परिहार्यश् च न चास्यास्ति व्यतिक्रमः ॥
अहोरात्रांश् च मासांश् च क्षणान् काष्ठाः कला लवान् ॥
संपिण्डयति नः कालो वृद्धिं वार्धुषिको यथा ॥
इदम् अद्य करिष्यामि श्वः कर्तास्मीति वादिनम् ॥
कालो हरति संप्राप्तो नदीवेग इवोडुपम् ॥
इदानीं तावद् एवासौ मया दृष्टः कथं मृतः ॥
इति कालेन ह्रियतां प्रलापः श्रूयते नृणाम् ॥
नश्यन्त्य् अर्थास् तथा भोगाः स्थानम् ऐश्वर्यम् एव च ॥
अनित्यम् अध्रुवं सर्वं व्यवसायो हि दुष्करः ॥
उच्छ्राया विनिपातान्ता भावो ऽभावस्थ एव च ॥
सा ते न व्यथते बुद्धिर् अचला तत्त्वदर्शिनी ॥
अहम् आसं पुरा चेति मनसापि न बुध्यसे ॥
कालेनाक्रम्य लोके ऽस्मिन् पच्यमाने बलीयसा ॥
अज्येष्ठम् अकनिष्ठं च क्षिप्यमाणो न बुध्यसे ॥
ईर्ष्याभिमानलोभेषु कामक्रोधभयेषु च ॥
स्पृहामोहाभिमानेषु लोकः सक्तो विमुह्यति ॥
भवांस् तु भावतत्त्वज्ञो विद्वाञ् ज्ञानतपोन्वितः ॥
कालं पश्यति सुव्यक्तं पाणाव् आमलकं यथा ॥
कालचारित्रतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः ॥
वैरोचने कृतात्मासि स्पृहणीयो विजानताम् ॥

转写 (IAST)

savajram udyataṃ bāhuṃ dṛṣṭvā pāśāṃś ca vāruṇān ||
kasyeha na vyathed buddhir mṛtyor api jighāṃsataḥ ||
sā te na vyathate buddhir acalā tattvadarśinī ||
bruvan na vyathase sa tvaṃ vākyaṃ satyaparākrama ||
ho hi viśvāsam artheṣu śarīre vā śarīrabhṛt ||
kartum utsahate loke dṛṣṭvā saṃprasthitaṃ jagat ||
aham apy evam evainaṃ lokaṃ jānāmy aśāśvatam ||
kālāgnāv āhitaṃ ghore guhye satatage 'kṣare ||
na cātra parihāro 'sti kālaspṛṣṭasya kasya cit ||
sūkṣmāṇāṃ mahatāṃ caiva bhūtānāṃ paripacyatām ||
anīśasyāpramattasya bhūtāni pacataḥ sadā ||
anivṛttasya kālasya kṣayaṃ prāpto na mucyate ||
apramattaḥ pramatteṣu kālo jāgarti dehiṣu ||
prayatnenāpy atikrānto dṛṣṭapūrvo na kena cit ||
purāṇaḥ śāśvato dharmaḥ sarvaprāṇabhṛtāṃ samaḥ ||
kālo na parihāryaś ca na cāsyāsti vyatikramaḥ ||
ahorātrāṃś ca māsāṃś ca kṣaṇān kāṣṭhāḥ kalā lavān ||
saṃpiṇḍayati naḥ kālo vṛddhiṃ vārdhuṣiko yathā ||
idam adya kariṣyāmi śvaḥ kartāsmīti vādinam ||
kālo harati saṃprāpto nadīvega ivoḍupam ||
idānīṃ tāvad evāsau mayā dṛṣṭaḥ kathaṃ mṛtaḥ ||
iti kālena hriyatāṃ pralāpaḥ śrūyate nṛṇām ||
naśyanty arthās tathā bhogāḥ sthānam aiśvaryam eva ca ||
anityam adhruvaṃ sarvaṃ vyavasāyo hi duṣkaraḥ ||
ucchrāyā vinipātāntā bhāvo 'bhāvastha eva ca ||
sā te na vyathate buddhir acalā tattvadarśinī ||
aham āsaṃ purā ceti manasāpi na budhyase ||
kālenākramya loke 'smin pacyamāne balīyasā ||
ajyeṣṭham akaniṣṭhaṃ ca kṣipyamāṇo na budhyase ||
īrṣyābhimānalobheṣu kāmakrodhabhayeṣu ca ||
spṛhāmohābhimāneṣu lokaḥ sakto vimuhyati ||
bhavāṃs tu bhāvatattvajño vidvāñ jñānataponvitaḥ ||
kālaṃ paśyati suvyaktaṃ pāṇāv āmalakaṃ yathā ||
kālacāritratattvajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ ||
