那罗陀往世书
Nirukta: where words come from53.56-66
557 / 1701
Linux翻页
那罗陀往世书 · 53.56-66

Sanandana

天城文

अष्टिघावनुदात्तेतौ धातू द्वौ परिकीर्तितौ ॥ परस्मैपदिनस्त्वत्र तिकाद्यास्तु चतुर्दश
द्वात्रिंशद्धातवः प्रोक्ता विप्रेन्द्र स्वादिके गणे ॥ स्वरितेतः षङाख्यातास्तुदाद्या मुनिसत्तम
ऋष्युदात्तेज्जुषीपूर्वा अत्मनेपदिनोर्णवाः ॥ व्रश्चादय उदात्तेतः प्रोक्ताः पंचाधिकं शतम्
गूर्युदात्तेदिहोद्दिष्टो धातुरेको मुनीश्वर ॥ णूमुखाश्चैव चत्वारः परस्मैपदिनो मताः
कुङाख्यातोनुदात्तेञ्च कुटाद्याः पूर्तिमागताः ॥ पृङ् मृङ् चात्मनेभाषौ षट् परस्मैपदे रिपेः
आत्मनेपदिनो धातू दृङ्धृङ्द्वौ चाप्युदाहृतौ ॥ प्रच्छादिषोडशाख्याताः परस्मैपदिनो मुने
स्वरितेतः षट् ततश्च प्रोक्ता मिलमुखा मुने ॥ कृतीप्रभृतय श्चापि परस्मैपदिनस्रयः
सप्त पंचाशदधिकास्तुदादौ धातवः शतम् ॥ स्वरितेतो रुधोनंदा परस्मैभाषितः कृती
ञिइंधीतोऽनुदातेतस्रयो धातव ईरिताः ॥ उदात्तेतः शिषपिषरुधाद्याः पंचविंशतिः
स्वरितेतस्तनोः सप्त धातवः परिकीर्तिताः ॥ मनुवन्वात्मनेभाषौ स्वरितेत्त्कृञुदाहृतः
ततो द्वौ कीर्तितौ विप्र धातवो दश शाब्दिकैः ॥ क्याद्याः सप्तोभयेभाषाः सौत्राः स्तंभ्वादिकास्तथा

转写 (IAST)

aṣṭighāvanudāttetau dhātū dvau parikīrtitau || parasmaipadinastvatra tikādyāstu caturdaśa
dvātriṃśaddhātavaḥ proktā viprendra svādike gaṇe || svaritetaḥ ṣaṅākhyātāstudādyā munisattama
ṛṣyudāttejjuṣīpūrvā atmanepadinorṇavāḥ || vraścādaya udāttetaḥ proktāḥ paṃcādhikaṃ śatam
gūryudāttedihoddiṣṭo dhātureko munīśvara || ṇūmukhāścaiva catvāraḥ parasmaipadino matāḥ
kuṅākhyātonudātteñca kuṭādyāḥ pūrtimāgatāḥ || pṛṅ mṛṅ cātmanebhāṣau ṣaṭ parasmaipade ripeḥ
ātmanepadino dhātū dṛṅdhṛṅdvau cāpyudāhṛtau || pracchādiṣoḍaśākhyātāḥ parasmaipadino mune
svaritetaḥ ṣaṭ tataśca proktā milamukhā mune || kṛtīprabhṛtaya ścāpi parasmaipadinasrayaḥ
sapta paṃcāśadadhikāstudādau dhātavaḥ śatam || svariteto rudhonaṃdā parasmaibhāṣitaḥ kṛtī
ñiiṃdhīto'nudātetasrayo dhātava īritāḥ || udāttetaḥ śiṣapiṣarudhādyāḥ paṃcaviṃśatiḥ
svaritetastanoḥ sapta dhātavaḥ parikīrtitāḥ || manuvanvātmanebhāṣau svaritettkṛñudāhṛtaḥ
tato dvau kīrtitau vipra dhātavo daśa śābdikaiḥ || kyādyāḥ saptobhayebhāṣāḥ sautrāḥ staṃbhvādikāstathā

