गतान् ऋषींस् तथा देवान् असुरांश् च तथा गतान् ॥
लोकाद् अस्मात् परं लोकं यः पश्यति स मुच्यते ॥
प्रभावैर् अन्वितास् तैस् तैः पार्थिवेन्द्राः सहस्रशः ॥
ये गताः पृथिवीं त्यक्त्वा इति ज्ञात्वा विमुच्यते ॥
अर्थांश् च दुर्लभांल् लोके क्लेशांश् च सुलभांस् तथा ॥
दुःखं चैव कुटुम्बार्थे यः पश्यति स मुच्यते ॥
अपत्यानां च वैगुण्यं जनं विगुणम् एव च ॥
पश्यन् भूयिष्ठशो लोके को मोक्षं नाभिपूजयेत् ॥
शास्त्राल् लोकाच् च यो बुद्धः सर्वं पश्यति मानवः ॥
असारम् इव मानुष्यं सर्वथा मुक्त एव सः ॥
एतच् छ्रुत्वा मम वचो भवांश् चरतु मुक्तवत् ॥
गार्हस्थ्ये यदि ते मोक्षे कृता बुद्धिर् अविक्लवा ॥
तत् तस्य वचनं श्रुत्वा सम्यक् स पृथिवीपतिः ॥
मोक्षजैश् च गुणैर् युक्तः पालयाम् आस च प्रजाः ॥
gatān ṛṣīṃs tathā devān asurāṃś ca tathā gatān ||
lokād asmāt paraṃ lokaṃ yaḥ paśyati sa mucyate ||
prabhāvair anvitās tais taiḥ pārthivendrāḥ sahasraśaḥ ||
ye gatāḥ pṛthivīṃ tyaktvā iti jñātvā vimucyate ||
arthāṃś ca durlabhāṃl loke kleśāṃś ca sulabhāṃs tathā ||
duḥkhaṃ caiva kuṭumbārthe yaḥ paśyati sa mucyate ||
apatyānāṃ ca vaiguṇyaṃ janaṃ viguṇam eva ca ||
paśyan bhūyiṣṭhaśo loke ko mokṣaṃ nābhipūjayet ||
śāstrāl lokāc ca yo buddhaḥ sarvaṃ paśyati mānavaḥ ||
asāram iva mānuṣyaṃ sarvathā mukta eva saḥ ||
etac chrutvā mama vaco bhavāṃś caratu muktavat ||
gārhasthye yadi te mokṣe kṛtā buddhir aviklavā ||
tat tasya vacanaṃ śrutvā samyak sa pṛthivīpatiḥ ||
mokṣajaiś ca guṇair yuktaḥ pālayām āsa ca prajāḥ ||
«Кто видит, что риши, боги и асуры ушли из этого мира в иной, тот освобождается. Кто знает, что тысячи царей земли, наделённые разными могуществами, ушли, оставив землю, тот освобождается. Кто видит, что блага в мире труднодостижимы, страдания легкодостижимы, а ради семьи приходит много боли, тот освобождается. Видя в мире частое несовершенство потомства и людей, кто не почтит мокшу? Человек, пробуждённый шастрой и самим миром, видя всё человеческое как непрочное и бессущностное, во всех отношениях свободен. Услышав моё слово, живи как освобождённый, если в грихастхе у тебя есть неколебимая решимость к мокше». Бхишма завершил: «Услышав это наставление, тот владыка земли как следует принял его и, наделённый качествами, рождёнными мокшей, продолжал защищать подданных».
fec422d3c2c5 · 发布于 2026年6月21日 06:29:33 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Финал возвращает наставление к царской обязанности. Освобождение не обязательно уничтожает управление царством: Сагара принимает мокша-буддхи и именно с ним продолжает править подданными.