vairocane kṛtātmāsi spṛhaṇīyo vijānatām ||

逐字释义
梵语IAST释义
स वज्रम् उद्यतम् बाहुम्sa vajram udyatam bāhumруку с поднятой ваджрой; оружием
दृष्ट्वा पाशान् च वारुणान्dṛṣṭvā pāśān ca vāruṇānувидев и варуновы путы; узы
कस्य इह न व्यथेत् बुद्धिःkasya iha na vyathet buddhiḥчей здесь не дрогнул бы разум; мысль
मृत्योः अपि जिघांसतःmṛtyoḥ api jighāṃsataḥдаже смерти, желающей убить; погубить
सा ते न व्यथते बुद्धिःsā te na vyathate buddhiḥэтот твой разум не дрожит; не колеблется
अचला तत्त्व दर्शिनीacalā tattva darśinīнеподвижный, видящий истину; сущность
ब्रुवन् न व्यथसे सः त्वम्bruvan na vyathase saḥ tvamговоря, ты не дрожишь; не смущаешься
वाक्यम् सत्य पराक्रमvākyam satya parākramaречь, о истинно могучий; доблестный
कः हि विश्वासम् अर्थेषुkaḥ hi viśvāsam artheṣuкто ведь доверие к вещам; целям
शरीरे वा शरीर भृत्śarīre vā śarīra bhṛtили к телу, носящий тело; живой
कर्तुम् उत्सहते लोकेkartum utsahate lokeспособен иметь в мире; создать
दृष्ट्वा संप्रस्थितम् जगत्dṛṣṭvā saṃprasthitam jagatувидев уходящий мир; движущийся
अहम् अपि एवम् एव एनम्aham api evam eva enamи я именно так этот; мир
लोकम् जानामि अशाश्वतम्lokam jānāmi aśāśvatamмир знаю непостоянным; невечным
काल अग्नौ आहितम् घोरेkāla agnau āhitam ghoreположенным в страшный огонь времени; пламя
गुह्ये सतत गे अक्षरेguhye satata ge akṣareв тайном, постоянно идущем, нетленном; неизменном
न च अत्र परिहारः अस्तिna ca atra parihāraḥ astiи здесь нет обхода; спасения
काल स्पृष्टस्य कस्य चित्kāla spṛṣṭasya kasya citдля кого-либо, коснутого временем; поражённого
सूक्ष्माणाम् महताम् च एवsūkṣmāṇām mahatām ca evaи малых, и великих; тонких
भूतानाम् परिपच्यताम्bhūtānām paripacyatāmсуществ созревающих; перевариваемых
अनीशस्य अप्रमत्तस्यanīśasya apramattasyaнеподвластного и внимательного; неусыпного
भूतानि पचतः सदाbhūtāni pacataḥ sadāвсегда варящего существа; созревающего
अनिवृत्तस्य कालस्यanivṛttasya kālasyaнеотвратимого времени; неостанавливаемого
क्षयम् प्राप्तः न मुच्यतेkṣayam prāptaḥ na mucyateдостигший конца не освобождается; не избегает
अप्रमत्तः प्रमत्तेषुapramattaḥ pramatteṣuнеусыпное среди беспечных; невнимательных
कालः जागर्ति देहिषुkālaḥ jāgarti dehiṣuвремя бодрствует в телесных; воплощённых
प्रयत्नेन अपि अतिक्रान्तःprayatnena api atikrāntaḥдаже усилием преодолённый; переступленный
दृष्ट पूर्वः न केन चित्dṛṣṭa pūrvaḥ na kena citпрежде не виден никем; никогда
पुराणः शाश्वतः धर्मःpurāṇaḥ śāśvataḥ dharmaḥдревний, вечный закон; дхарма
सर्व प्राण भृताम् समःsarva prāṇa bhṛtām samaḥравный для всех живущих; дышащих
कालः न परिहार्यः चkālaḥ na parihāryaḥ caи время неустранимо; неизбежно
