पञ्चधा तु भवेत् कार्यं वैश्यस्वं भरतर्षभ ॥
तयोर् अपत्ये वक्ष्यामि विभागं च जनाधिप ॥
वैश्यापुत्रेण हर्तव्याश् चत्वारो ऽंशाः पितुर् धनात् ॥
पञ्चमस् तु भवेद् भागः शूद्रापुत्राय भारत ॥
सो ऽपि दत्तं हरेत् पित्रा नादत्तं हर्तुम् अर्हति ॥
त्रिभिर् वर्णैस् तथा जातः शूद्रो देयधनो भवेत् ॥
शूद्रस्य स्यात् सवर्णैव भार्या नान्या कथं चन ॥
शूद्रस्य समभागः स्याद् यदि पुत्रशतं भवेत् ॥
जातानां समवर्णासु पुत्राणाम् अविशेषतः ॥
सर्वेषाम् एव वर्णानां समभागो धने स्मृतः ॥
pañcadhā tu bhavet kāryaṃ vaiśyasvaṃ bharatarṣabha ||
tayor apatye vakṣyāmi vibhāgaṃ ca janādhipa ||
vaiśyāputreṇa hartavyāś catvāro 'ṃśāḥ pitur dhanāt ||
pañcamas tu bhaved bhāgaḥ śūdrāputrāya bhārata ||
so 'pi dattaṃ haret pitrā nādattaṃ hartum arhati ||
tribhir varṇais tathā jātaḥ śūdro deyadhano bhavet ||
śūdrasya syāt savarṇaiva bhāryā nānyā kathaṃ cana ||
śūdrasya samabhāgaḥ syād yadi putraśataṃ bhavet ||
jātānāṃ samavarṇāsu putrāṇām aviśeṣataḥ ||
sarveṣām eva varṇānāṃ samabhāgo dhane smṛtaḥ ||
«Впятеро же делимо вайшьево добро, о бык Бхаратов; их двоих потомства поведаю и раздел, о владыка людей. Вайшьянки сыном берутся четыре доли из отцовского добра; пятая же да будет доля сыну шудрянки, о Бхарата. Он тоже данное возьмёт отцом, не неданное взять достоин; тремя варнами так рождённый, шудра-сын одаряемым бывает. У шудры да будет одноварновая лишь жена, не иная никак; у шудры равная доля да будет, если бы сто сыновей было. Рождённых от одноварновых сыновей, без различия, у всех варн равная доля в добре помянута».
b38c459bb70d · 发布于 2026年6月20日 22:50:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Завершая ряд, Бхишма отмечает важную особенность: шудре положена лишь одноварновая жена — на нём не лежит и тени неравного союза, что вменён прочим. И у шудры сыновья — «равнодольны, будь их хоть сто»: где нет разницы матерей, нет и разницы долей. Так общий итог справедлив: средь сыновей одной варны во всех сословиях доли равны. Неравенство, столь подробно размеренное, коренилось лишь в смешении варн; там же, где рождение единородно, закон уравнивает всех — мерою ему служит не лицеприятие, а основание рождения.