逐字释义
梵语IAST释义
अष्टिघावनुदात्तेतौaṣṭighāvanudāttetau«ашти», «гха» — с анудаттовым «ит»
धातूdhātūдва корня
द्वौdvauдвое
परिकीर्तितौparikīrtitauвозвещены
परस्मैपदिनस्त्वत्रparasmaipadinastvatraпарасмайпадные же здесь
तिकाद्यास्तुtikādyāstu«тик» и прочие же
चतुर्दशcaturdaśaчетырнадцать
द्वात्रिंशद्धातवःdvātriṃśaddhātavaḥтридцать два корня
प्रोक्ताproktāназваны
विप्रेन्द्रviprendraо владыка брахманов
स्वादिकेsvādikeв «сва» и прочих
गणेgaṇeв разряде
स्वरितेतःsvaritetaḥсо свариттовым «ит»
षङाख्यातास्तुदाद्याṣaṅākhyātāstudādyāшесть названы — «туд» и прочие
मुनिसत्तमmunisattamaо лучший из муни
ऋष्युदात्तेज्जुषीपूर्वाṛṣyudāttejjuṣīpūrvā«риши» с удаттовым «ит», с «джуши» впереди
अत्मनेपदिनोर्णवाःatmanepadinorṇavāḥатманепадные — «урнавах»
व्रश्चादयvraścādaya«врашч» и прочие
उदात्तेतःudāttetaḥс удаттовым «ит»
प्रोक्ताःproktāḥназваны
पंचाधिकंpaṃcādhikaṃс пятью сверх
शतम्śatamсто
गूर्युदात्तेदिहोद्दिष्टोgūryudāttedihoddiṣṭo«гури» с удаттовым «ит» здесь указан
धातुरेकोdhāturekoкорень один
मुनीश्वरmunīśvaraо владыка муни
णूमुखाश्चैवṇūmukhāścaivaи начинающиеся с «ну»
चत्वारःcatvāraḥчетыре
परस्मैपदिनोparasmaipadinoпарасмайпадными
मताःmatāḥпризнаны
कुङाख्यातोनुदात्तेञ्चkuṅākhyātonudātteñca«кун» назван с анудаттовым «ит» и
कुटाद्याःkuṭādyāḥ«кут» и прочие
पूर्तिमागताःpūrtimāgatāḥк полноте пришедшие
पृङ्pṛṅ«прин»
मृङ्mṛṅ«мрин»
चात्मनेभाषौcātmanebhāṣauи атманепадные двое
षट्ṣaṭшесть
परस्मैपदेparasmaipadeв парасмайпаде
रिपेःripeḥу «рип»
आत्मनेपदिनोātmanepadinoатманепадными
धातूdhātūдва корня
दृङ्धृङ्द्वौdṛṅdhṛṅdvau«дрин», «дхрин» — двое
चाप्युदाहृतौcāpyudāhṛtauи названы
प्रच्छादिषोडशाख्याताःpracchādiṣoḍaśākhyātāḥ«праччх» и прочие — шестнадцать названы
परस्मैपदिनोparasmaipadinoпарасмайпадные
मुनेmuneо муни
स्वरितेतःsvaritetaḥсо свариттовым «ит»
षट्ṣaṭшесть
ततश्चtataścaи затем
प्रोक्ताproktāназваны
मिलमुखाmilamukhāначинающиеся с «мил»
मुनेmuneо муни
कृतीप्रभृतयkṛtīprabhṛtaya«крити» и прочие
श्चापिścāpiи также
परस्मैपदिनस्रयःparasmaipadinasrayaḥпарасмайпадные трое
सप्तsaptaсемь
पंचाशदधिकास्तुदादौpaṃcāśadadhikāstudādauс пятьюдесятью сверх — в «туд» и прочих
धातवःdhātavaḥкорней
शतम्śatamсто
स्वरितेतोsvaritetoсо свариттовым «ит»
रुधोनंदाrudhonaṃdā«рудх», «нанда»
परस्मैभाषितःparasmaibhāṣitaḥпарасмайпадным назван
कृतीkṛtī«крити»
ञिइंधीतोऽनुदातेतस्रयोñiiṃdhīto'nudātetasrayo«ниндхи» с анудаттовым «ит» — трое
धातवdhātavaкорней
ईरिताःīritāḥназваны
उदात्तेतःudāttetaḥс удаттовым «ит»
शिषपिषरुधाद्याःśiṣapiṣarudhādyāḥ«шиш», «пиш», «рудх» и прочие
पंचविंशतिःpaṃcaviṃśatiḥдвадцать пять
स्वरितेतस्तनोःsvaritetastanoḥсо свариттовым «ит» у «тан»
सप्तsaptaсемь
धातवःdhātavaḥкорней
परिकीर्तिताःparikīrtitāḥвозвещены
मनुवन्वात्मनेभाषौmanuvanvātmanebhāṣau«ману», «ванв» — атманепадные двое
स्वरितेत्त्कृञुदाहृतःsvaritettkṛñudāhṛtaḥсо свариттовым «ит» назван «крин»
ततोtatoзатем
द्वौdvauдвое
कीर्तितौkīrtitauназваны
विप्रvipraо брахман
धातवोdhātavoкорней
दशdaśaдесять
शाब्दिकैःśābdikaiḥзнатоками слова
क्याद्याःkyādyāḥ«кри» и прочие
सप्तोभयेभाषाःsaptobhayebhāṣāḥсемь обоюдных
सौत्राःsautrāḥсутренные
स्तंभ्वादिकास्तथाstaṃbhvādikāstathā«стамбх» и прочие так же
译文