न च अस्य अस्ति व्यतिक्रमःna ca asya asti vyatikramaḥи нет его нарушения; преступления
अहः रात्रान् च मासान् चahaḥ rātrān ca māsān caдни, ночи и месяцы; времена
क्षणान् काष्ठाः कलाः लवान्kṣaṇān kāṣṭhāḥ kalāḥ lavānмгновения, каштхи, калы, лавы; доли
संपिण्डयति नः कालःsaṃpiṇḍayati naḥ kālaḥвремя слагает нам; собирает
वृद्धिम् वार्धुषिकः यथाvṛddhim vārdhuṣikaḥ yathāприрост как ростовщик; процент
इदम् अद्य करिष्यामिidam adya kariṣyāmiэто сегодня сделаю; совершу
श्वः कर्ता अस्मि इति वादिनम्śvaḥ kartā asmi iti vādinamзавтра буду делать, говорящего; обещающего
कालः हरति संप्राप्तःkālaḥ harati saṃprāptaḥвремя, придя, уносит; похищает
नदी वेगः इव उडुपम्nadī vegaḥ iva uḍupamкак поток реки лодку; плот
इदानीम् तावत् एव असौidānīm tāvat eva asauтолько что ведь он; сейчас
मया दृष्टः कथम् मृतःmayā dṛṣṭaḥ katham mṛtaḥмной виден, как умер; погиб
इति कालेन ह्रियताम्iti kālena hriyatāmтак у уносимых временем; похищаемых
प्रलापः श्रूयते नृणाम्pralāpaḥ śrūyate nṛṇāmслышится плач людей; причитание
नश्यन्ति अर्थाः तथा भोगाःnaśyanti arthāḥ tathā bhogāḥгибнут богатства и наслаждения; цели
स्थानम् ऐश्वर्यम् एव चsthānam aiśvaryam eva caположение и владычество также; могущество
अनित्यम् अध्रुवम् सर्वम्anityam adhruvam sarvamвсё непостоянно и нетвердо; невечно
व्यवसायः हि दुष्करःvyavasāyaḥ hi duṣkaraḥведь решимость трудна; замысел
उच्छ्रायाः विनिपात अन्ताःucchrāyāḥ vinipāta antāḥподъёмы имеют падение концом; завершением
भावः अभावस्थः एव चbhāvaḥ abhāvasthaḥ eva caбытие стоит в небытии; исчезновении
सा ते न व्यथते बुद्धिःsā te na vyathate buddhiḥэтот твой разум не дрожит; не колеблется
अचला तत्त्व दर्शिनीacalā tattva darśinīнеподвижный, видящий истину; сущность
अहम् आसम् पुरा च इतिaham āsam purā ca itiя был прежде таков; когда-то
मनसा अपि न बुध्यसेmanasā api na budhyaseдаже умом не принимаешь; не думаешь
कालेन आक्रम्य लोके अस्मिन्kālena ākramya loke asminвременем попранный в этом мире; захваченный
पच्यमाने बलीयसाpacyamāne balīyasāваримом более сильным; могущественным
अज्येष्ठम् अकनिष्ठम् चajyeṣṭham akaniṣṭham caбез старшего и младшего; равно
क्षिप्यमाणः न बुध्यसेkṣipyamāṇaḥ na budhyaseбросаемый, ты не смущаешься; не теряешься
ईर्ष्या अभिमान लोभेषुīrṣyā abhimāna lobheṣuв зависти, самомнении и жадности; алчности
काम क्रोध भयेषु चkāma krodha bhayeṣu caи в желании, гневе и страхах; страхе
स्पृहा मोह अभिमानेषुspṛhā moha abhimāneṣuв влечении, заблуждении и гордости; самомнении
लोकः सक्तः विमुह्यतिlokaḥ saktaḥ vimuhyatiмир привязанный заблуждается; теряется
भवान् तु भाव तत्त्व ज्ञःbhavān tu bhāva tattva jñaḥты же знаешь истину состояний; бытия
