摩诃婆罗多
Ariṣṭanemi Teaches Freedom Within Household Life (Ariṣṭanemi Teaches Freedom in the Life of a Householder)12.277.1-7
11293 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.277.1-7
天城文

युधिष्ठिर उवाच
कथं नु मुक्तः पृथिवीं चरेद् अस्मद्विधो नृपः ॥
नित्यं कैश् च गुणैर् युक्तः सङ्गपाशाद् विमुच्यते ॥
भीष्म उवाच
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ॥
अरिष्टनेमिना प्रोक्तं सगरायानुपृच्छते ॥
सगर उवाच
किं श्रेयः परमं ब्रह्मन् कृत्वेह सुखम् अश्नुते ॥
कथं न शोचेन् न क्षुभ्येद् एतद् इच्छामि वेदितुम् ॥
भीष्म उवाच
एवम् उक्तस् तदा तार्क्ष्यः सर्वशास्त्रविशारदः ॥
विबुध्य संपदं चाग्र्यां सद् वाक्यम् इदम् अब्रवीत् ॥
सुखं मोक्षसुखं लोके न च लोको ऽवगच्छति ॥
प्रसक्तः पुत्रपशुषु धनधान्यसमाकुलः ॥
सक्तबुद्धिर् अशान्तात्मा न स शक्यश् चिकित्सितुम् ॥
स्नेहपाशसितो मूढो न स मोक्षाय कल्पते ॥
स्नेहजान् इह ते पाशान् वक्ष्यामि शृणु तान् मम ॥
सकर्णकेन शिरसा शक्याश् छेत्तुं विजानता ॥

转写 (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
kathaṃ nu muktaḥ pṛthivīṃ cared asmadvidho nṛpaḥ ||
nityaṃ kaiś ca guṇair yuktaḥ saṅgapāśād vimucyate ||
bhīṣma uvāca
atra te vartayiṣyāmi itihāsaṃ purātanam ||
ariṣṭaneminā proktaṃ sagarāyānupṛcchate ||
sagara uvāca
kiṃ śreyaḥ paramaṃ brahman kṛtveha sukham aśnute ||
kathaṃ na śocen na kṣubhyed etad icchāmi veditum ||
bhīṣma uvāca
evam uktas tadā tārkṣyaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ ||
vibudhya saṃpadaṃ cāgryāṃ sad vākyam idam abravīt ||
sukhaṃ mokṣasukhaṃ loke na ca loko 'vagacchati ||
prasaktaḥ putrapaśuṣu dhanadhānyasamākulaḥ ||
saktabuddhir aśāntātmā na sa śakyaś cikitsitum ||
snehapāśasito mūḍho na sa mokṣāya kalpate ||
snehajān iha te pāśān vakṣyāmi śṛṇu tān mama ||
sakarṇakena śirasā śakyāś chettuṃ vijānatā ||

