व्यास उवाच
मनः प्रसृजते भावं बुद्धिर् अध्यवसायिनी ॥
हृदयं प्रियाप्रिये वेद त्रिविधा कर्मचोदना ॥
इन्द्रियेभ्यः परा ह्य् अर्था अर्थेभ्यः परमं मनः ॥
मनसस् तु परा बुद्धिर् बुद्धेर् आत्मा परो मतः ॥
बुद्धिर् आत्मा मनुष्यस्य बुद्धिर् एवात्मनो ऽऽत्मिका ॥
यदा विकुरुते भावं तदा भवति सा मनः ॥
इन्द्रियाणां पृथग्भावाद् बुद्धिर् विक्रियते ह्य् अणु ॥
शृण्वती भवति श्रोत्रं स्पृशती स्पर्श उच्यते ॥
पश्यन्ती भवते दृष्टी रसती रसनं भवेत् ॥
जिघ्रती भवति घ्राणं बुद्धिर् विक्रियते पृथक् ॥
इन्द्रियाणीति तान्य् आहुस् तेष्व् अदृश्याधितिष्ठति ॥
तिष्ठती पुरुषे बुद्धिस् त्रिषु भावेषु वर्तते ॥
vyāsa uvāca
manaḥ prasṛjate bhāvaṃ buddhir adhyavasāyinī ||
hṛdayaṃ priyāpriye veda trividhā karmacodanā ||
indriyebhyaḥ parā hy arthā arthebhyaḥ paramaṃ manaḥ ||
manasas tu parā buddhir buddher ātmā paro mataḥ ||
buddhir ātmā manuṣyasya buddhir evātmano ''tmikā ||
yadā vikurute bhāvaṃ tadā bhavati sā manaḥ ||
indriyāṇāṃ pṛthagbhāvād buddhir vikriyate hy aṇu ||
śṛṇvatī bhavati śrotraṃ spṛśatī sparśa ucyate ||
paśyantī bhavate dṛṣṭī rasatī rasanaṃ bhavet ||
jighratī bhavati ghrāṇaṃ buddhir vikriyate pṛthak ||
indriyāṇīti tāny āhus teṣv adṛśyādhitiṣṭhati ||
tiṣṭhatī puruṣe buddhis triṣu bhāveṣu vartate ||
Вьяса сказал: «Ум порождает состояние, буддхи принимает решение, сердце знает приятное и неприятное: таково троякое побуждение к действию. Выше чувств — объекты; выше объектов — ум; выше ума — буддхи; выше буддхи считается атман. Буддхи — внутренний атман человека, сама сущность атмана; когда она изменяет состояние, тогда становится умом. Из-за отдельных состояний чувств буддхи тонко изменяется: слыша, становится слухом; касаясь, называется осязанием; видя, становится зрением; вкушая, становится вкусом; обоняя, становится обонянием. Так её называют чувствами, и в них она пребывает невидимой. Пребывая в пуруше, буддхи действует в трёх состояниях».
52079a76f26f · 发布于 2026年6月21日 03:50:09 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Вьяса показывает, что чувства не являются самостоятельными хозяевами опыта: через них действует буддхи, принимающая разные функции. Поэтому работа с сознанием должна идти глубже внешних органов.