भीष्म उवाच
नारदस्य वचः श्रुत्वा शुकः परमबुद्धिमान् ॥
संचिन्त्य मनसा धीरो निश्चयं नाध्यगच्छत ॥
पुत्रदारैर् महान् क्लेशो विद्याम्नाये महाञ् श्रमः ॥
किं नु स्याच् छाश्वतं स्थानम् अल्पक्लेशं महोदयम् ॥
ततो मुहूर्तं संचिन्त्य निश्चितां गतिम् आत्मनः ॥
परावरज्ञो धर्मस्य परां नैःश्रेयसीं गतिम् ॥
कथं त्व् अहम् असंक्लिष्टो गच्छेयं परमां गतिम् ॥
नावर्तेयं यथा भूयो योनिसंसारसागरे ॥
परं भावं हि काङ्क्षामि यत्र नावर्तते पुनः ॥
सर्वसङ्गान् परित्यज्य निश्चितां मनसो गतिम् ॥
तत्र यास्यामि यत्रात्मा शमं मे ऽधिगमिष्यति ॥
अक्षयश् चाव्ययश् चैव यत्र स्थास्यामि शाश्वतः ॥
न तु योगम् ऋते शक्या प्राप्तुं सा परमा गतिः ॥
अवबन्धो हि मुक्तस्य कर्मभिर् नोपपद्यते ॥
तस्माद् योगं समास्थाय त्यक्त्वा गृहकलेवरम् ॥
वायुभूतः प्रवेक्ष्यामि तेजोराशिं दिवाकरम् ॥
न ह्य् एष क्षयम् आप्नोति सोमः सुरगणैर् यथा ॥
कम्पितः पतते भूमिं पुनश् चैवाधिरोहति ॥
क्षीयते हि सदा सोमः पुनश् चैवाभिपूर्यते ॥
रविस् तु संतापयति लोकान् रश्मिभिर् उल्बणैः ॥
सर्वतस् तेज आदत्ते नित्यम् अक्षयमण्डलः ॥
अतो मे रोचते गन्तुम् आदित्यं दीप्ततेजसम् ॥
अत्र वत्स्यामि दुर्धर्षो निःसङ्गेनान्तरात्मना ॥
सूर्यस्य सदने चाहं निक्षिप्येदं कलेवरम् ॥
ऋषिभिः सह यास्यामि सौरं तेजो ऽतिदुःसहम् ॥
आपृच्छामि नगान् नागान् गिरीन् उर्वीं दिशो दिवम् ॥
देवदानवगन्धर्वान् पिशाचोरगराक्षसान् ॥
लोकेषु सर्वभूतानि प्रवेक्ष्यामि नसंशयः ॥
पश्यन्तु योगवीर्यं मे सर्वे देवाः सहर्षिभिः ॥
अथानुज्ञाप्य तम् ऋषिं नारदं लोकविश्रुतम् ॥
तस्माद् अनुज्ञां संप्राप्य जगाम पितरं प्रति ॥
सो ऽभिवाद्य महात्मानम् ऋषिं द्वैपायनं मुनिम् ॥
शुकः प्रदक्षिणीकृत्य कृष्णम् आपृष्टवान् मुनिः ॥
श्रुत्वा ऋषिस् तद् वचनं शुकस्य; प्रीतो महात्मा पुनर् आह चैनम् ॥
भो भोः पुत्र स्थीयतां तावद् अद्य; यावच् चक्षुः प्रीणयामि त्वदर्थम् ॥
निरपेक्षः शुको भूत्वा निःस्नेहो मुक्तबन्धनः ॥
मोक्षम् एवानुसंचिन्त्य गमनाय मनो दधे ॥
पितरं संपरित्यज्य जगाम द्विजसत्तमः ॥
bhīṣma uvāca
nāradasya vacaḥ śrutvā śukaḥ paramabuddhimān ||
saṃcintya manasā dhīro niścayaṃ nādhyagacchata ||
putradārair mahān kleśo vidyāmnāye mahāñ śramaḥ ||
kiṃ nu syāc chāśvataṃ sthānam alpakleśaṃ mahodayam ||
tato muhūrtaṃ saṃcintya niścitāṃ gatim ātmanaḥ ||
parāvarajño dharmasya parāṃ naiḥśreyasīṃ gatim ||
kathaṃ tv aham asaṃkliṣṭo gaccheyaṃ paramāṃ gatim ||
nāvarteyaṃ yathā bhūyo yonisaṃsārasāgare ||
paraṃ bhāvaṃ hi kāṅkṣāmi yatra nāvartate punaḥ ||
sarvasaṅgān parityajya niścitāṃ manaso gatim ||
tatra yāsyāmi yatrātmā śamaṃ me 'dhigamiṣyati ||
akṣayaś cāvyayaś caiva yatra sthāsyāmi śāśvataḥ ||
na tu yogam ṛte śakyā prāptuṃ sā paramā gatiḥ ||
avabandho hi muktasya karmabhir nopapadyate ||
tasmād yogaṃ samāsthāya tyaktvā gṛhakalevaram ||
vāyubhūtaḥ pravekṣyāmi tejorāśiṃ divākaram ||
na hy eṣa kṣayam āpnoti somaḥ suragaṇair yathā ||
kampitaḥ patate bhūmiṃ punaś caivādhirohati ||
kṣīyate hi sadā somaḥ punaś caivābhipūryate ||
ravis tu saṃtāpayati lokān raśmibhir ulbaṇaiḥ ||
sarvatas teja ādatte nityam akṣayamaṇḍalaḥ ||
ato me rocate gantum ādityaṃ dīptatejasam ||
