摩诃婆罗多
Nārada's Teaching and Śuka's Resolve for Liberation12.318.1-13
11521 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.318.1-13
天城文

नारद उवाच
सुखदुःखविपर्यासो यदा समुपपद्यते ॥
नैनं प्रज्ञा सुनीतं वा त्रायते नापि पौरुषम् ॥
स्वभावाद् यत्नम् आतिष्ठेद् यत्नवान् नावसीदति ॥
जरामरणरोगेभ्यः प्रियम् आत्मानम् उद्धरेत् ॥
रुजन्ति हि शरीराणि रोगाः शारीरमानसाः ॥
सायका इव तीक्ष्णाग्राः प्रयुक्ता दृढधन्विभिः ॥
व्याधितस्य विवित्साभिस् त्रस्यतो जीवितैषिणः ॥
अवशस्य विनाशाय शरीरम् अपकृष्यते ॥
स्रवन्ति न निवर्तन्ते स्रोतांसि सरिताम् इव ॥
आयुर् आदाय मर्त्यानां रात्र्यहानि पुनः पुनः ॥
व्यत्ययो ह्य् अयम् अत्यन्तं पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः ॥
जातं मर्त्यं जरयति निमेषं नावतिष्ठते ॥
सुखदुःखानि भूतानाम् अजरो जरयन्न् असौ ॥
आदित्यो ह्य् अस्तम् अभ्येति पुनः पुनर् उदेति च ॥
अदृष्टपूर्वान् आदाय भावान् अपरिशङ्कितान् ॥
इष्टानिष्टान् मनुष्याणाम् अस्तं गच्छन्ति रात्रयः ॥
यो यम् इच्छेद् यथाकामं कामानां तत् तद् आप्नुयात् ॥
यदि स्यान् न पराधीनं पुरुषस्य क्रियाफलम् ॥
संयताश् च हि दक्षाश् च मतिमन्तश् च मानवाः ॥
दृश्यन्ते निष्फलाः सन्तः प्रहीणाश् च स्वकर्मभिः ॥
अपरे बालिशाः सन्तो निर्गुणाः पुरुषाधमाः ॥
आशीर्भिर् अप्य् असंयुक्ता दृश्यन्ते सर्वकामिनः ॥
भूतानाम् अपरः कश् चिद् धिंसायां सततोत्थितः ॥
वञ्चनायां च लोकस्य स सुखेष्व् एव जीर्यते ॥
अचेष्टमानम् आसीनं श्रीः कं चिद् उपतिष्ठति ॥
कश् चित् कर्मानुसृत्यान्यो न प्राप्यम् अधिगच्छति ॥

转写 (IAST)

nārada uvāca
sukhaduḥkhaviparyāso yadā samupapadyate ||
nainaṃ prajñā sunītaṃ vā trāyate nāpi pauruṣam ||
svabhāvād yatnam ātiṣṭhed yatnavān nāvasīdati ||
jarāmaraṇarogebhyaḥ priyam ātmānam uddharet ||
rujanti hi śarīrāṇi rogāḥ śārīramānasāḥ ||
sāyakā iva tīkṣṇāgrāḥ prayuktā dṛḍhadhanvibhiḥ ||
vyādhitasya vivitsābhis trasyato jīvitaiṣiṇaḥ ||
avaśasya vināśāya śarīram apakṛṣyate ||
sravanti na nivartante srotāṃsi saritām iva ||
āyur ādāya martyānāṃ rātryahāni punaḥ punaḥ ||
vyatyayo hy ayam atyantaṃ pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ ||
jātaṃ martyaṃ jarayati nimeṣaṃ nāvatiṣṭhate ||
sukhaduḥkhāni bhūtānām ajaro jarayann asau ||
ādityo hy astam abhyeti punaḥ punar udeti ca ||
adṛṣṭapūrvān ādāya bhāvān apariśaṅkitān ||
iṣṭāniṣṭān manuṣyāṇām astaṃ gacchanti rātrayaḥ ||
yo yam icched yathākāmaṃ kāmānāṃ tat tad āpnuyāt ||
yadi syān na parādhīnaṃ puruṣasya kriyāphalam ||
saṃyatāś ca hi dakṣāś ca matimantaś ca mānavāḥ ||
dṛśyante niṣphalāḥ santaḥ prahīṇāś ca svakarmabhiḥ ||
apare bāliśāḥ santo nirguṇāḥ puruṣādhamāḥ ||
āśīrbhir apy asaṃyuktā dṛśyante sarvakāminaḥ ||
bhūtānām aparaḥ kaś cid dhiṃsāyāṃ satatotthitaḥ ||
vañcanāyāṃ ca lokasya sa sukheṣv eva jīryate ||
aceṣṭamānam āsīnaṃ śrīḥ kaṃ cid upatiṣṭhati ||
kaś cit karmānusṛtyānyo na prāpyam adhigacchati ||