Санандана: «„Ашти“ и „гха“ — два корня с анудаттовым „ит“ возвещены; парасмайпадных же здесь „тик“ и прочие — четырнадцать. Тридцать два корня названы, о владыка брахманов, в разряде „сва“ и прочих; со свариттовым „ит“ названы шесть — „туд“ и прочие, о лучший из муни. „Риши“ с удаттовым „ит“, с „джуши“ впереди; атманепадные — „урнавах“; „врашч“ и прочие с удаттовым „ит“ названы числом сто с пятью сверх. „Гури“ с удаттовым „ит“ указан здесь одним корнем, о владыка муни; и четыре, начинающиеся с „ну“, признаны парасмайпадными. „Кун“ назван с анудаттовым „ит“, и „кут“ и прочие, пришедшие к полноте; „прин“, „мрин“ — двое атманепадных, шесть в парасмайпаде у „рип“; два корня, „дрин“ и „дхрин“, названы атманепадными; „праччх“ и прочие — шестнадцать — названы парасмайпадными, о муни. Со свариттовым „ит“ — шесть, и затем названы начинающиеся с „мил“, о муни; и „крити“ и прочие — трое парасмайпадных. Сто с пятьюдесятью семью сверх корней — в „туд“ и прочих. Со свариттовым „ит“ — „рудх“, „нанда“; „крити“ назван парасмайпадным; „ниндхи“ с анудаттовым „ит“ — трое корней названы; с удаттовым „ит“ — „шиш“, „пиш“, „рудх“ и прочие — двадцать пять; со свариттовым „ит“ у „тан“ — семь корней возвещены; „ману“, „ванв“ — двое атманепадных; со свариттовым „ит“ назван „крин“; затем двое названы, о брахман, — десять корней у знатоков слова; „кри“ и прочие — семь обоюдных, сутренные, „стамбх“ и прочие так же».

版本

262911a24639 · 发布于 2026年9月5日 05:26:58 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