अथ किं चिद् अपश्यन्तौ दानवौ मधुकैटभौ ॥
पुनर् आजग्मतुस् तत्र वेगितौ पश्यतां च तौ ॥
यत्र वेदा विनिक्षिप्तास् तत् स्थानं शून्यम् एव च ॥
तत उत्तमम् आस्थाय वेगं बलवतां वरौ ॥
पुनर् उत्तस्थतुः शीघ्रं रसानाम् आलयात् तदा ॥
ददृशाते च पुरुषं तम् एवादिकरं प्रभुम् ॥
श्वेतं चन्द्रविशुद्धाभम् अनिरुद्धतनौ स्थितम् ॥
भूयो ऽप्य् अमितविक्रान्तं निद्रायोगम् उपागतम् ॥
आत्मप्रमाणरचिते अपाम् उपरि कल्पिते ॥
शयने नागभोगाढ्ये ज्वालामालासमावृते ॥
निष्कल्मषेण सत्त्वेन संपन्नं रुचिरप्रभम् ॥
तं दृष्ट्वा दानवेन्द्रौ तौ महाहासम् अमुञ्चताम् ॥
ऊचतुश् च समाविष्टौ रजसा तमसा च तौ ॥
अयं स पुरुषः श्वेतः शेते निद्राम् उपागतः ॥
अनेन नूनं वेदानां कृतम् आहरणं रसात् ॥
कस्यैष को नु खल्व् एष किं च स्वपिति भोगवान् ॥
इत्य् उच्चारितवाक्यौ तौ बोधयाम् आसतुर् हरिम् ॥
युद्धार्थिनौ तु विज्ञाय विबुद्धः पुरुषोत्तमः ॥
निरीक्ष्य चासुरेन्द्रौ तौ ततो युद्धे मनो दधे ॥
अथ युद्धं समभवत् तयोर् नारायणस्य च ॥
रजस्तमोविष्टतनू ताव् उभौ मधुकैटभौ ॥
ब्रह्मणोपचितिं कुर्वञ् जघान मधुसूदनः ॥
ततस् तयोर् वधेनाशु वेदापहरणेन च ॥
शोकापनयनं चक्रे ब्रह्मणः पुरुषोत्तमः ॥
ततः परिवृतो ब्रह्मा हतारिर् वेदसत्कृतः ॥
निर्ममे स तदा लोकान् कृत्स्नान् स्थावरजङ्गमान् ॥
दत्त्वा पितामहायाग्र्यां बुद्धिं लोकविसर्गिकीम् ॥
तत्रैवान्तर्दधे देवो यत एवागतो हरिः ॥
तौ दानवौ हरिर् हत्वा कृत्वा हयशिरस् तनुम् ॥
पुनः प्रवृत्तिधर्मार्थं ताम् एव विदधे तनुम् ॥
atha kiṃ cid apaśyantau dānavau madhukaiṭabhau ||
punar ājagmatus tatra vegitau paśyatāṃ ca tau ||
yatra vedā vinikṣiptās tat sthānaṃ śūnyam eva ca ||
tata uttamam āsthāya vegaṃ balavatāṃ varau ||
punar uttasthatuḥ śīghraṃ rasānām ālayāt tadā ||
dadṛśāte ca puruṣaṃ tam evādikaraṃ prabhum ||
śvetaṃ candraviśuddhābham aniruddhatanau sthitam ||
bhūyo 'py amitavikrāntaṃ nidrāyogam upāgatam ||
ātmapramāṇaracite apām upari kalpite ||
śayane nāgabhogāḍhye jvālāmālāsamāvṛte ||
niṣkalmaṣeṇa sattvena saṃpannaṃ ruciraprabham ||
taṃ dṛṣṭvā dānavendrau tau mahāhāsam amuñcatām ||
ūcatuś ca samāviṣṭau rajasā tamasā ca tau ||
ayaṃ sa puruṣaḥ śvetaḥ śete nidrām upāgataḥ ||
anena nūnaṃ vedānāṃ kṛtam āharaṇaṃ rasāt ||
kasyaiṣa ko nu khalv eṣa kiṃ ca svapiti bhogavān ||
ity uccāritavākyau tau bodhayām āsatur harim ||
yuddhārthinau tu vijñāya vibuddhaḥ puruṣottamaḥ ||
nirīkṣya cāsurendrau tau tato yuddhe mano dadhe ||
atha yuddhaṃ samabhavat tayor nārāyaṇasya ca ||
rajastamoviṣṭatanū tāv ubhau madhukaiṭabhau ||
brahmaṇopacitiṃ kurvañ jaghāna madhusūdanaḥ ||
tatas tayor vadhenāśu vedāpaharaṇena ca ||
śokāpanayanaṃ cakre brahmaṇaḥ puruṣottamaḥ ||
tataḥ parivṛto brahmā hatārir vedasatkṛtaḥ ||
nirmame sa tadā lokān kṛtsnān sthāvarajaṅgamān ||
dattvā pitāmahāyāgryāṃ buddhiṃ lokavisargikīm ||
tatraivāntardadhe devo yata evāgato hariḥ ||
tau dānavau harir hatvā kṛtvā hayaśiras tanum ||
punaḥ pravṛttidharmārthaṃ tām eva vidadhe tanum ||
«Мадху и Кайтабха ничего не нашли; вернувшись к месту, где были брошены Веды, они увидели, что оно пусто. Тогда два могучих асура с величайшей скоростью снова поднялись из обители Рас и увидели того самого изначального Владыку: белого, чистого как луна, пребывающего в теле Анируддхи, безмерно доблестного и снова погружённого в йогу сна. Он лежал на ложе над водами, соразмерном Ему Самому, богатом змеиными кольцами и окружённом гирляндами пламени; Он сиял чистой саттвой и прекрасным блеском. Увидев Его, два владыки данавов, охваченные раджасом и тамасом, громко рассмеялись и сказали: 'Это тот белый Пуруша спит здесь. Несомненно, это он извлёк Веды из Расы. Чей он? Кто он такой? И почему спит на змее?' Сказав так, они стали будить Хари. Пурушоттама пробудился, понял, что они хотят битвы, посмотрел на двух владык асуров и обратил ум к сражению. Тогда произошла битва между ними и Нараяной. Мадхусудана, ради блага Брахмы, убил обоих Мадху и Кайтабху, чьи тела были проникнуты раджасом и тамасом. Так Пурушоттама быстро устранил скорбь Брахмы, убив их и вернув Веды. После этого Брахма, избавленный от врагов и вновь почтивший Веды, создал все миры, неподвижные и движущиеся. Дав Питамахе высшую творческую мысль, Хари скрылся там же, откуда пришёл. Убив двух данавов и приняв тело Хаяширы, Он вновь установил этот образ ради дхармы правритти».
d07cc4a13303 · 发布于 2026年6月21日 09:11:23 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Мадху и Кайтабха олицетворяют раджас и тамас, которые пытаются присвоить Веды, но не способны удержать их. Хари возвращает знание Брахме и тем самым делает возможным созидание мира как служение дхарме.