逐字释义
梵语IAST释义
नारदः उवाचnāradaḥ uvācaНарада сказал; произнёс
सुख दुःख विपर्यासःsukha duḥkha viparyāsaḥперемена счастья и страдания; переворот
यदा समुपपद्यतेyadā samupapadyateкогда наступает; возникает
न एनम् प्रज्ञा सुनीतम् वाna enam prajñā sunītam vāни мудрость, ни хорошая политика его; план
त्रायते न अपि पौरुषम्trāyate na api pauruṣamне спасает, ни человеческое усилие; мужество
स्वभावात् यत्नम् आतिष्ठेत्svabhāvāt yatnam ātiṣṭhetпо природе пусть принимает усилие; старание
यत्नवान् न अवसीदतिyatnavān na avasīdatiстарательный не тонет; не падает
जरा मरण रोगेभ्यःjarā maraṇa rogebhyaḥот старости, смерти и болезней; недугов
प्रियम् आत्मानम् उद्धरेत्priyam ātmānam uddharetдорогого себя пусть поднимает; спасает
रुजन्ति हि शरीराणिrujanti hi śarīrāṇiведь тела ломают; мучат
रोगाः शारीर मानसाःrogāḥ śārīra mānasāḥболезни телесные и умственные; психические
सायकाः इव तीक्ष्ण अग्राःsāyakāḥ iva tīkṣṇa agrāḥкак стрелы с острыми наконечниками; остриём
प्रयुक्ताः दृढ धन्विभिःprayuktāḥ dṛḍha dhanvibhiḥпущенные сильными лучниками; меткими
व्याधितस्य विवित्साभिःvyādhitasya vivitsābhiḥу больного желаниями узнать; поисками
त्रस्यतः जीवित एषिणःtrasyataḥ jīvita eṣiṇaḥстрашащегося, ищущего жизни; выживания
अवशस्य विनाशायavaśasya vināśāyaбеспомощного к гибели; разрушению
शरीरम् अपकृष्यतेśarīram apakṛṣyateтело утягивается; отводится
स्रवन्ति न निवर्तन्तेsravanti na nivartanteтекут и не возвращаются; уходят
स्रोतांसि सरिताम् इवsrotāṃsi saritām ivaкак потоки рек; течения
आयुः आदाय मर्त्यानाम्āyuḥ ādāya martyānāmзабрав жизнь смертных; возраст
रात्रि अहानि पुनः पुनःrātri ahāni punaḥ punaḥночи и дни снова и снова; постоянно
व्यत्ययः हि अयम् अत्यन्तम्vyatyayaḥ hi ayam atyantamведь эта смена непрерывна; крайняя
पक्षयोः शुक्ल कृष्णयोःpakṣayoḥ śukla kṛṣṇayoḥдвух половин месяца, светлой и тёмной; пакш
जातम् मर्त्यम् जरयतिjātam martyam jarayatiрождённого смертного старит; изнашивает
निमेषम् न अवतिष्ठतेnimeṣam na avatiṣṭhateне останавливается на мгновение; миг
सुख दुःखानि भूतानाम्sukha duḥkhāni bhūtānāmсчастья и страдания существ; живых
अजरः जरयन् असौajaraḥ jarayan asauэтот нестареющий старит; солнце
आदित्यः हि अस्तम् अभ्येतिādityaḥ hi astam abhyetiведь солнце заходит; идёт к закату
पुनः पुनः उदेति चpunaḥ punaḥ udeti caи снова и снова восходит; поднимается
अदृष्ट पूर्वान् आदायadṛṣṭa pūrvān ādāyaзабрав прежде невиданные; неожиданные
भावान् अपरिशङ्कितान्bhāvān apariśaṅkitānсостояния, непредвиденные; случаи
इष्ट अनिष्टान् मनुष्याणाम्iṣṭa aniṣṭān manuṣyāṇāmприятные и неприятные для людей; желанные
अस्तम् गच्छन्ति रात्रयःastam gacchanti rātrayaḥночи уходят к закату; исчезают
यः यम् इच्छेत् यथा कामम्yaḥ yam icchet yathā kāmamкто что желал бы по желанию; как хочет
कामानाम् तत् तत् आप्नुयात्kāmānām tat tat āpnuyātиз желаний то и то получил бы; обрёл
यदि स्यात् न पराधीनम्yadi syāt na parādhīnamесли бы не зависел от другого; чужого
पुरुषस्य क्रिया फलम्puruṣasya kriyā phalamплод действия человека; усилия
संयताः च हि दक्षाः चsaṃyatāḥ ca hi dakṣāḥ caведь сдержанные и умелые; способные
मतिमन्तः च मानवाःmatimantaḥ ca mānavāḥи разумные люди; мыслящие
दृश्यन्ते निष्फलाः सन्तःdṛśyante niṣphalāḥ santaḥвидятся остающимися бесплодными; без результата
प्रहीणाः च स्व कर्मभिःprahīṇāḥ ca sva karmabhiḥи лишёнными своими делами; кармой
अपरे बालिशाः सन्तःapare bāliśāḥ santaḥдругие же, будучи глупыми; детскими
निर्गुणाः पुरुष अधमाःnirguṇāḥ puruṣa adhamāḥбез достоинств, низшие люди; плохие
आशीर्भिः अपि असंयुक्ताःāśīrbhiḥ api asaṃyuktāḥдаже без благословений; пожеланий
दृश्यन्ते सर्व कामिनःdṛśyante sarva kāminaḥвидятся получающими всё желанное; успешными
भूतानाम् अपरः कः चित्bhūtānām aparaḥ kaḥ citиной какой-то среди существ; человек
हिंसायाम् सतत उत्थितःhiṃsāyām satata utthitaḥпостоянно поднятый к насилию; вреду
वञ्चनायाम् च लोकस्यvañcanāyām ca lokasyaи к обману мира; людей
सः सुखेषु एव जीर्यतेsaḥ sukheṣu eva jīryateон стареет именно в наслаждениях; счастье
अचेष्टमानम् आसीनम्aceṣṭamānam āsīnamбездействующего, сидящего; не старающегося
श्रीः कम् चित् उपतिष्ठतिśrīḥ kam cit upatiṣṭhatiслава к кому-то приходит; богатство
कः चित् कर्म अनुसृत्य अन्यःkaḥ cit karma anusṛtya anyaḥкто-то другой, следуя действию; карме
न प्राप्यम् अधिगच्छतिna prāpyam adhigacchatiне достигает достижимого; искомого
译文

