莲花往世书
The Description of the Dissolution1.39.1-25
672 / 5781
Linux翻页
莲花往世书 · 1.39.1-25

भीष्म उवाच

天城文

कथितं वामनस्यैव माहात्म्यं विस्तरेण वै । पुनस्तस्यैव माहात्म्यमन्यद्विष्णोरतो वद
पद्मं कथमभूद्देव नाभौ येनाभवज्जगत् । कथं च वैष्णवी सृष्टिः पद्ममध्ये भवत्पुरा
कथं पाद्मे महाकल्पेऽभवत्पद्ममयं जगत् । जलार्णवगतस्येह नाभौ जातं जलानुगम्
प्रभावं पद्मनाभस्य स्वपतः सागरांभसि । पुष्करे तु कथं जाता देवा ऋषिगणाः पुरा
एतदाख्याहि निखिलं योगं योगविदां पते । कथं निर्मितवांस्तत्र चैनं लोकं सनातनम्
कथमेकार्णवे शून्ये नष्टे स्थावरजंगमे । भूगोलके प्रदग्धेतु प्रणष्टोरगराक्षसे
नष्टानलानिलाकाशे नष्टधर्मे महीतले । केवले गह्वरीभूते महाभूतविपर्यये
किं नु विश्वपति: साक्षान्महातेजा महाद्युतिः । आस्ते यथाध्याननिष्ठो विधिमास्थाय योगवित्
शृण्वतः परया भक्त्या ब्रह्मन्नेतदशेषतः । वक्तुमर्हसि धर्मज्ञ यशो नारायणात्मकम्
श्रद्धिनः सूपविष्टस्य भगवन्वक्तुमर्हसि । नारायणस्य यशसः श्रवणे या तव स्पृहा
सद्वंशान्वयपूतस्य न्याय्यं कुरु कुलोद्वह । शृणुष्वादिपुराणेषु देवेभ्यश्च यथाश्रुति
ब्राह्मणानां च वदतां श्रुत्वा वै सुमहात्मनाम् । यथा च तपसा दृष्ट्वा बृहस्पतिसमद्युतिः
पराशरसुतः श्रीमान्गुरुर्द्वैपायनोऽब्रवीत् । तत्तेऽहं कथयिष्यामि यथाभक्ति यथा श्रुतिः
यद्विज्ञातं मया सम्यगृषिमार्गेण सत्तम । कः समुत्सहते ज्ञातुं परं नारायणात्मकम्
विश्वावितारं ब्रह्मापि यन्न वेदयति तत्त्वतः । तत्कर्म विश्वदेवानां तद्रहस्यं महर्षिषु
स इज्यस्सर्वयज्ञानां स तत्त्वं तत्त्वदर्शिनाम् । अध्यात्ममध्यात्मविदां नरकं च विकर्मिणाम्
अधिदैवं च तद्दैवमधिदैवतसंज्ञितम् । अधिभूतं च तद्भूतं परं च परमार्थिनाम्
स यज्ञो वेदनिर्दिष्टस्तत्तपः कवयो विदुः । यः कर्ता कारको बुद्धिर्यतः क्षेत्रज्ञ एव च
प्रणवः पुरुषः शास्ता एकश्चेति विभाव्यते । प्राणः पंचविधश्चैव ध्रुवमक्षरमेव च
कालः पाकश्च यज्ञश्च यष्टा चाधीतमेव च । उच्यते विविधैभावैः स एवायं तु तत्परम्
स एव भगवान्सर्वं करोति न करोति च । सोऽस्मिन्कारयते सर्वं स्थानिनां च कृतिः कृता
यजामहे तमेवाद्य स एवोत्थाननिर्वृतः । यो वक्ता यच्च वक्तव्यं यश्चाहं तद्ब्रवीमि ते
श्रूयते यच्च वै श्राव्यं यच्चान्यत्परिजल्पितम् । या कथायाश्च श्रुतयो योधर्मी धर्मतत्परः
विश्वं विश्वपतिर्यश्च स तु नारायणः स्मृतः । यत्सत्यं यदनृतमादिमध्यभूतं यच्चांत्यं निरवधिकं च यद्भविष्यम्
यत्किंचिच्चरमचरं यदस्ति चान्यत्सर्वं तत्पुरुषवरः प्रधानभूतः । चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम्

