युधिष्ठिर उवाच
यद् इदं सहधर्मेति प्रोच्यते भरतर्षभ ॥
पाणिग्रहणकाले तु स्त्रीणाम् एतत् कथं स्मृतम् ॥
आर्ष एष भवेद् धर्मः प्राजापत्यो ऽथ वासुरः ॥
यद् एतत् सहधर्मेति पूर्वम् उक्तं महर्षिभिः ॥
संदेहः सुमहान् एष विरुद्ध इति मे मतिः ॥
इह यः सहधर्मो वै प्रेत्यायं विहितः क्व नु ॥
स्वर्गे मृतानां भवति सहधर्मः पितामह ॥
पूर्वम् एकस् तु म्रियते क्व चैकस् तिष्ठते वद ॥
नानाकर्मफलोपेता नानाकर्मनिवासिनः ॥
नानानिरयनिष्ठान्ता मानुषा बहवो यदा ॥
yudhiṣṭhira uvāca
yad idaṃ sahadharmeti procyate bharatarṣabha ||
pāṇigrahaṇakāle tu strīṇām etat kathaṃ smṛtam ||
ārṣa eṣa bhaved dharmaḥ prājāpatyo 'tha vāsuraḥ ||
yad etat sahadharmeti pūrvam uktaṃ maharṣibhiḥ ||
saṃdehaḥ sumahān eṣa viruddha iti me matiḥ ||
iha yaḥ sahadharmo vai pretyāyaṃ vihitaḥ kva nu ||
svarge mṛtānāṃ bhavati sahadharmaḥ pitāmaha ||
pūrvam ekas tu mriyate kva caikas tiṣṭhate vada ||
nānākarmaphalopetā nānākarmanivāsinaḥ ||
nānānirayaniṣṭhāntā mānuṣā bahavo yadā ||
Юдхиштхира сказал: «Что это „совместная дхарма“ — провозглашается, о бык Бхаратов, во время бракосочетания, — жён это как помянуто? Аршей ли эта дхарма, праджапатья или асура, что это „совместная дхарма“ прежде сказана махариши? Сомнение великое это, противоречиво, таково моё разумение: здесь которая совместная дхарма — по смерти где же она установлена? В небе ли у умерших бывает совместная дхарма, о дед? Прежде один умирает — а где другой пребывает, скажи. С разными плодами деяний, в разных деяниях обитающие, в разных адах кончающие люди многие, коль скоро это так...».
805e92a8f345 · 发布于 2026年6月20日 20:30:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Юдхиштхира касается тонкой загадки супружества: при венчании жена нарекается «со-причастницей дхармы» (saha-dharma) мужа — но как длится этот союз за гробом, если каждый умирает в свой срок и пожинает свою, особую карму, в разных мирах? Знаменательно, что вопрос рождён не сомнением в браке, а заботою о его глубине: соединяет ли он души лишь на время земной жизни или истинно сопрягает их участь. Так открывается беседа о природе брачного союза и о достоинстве жены, которую и разрешит сказание об Аштавакре.