युधिष्ठिर उवाच
कथं राजा प्रजा रक्षेन् न च किं चित् प्रतापयेत् ॥
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन् मे ब्रूहि पितामह ॥
भीष्म उवाच
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
द्युमत्सेनस्य संवादं राज्ञा सत्यवता सह ॥
अव्याहृतं व्याजहार सत्यवान् इति नः श्रुतम् ॥
वधाय नीयमानेषु पितुर् एवानुशासनात् ॥
अधर्मतां याति धर्मो यात्य् अधर्मश् च धर्मताम् ॥
वधो नाम भवेद् धर्मो नैतद् भवितुम् अर्हति ॥
द्युमत्सेन उवाच
अथ चेद् अवधो धर्मो धर्मः को जातु चिद् भवेत् ॥
दस्यवश् चेन् न हन्येरन् सत्यवन् संकरो भवेत् ॥
ममेदम् इति नास्यैतत् प्रवर्तेत कलौ युगे ॥
लोकयात्रा न चैव स्याद् अथ चेद् वेत्थ शंस नः ॥
yudhiṣṭhira uvāca
kathaṃ rājā prajā rakṣen na ca kiṃ cit pratāpayet ||
pṛcchāmi tvāṃ satāṃ śreṣṭha tan me brūhi pitāmaha ||
bhīṣma uvāca
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
dyumatsenasya saṃvādaṃ rājñā satyavatā saha ||
avyāhṛtaṃ vyājahāra satyavān iti naḥ śrutam ||
vadhāya nīyamāneṣu pitur evānuśāsanāt ||
adharmatāṃ yāti dharmo yāty adharmaś ca dharmatām ||
vadho nāma bhaved dharmo naitad bhavitum arhati ||
dyumatsena uvāca
atha ced avadho dharmo dharmaḥ ko jātu cid bhavet ||
dasyavaś cen na hanyeran satyavan saṃkaro bhavet ||
mamedam iti nāsyaitat pravarteta kalau yuge ||
lokayātrā na caiva syād atha ced vettha śaṃsa naḥ ||
Юдхиштхира сказал: «Как царю защищать подданных и при этом никому не причинять страдания? Я спрашиваю тебя, о лучший праведных; скажи мне это, о праотец». Бхишма сказал: «Здесь приводят древний рассказ — беседу Дьюматсены с царём Сатьяваном. Мы слышали, что Сатьяван заговорил о том, о чём прежде молчал, когда по приказу его отца людей вели на казнь: “Дхарма становится адхармой, а адхарма — дхармой. Не может быть так, чтобы убийство называлось дхармой”. Дьюматсена сказал: “Если неказнь является дхармой, то какая дхарма вообще возможна? Если разбойников не казнить, о Сатьяван, наступит смешение. В век Кали никто не сможет удержать за собой то, что называет своим, и жизнь мира разрушится. Если ты знаешь иной путь, скажи нам”».
e6b4aedd49b4 · 发布于 2026年6月21日 05:14:35 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Вопрос главы поставлен без упрощения: царь обязан защищать, но защита не должна превращаться в произвольное насилие. Сатьяван начинает с принципа ахимсы, а Дьюматсена сразу проверяет его реальностью общественного порядка.