逐字释义
梵语IAST释义
युधिष्ठिरः उवाचyudhiṣṭhiraḥ uvācaЮдхиштхира сказал; царь спросил
कथम् नु मुक्तःkatham nu muktaḥкак же освобождённый; свободный
पृथिवीम् चरेत्pṛthivīm caretпо земле ходил бы; жил бы
अस्मत् विधः नृपःasmat vidhaḥ nṛpaḥцарь, подобный нам; такой как я
नित्यम् कैः च गुणैः युक्तःnityam kaiḥ ca guṇaiḥ yuktaḥвсегда какими качествами соединённый; наделённый
सङ्ग पाशात् विमुच्यतेsaṅga pāśāt vimucyateот петли привязанности освобождается; уз
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; Бхишма произнёс
अत्र ते वर्तयिष्यामिatra te vartayiṣyāmiздесь тебе расскажу; поведаю
इतिहासम् पुरातनम्itihāsam purātanamдревнюю историю; предание
अरिष्टनेमिना प्रोक्तम्ariṣṭaneminā proktamАриштaнеми сказанное; произнесённое
सगराय अनुपृच्छतेsagarāya anupṛcchateСагаре, спрашивающему снова; расспрашивающему
सगरः उवाचsagaraḥ uvācaСагара сказал; царь спросил
किम् श्रेयः परमम् ब्रह्मन्kim śreyaḥ paramam brahmanчто высшее благо, брахман; шреяс
कृत्वा इह सुखम् अश्नुतेkṛtvā iha sukham aśnuteсделав, здесь счастье вкушает; получает
कथम् न शोचेत्katham na śocetкак не скорбел бы; не печалился
न क्षुभ्येत्na kṣubhyetне тревожился бы; не колебался
एतत् इच्छामि वेदितुम्etat icchāmi veditumэто хочу знать; понять
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; Бхишма продолжил
एवम् उक्तः तदा तार्क्ष्यःevam uktaḥ tadā tārkṣyaḥтак сказанный тогда Таркшья; Ариштaнеми
सर्व शास्त्र विशारदःsarva śāstra viśāradaḥво всех шастрах сведущий; искусный
विबुध्य संपदम् च अग्र्याम्vibudhya saṃpadam ca agryāmпоняв высшее совершенство; достижение
सत् वाक्यम् इदम् अब्रवीत्sat vākyam idam abravītистинное слово это сказал; произнёс
सुखम् मोक्ष सुखम् लोकेsukham mokṣa sukham lokeсчастье — счастье мокши в мире; освобождения
न च लोकः अवगच्छतिna ca lokaḥ avagacchatiи мир не понимает; люди
प्रसक्तः पुत्र पशुषुprasaktaḥ putra paśuṣuпривязанный к сыновьям и скоту; животным
धन धान्य समाकुलःdhana dhānya samākulaḥбогатством и зерном переполненный; занятый
सक्त बुद्धिः अशान्त आत्माsakta buddhiḥ aśānta ātmāс привязанным разумом, неумиротворённый; сознанием
न सः शक्यः चिकित्सितुम्na saḥ śakyaḥ cikitsitumон не может быть исцелён; вылечен
स्नेह पाश सितः मूढःsneha pāśa sitaḥ mūḍhaḥпетлёй привязанности связанный, глупый; любви
न सः मोक्षाय कल्पतेna saḥ mokṣāya kalpateон не способен к мокше; освобождению
स्नेह जान् इह ते पाशान्sneha jān iha te pāśānрождённые привязанностью здесь те петли; узы
वक्ष्यामि शृणु तान् ममvakṣyāmi śṛṇu tān mamaя скажу, услышь их от меня; слушай
स कर्णकेन शिरसाsa karṇakena śirasāс ушами и головой; внимательно
शक्याः छेत्तुम् विजानताśakyāḥ chettum vijānatāмогут быть рассечены знающим; понимающим
译文

Юдхиштхира сказал: «Как царь, подобный нам, может жить на земле как освобождённый? Какими качествами он должен быть всегда наделён, чтобы освободиться от петли привязанности?» Бхишма сказал: «Я расскажу тебе древнюю историю: наставление Ариштaнеми Сагаре, когда тот спрашивал его. Сагара сказал: “Что есть высшее благо, о брахман? Что сделав, человек вкушает счастье здесь? Как ему не скорбеть и не тревожиться? Это я хочу знать”. Бхишма продолжил: “Так спрошенный Таркшья, сведущий во всех шастрах и постигший высшее достижение, сказал это истинное слово: ‘Счастье в мире — это счастье мокши, но мир его не понимает, привязанный к сыновьям, скоту, богатству и зерну. Человека с привязанным разумом и неумиротворённым атманом невозможно исцелить; глупец, связанный петлёй привязанности, не способен к освобождению. Я назову тебе эти петли, рождённые привязанностью; слушай внимательно. Знающий может рассечь их’».

版本

2d50bf372abc · 发布于 2026年6月21日 06:29:33 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