विद्वान् ज्ञान तप अन्वितःvidvān jñāna tapa anvitaḥмудрый, наделённый знанием и тапасом; аскезой
कालम् पश्यति सुव्यक्तम्kālam paśyati suvyaktamвремя видишь совершенно ясно; отчётливо
पाणौ आमलकम् यथाpāṇau āmalakam yathāкак амалака на ладони; плод
काल चारित्र तत्त्व ज्ञःkāla cāritra tattva jñaḥзнающий истину движения времени; хода
सर्व शास्त्र विशारदःsarva śāstra viśāradaḥискусный во всех шастрах; писаниях
वैरोचने कृत आत्मा असिvairocane kṛta ātmā asiсын Вирочаны, ты овладел собой; совершенен
स्पृहणीयः विजानताम्spṛhaṇīyaḥ vijānatāmдостоин восхищения знающих; мудрых
译文

Индра сказал: «Увидев поднятую ваджру и путы Варуны, чей разум здесь не дрогнул бы, даже если бы сама смерть хотела его убить? Но твой разум не дрожит: он неподвижен и видит истину. Ты говоришь и не смущаешься, о истинно доблестный. Кто из носящих тело может доверять имуществу или самому телу, увидев, что весь мир уходит? Я тоже знаю этот мир непостоянным, положенным в страшный огонь времени, тайный, постоянно идущий, непреложный. Для того, кого коснулось время, нет обходного пути: ни для малого, ни для великого существа, созревающего в нём. Время неподвластно, неусыпно, всегда варит существа; кто достиг конца, тот не освобождается от него. Среди беспечных воплощённых время бодрствует; никто никогда не видел, чтобы его можно было перейти усилием. Это древний и вечный закон, равный для всех живых; время неизбежно, и нет нарушения его хода. Дни, ночи, месяцы, мгновения и малые доли времени оно складывает нам, как ростовщик складывает прирост. Человека, который говорит: “Это я сделаю сегодня, а завтра сделаю то”, пришедшее время уносит, как речной поток уносит лодку. “Я только что видел его, как же он умер?” — так слышны причитания людей, которых уносит время. Богатство, наслаждения, положение и власть гибнут; всё непостоянно и нетвердо, решимость трудна. Всякий подъём заканчивается падением, а бытие стоит на краю небытия. И всё же твой разум не дрожит, он неподвижен и видит истину. Ты не думаешь даже: “Я прежде был таким”. В мире, попираемом временем, где сильнейшее время варит всех без различия старшего и младшего, ты не смущаешься. Мир, привязанный к зависти, самомнению, жадности, желанию, гневу, страху, влечению и заблуждению, теряется. Но ты знаешь истину состояний, ты мудр, соединён со знанием и тапасом; ты ясно видишь время, как плод амалаки на ладони. Сын Вирочаны, ты знаешь истинный ход времени, искусен во всех шастрах, овладел собой и достоин восхищения мудрых».

版本

8f4b2c9d1669 · 发布于 2026年6月21日 10:17:07 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