Нарада сказал: «Когда приходит переворот счастья и страдания, человека не спасают ни мудрость, ни хорошая политика, ни человеческое усилие. Всё же по своей природе он должен прилагать усилие: старающийся не тонет, и должен поднимать дорогого себя над старостью, смертью и болезнями. Телесные и умственные болезни поражают тела, как стрелы с острыми наконечниками, пущенные сильными лучниками. Тело больного, испуганного, жаждущего жить и беспомощного, утягивается к разрушению. Ночи и дни, забирая жизнь смертных, текут и не возвращаются, как речные потоки. Смена светлой и тёмной половины месяца непрерывно старит рождённого смертным и не останавливается ни на мгновение. Нестареющее солнце, старя живых через счастья и страдания, снова и снова заходит и восходит. Ночи уходят, унося прежде невиданные и непредвиденные состояния, приятные и неприятные для людей. Если бы плод человеческого действия не зависел от другого, каждый получал бы всё желанное, как захотел. Но мы видим, что сдержанные, умелые и разумные люди остаются без плода и бывают лишены результатов собственной кармой, а другие — глупые, без достоинств, низшие люди — даже без благословений получают всё желанное. Иной человек постоянно готов к насилию и обману мира, но стареет среди удовольствий; к другому богатство приходит, хотя он сидит без усилия; третий, следуя действию, не получает того, чего добивается».

版本

f694932d5e30 · 发布于 2026年6月21日 08:09:41 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