转写 (IAST)

kathitaṃ vāmanasyaiva māhātmyaṃ vistareṇa vai | punastasyaiva māhātmyamanyadviṣṇorato vada
padmaṃ kathamabhūddeva nābhau yenābhavajjagat | kathaṃ ca vaiṣṇavī sṛṣṭiḥ padmamadhye bhavatpurā
kathaṃ pādme mahākalpe'bhavatpadmamayaṃ jagat | jalārṇavagatasyeha nābhau jātaṃ jalānugam
prabhāvaṃ padmanābhasya svapataḥ sāgarāṃbhasi | puṣkare tu kathaṃ jātā devā ṛṣigaṇāḥ purā
etadākhyāhi nikhilaṃ yogaṃ yogavidāṃ pate | kathaṃ nirmitavāṃstatra cainaṃ lokaṃ sanātanam
kathamekārṇave śūnye naṣṭe sthāvarajaṃgame | bhūgolake pradagdhetu praṇaṣṭoragarākṣase
naṣṭānalānilākāśe naṣṭadharme mahītale | kevale gahvarībhūte mahābhūtaviparyaye
kiṃ nu viśvapati: sākṣānmahātejā mahādyutiḥ | āste yathādhyānaniṣṭho vidhimāsthāya yogavit
śṛṇvataḥ parayā bhaktyā brahmannetadaśeṣataḥ | vaktumarhasi dharmajña yaśo nārāyaṇātmakam
śraddhinaḥ sūpaviṣṭasya bhagavanvaktumarhasi | nārāyaṇasya yaśasaḥ śravaṇe yā tava spṛhā
sadvaṃśānvayapūtasya nyāyyaṃ kuru kulodvaha | śṛṇuṣvādipurāṇeṣu devebhyaśca yathāśruti
brāhmaṇānāṃ ca vadatāṃ śrutvā vai sumahātmanām | yathā ca tapasā dṛṣṭvā bṛhaspatisamadyutiḥ
parāśarasutaḥ śrīmāngururdvaipāyano'bravīt | tatte'haṃ kathayiṣyāmi yathābhakti yathā śrutiḥ
yadvijñātaṃ mayā samyagṛṣimārgeṇa sattama | kaḥ samutsahate jñātuṃ paraṃ nārāyaṇātmakam
viśvāvitāraṃ brahmāpi yanna vedayati tattvataḥ | tatkarma viśvadevānāṃ tadrahasyaṃ maharṣiṣu
sa ijyassarvayajñānāṃ sa tattvaṃ tattvadarśinām | adhyātmamadhyātmavidāṃ narakaṃ ca vikarmiṇām
adhidaivaṃ ca taddaivamadhidaivatasaṃjñitam | adhibhūtaṃ ca tadbhūtaṃ paraṃ ca paramārthinām
sa yajño vedanirdiṣṭastattapaḥ kavayo viduḥ | yaḥ kartā kārako buddhiryataḥ kṣetrajña eva ca
praṇavaḥ puruṣaḥ śāstā ekaśceti vibhāvyate | prāṇaḥ paṃcavidhaścaiva dhruvamakṣarameva ca
kālaḥ pākaśca yajñaśca yaṣṭā cādhītameva ca | ucyate vividhaibhāvaiḥ sa evāyaṃ tu tatparam
sa eva bhagavānsarvaṃ karoti na karoti ca | so'sminkārayate sarvaṃ sthānināṃ ca kṛtiḥ kṛtā
yajāmahe tamevādya sa evotthānanirvṛtaḥ | yo vaktā yacca vaktavyaṃ yaścāhaṃ tadbravīmi te
śrūyate yacca vai śrāvyaṃ yaccānyatparijalpitam | yā kathāyāśca śrutayo yodharmī dharmatatparaḥ
viśvaṃ viśvapatiryaśca sa tu nārāyaṇaḥ smṛtaḥ | yatsatyaṃ yadanṛtamādimadhyabhūtaṃ yaccāṃtyaṃ niravadhikaṃ ca yadbhaviṣyam
yatkiṃciccaramacaraṃ yadasti cānyatsarvaṃ tatpuruṣavaraḥ pradhānabhūtaḥ | catvāryāhuḥ sahasrāṇi varṣāṇāṃ tatkṛtaṃ yugam