atra vatsyāmi durdharṣo niḥsaṅgenāntarātmanā ||
sūryasya sadane cāhaṃ nikṣipyedaṃ kalevaram ||
ṛṣibhiḥ saha yāsyāmi sauraṃ tejo 'tiduḥsaham ||
āpṛcchāmi nagān nāgān girīn urvīṃ diśo divam ||
devadānavagandharvān piśācoragarākṣasān ||
lokeṣu sarvabhūtāni pravekṣyāmi nasaṃśayaḥ ||
paśyantu yogavīryaṃ me sarve devāḥ saharṣibhiḥ ||
athānujñāpya tam ṛṣiṃ nāradaṃ lokaviśrutam ||
tasmād anujñāṃ saṃprāpya jagāma pitaraṃ prati ||
so 'bhivādya mahātmānam ṛṣiṃ dvaipāyanaṃ munim ||
śukaḥ pradakṣiṇīkṛtya kṛṣṇam āpṛṣṭavān muniḥ ||
śrutvā ṛṣis tad vacanaṃ śukasya; prīto mahātmā punar āha cainam ||
bho bhoḥ putra sthīyatāṃ tāvad adya; yāvac cakṣuḥ prīṇayāmi tvadartham ||
nirapekṣaḥ śuko bhūtvā niḥsneho muktabandhanaḥ ||
mokṣam evānusaṃcintya gamanāya mano dadhe ||
pitaraṃ saṃparityajya jagāma dvijasattamaḥ ||
Бхишма сказал: Услышав слово Нарады, Шука, обладавший высшим разумом, стойко размышлял, но не сразу пришёл к решению. Он подумал: «С сыновьями и жёнами великое страдание; в изучении знания великий труд. Что же является вечной обителью, где мало страдания и великое благо? Как мне, не оскверняясь, достичь высшей цели и больше не вернуться в океан рождений? Я желаю высшего состояния, откуда не возвращаются. Оставив все привязанности и решив путь ума, я пойду туда, где мой атман достигнет покоя, где я буду пребывать вечным, нетленным и неизменным. Но без йоги той высшей цели достичь невозможно; освобождённый не должен снова связываться кармами. Поэтому, утвердившись в йоге и оставив домашнюю оболочку, я, став как ветер, войду в сгусток света, в солнце. Сома убывает и снова наполняется, а солнце не истощается: оно нагревает миры жгучими лучами, отовсюду собирает сияние и вечно имеет неубывающий диск. Поэтому мне угодно идти к Адитье пылающего сияния; там я буду жить с непривязанным внутренним атманом. В обители солнца я оставлю это тело и с риши пойду к трудновыносимому солнечному сиянию. Я прощаюсь с горами, нагами, землёй, сторонами света, небом, богами, данавами, гандхарвами, пишачами, змеями и ракшасами. Я войду во все существа во всех мирах; пусть все боги с риши увидят силу моей йоги». Затем Шука испросил разрешение у Нарады, прославленного в мире, и пошёл к отцу. Он поклонился махатме Двайпаяне, обошёл его по правую сторону и попрощался. Услышав слова Шуки, довольный Вьяса сказал: «О сын, останься хотя бы сегодня, пока я насыщу глаза тобой». Но Шука, став без ожиданий, без привязанности и свободным от уз, думал только об освобождении, направил ум к уходу и, оставив отца, ушёл».
57c1eb930b18 · 发布于 2026年6月21日 08:09:41 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Решение Шуки не является бегством от отца или мира из усталости. Он выбирает йогу как путь к состоянию, где нет повторного погружения в рождение и где даже тонкая семейная нежность не удерживает сознание.