逐字释义
梵语IAST释义
कथितंkathitaṃповедано
वामनस्यvāmanasyaВаманы
एवevaже
माहात्म्यंmāhātmyaṃвеличие
विस्तरेणvistareṇaподробно
वैvaiже
पुनःpunaḥснова
तस्यtasyaего
एवevaже
माहात्म्यम्māhātmyamвеличие
अन्यत्anyatиное
विष्णोःviṣṇoḥВишну
अतःataḥзатем
वदvadaповедай
पद्मंpadmaṃлотос
कथम्kathamкак
अभूत्abhūtвозник
देवdevaо боже
नाभौnābhauв пупе
येनyenaот которого
अभवत्abhavatстал
जगत्jagatмир
कथंkathaṃкак
caи
वैष्णवीvaiṣṇavīвишнуево
सृष्टिःsṛṣṭiḥтворение
पद्म-मध्येpadma-madhyeв средине лотоса
भवत्bhavatстало
पुराpurāпрежде
पाद्मेpādmeв Падма
महा-कल्पेmahā-kalpeвеликую кальпу
अभवत्abhavatстал
पद्म-मयंpadma-mayaṃиз лотоса
जगत्jagatмир
जल-अर्णव-गतस्यjala-arṇava-gatasyaпребывающего в океане вод
इहihaздесь
नाभौnābhauв пупе
जातंjātaṃрождённый
जल-अनुगम्jala-anugamследующий за водою
प्रभावंprabhāvaṃмощь
पद्म-नाभस्यpadma-nābhasyaЛотосопупого
स्वपतःsvapataḥспящего
सागर-अंभसिsāgara-aṃbhasiв водах океана
पुष्करेpuṣkareв лотосе
तुtuже
कथंkathaṃкак
जाताःjātāḥрождены
देवाःdevāḥбоги
ऋषि-गणाःṛṣi-gaṇāḥсонмы мудрецов
पुराpurāпрежде
एतत्etatэто
आख्याहिākhyāhiповедай
निखिलंnikhilaṃвсё
योगंyogaṃйогу
योग-विदांyoga-vidāṃзнатоков йоги
पतेpateо владыка
कथंkathaṃкак
निर्मितवान्nirmitavānсоздал
तत्रtatraтам
चएनंcaenaṃи этот
लोकंlokaṃмир
सनातनम्sanātanamпредвечный
कथम्kathamкак
एक-अर्णवेeka-arṇaveпри едином океане
शून्येśūnyeпустом
नष्टेnaṣṭeпри погибшем
स्थावर-जंगमेsthāvara-jaṃgameнедвижном и движущемся
भू-गोलकेbhū-golakeпри земном шаре
प्रदग्धेpradagdheсожжённом
तुtuже
प्रणष्ट-उरग-राक्षसेpraṇaṣṭa-uraga-rākṣaseпри погибших змеях и ракшасах
नष्ट-अनल-अनिल-आकाशेnaṣṭa-anala-anila-ākāśeпри погибших огне, ветре и пространстве
नष्ट-धर्मेnaṣṭa-dharmeпри погибшей дхарме
मही-तलेmahī-taleна земной тверди
केवलेkevaleпри одном лишь
गह्वरी-भूतेgahvarī-bhūteставшем бездною
महा-भूत-विपर्ययेmahā-bhūta-viparyayeпри извращении великих стихий
किंkiṃчто
नुnuже
विश्व-पतिःviśva-patiḥВладыка вселенной
साक्षात्sākṣātвоочию
महा-तेजाःmahā-tejāḥмногосиятельный
महा-द्युतिःmahā-dyutiḥмногоблистательный
आस्तेāsteпребывает
यथाyathāкак
ध्यान-निष्ठःdhyāna-niṣṭhaḥутверждённый в созерцании
विधिम्vidhimустав
आस्थायāsthāyaприняв
योग-वित्yoga-vitзнаток йоги
शृण्वतःśṛṇvataḥслушающему
परयाparayāвысшею
भक्त्याbhaktyāс преданностью
ब्रह्मन्brahmanо брахман
एतत्etatэто
अशेषतःaśeṣataḥбез остатка
वक्तुम्vaktumсказать
अर्हसिarhasiблаговоли
धर्म-ज्ञdharma-jñaо знаток дхармы
यशःyaśaḥславу
नारायण-आत्मकम्nārāyaṇa-ātmakamсущность которой Нараяна
श्रद्धिनःśraddhinaḥверующему
सु-उपविष्टस्यsu-upaviṣṭasyaхорошо усевшемуся
भगवन्bhagavanо владыка
वक्तुम्vaktumсказать
अर्हसिarhasiблаговоли
नारायणस्यnārāyaṇasyaНараяны
यशसःyaśasaḥславы
श्रवणेśravaṇeв слушании
याкакая
तवtavaу тебя
स्पृहाspṛhāжажда
सत्-वंश-अन्वय-पूतस्यsat-vaṃśa-anvaya-pūtasyaу очищенного происхождением из доброго рода
न्याय्यंnyāyyaṃдолжное
कुरुkuruсотвори
कुल-उद्वहkula-udvahaо опора рода
शृणुष्वśṛṇuṣvaслушай
आदि-पुराणेषुādi-purāṇeṣuв древних пуранах
देवेभ्यःdevebhyaḥот богов
यथा-श्रुतिyathā-śrutiкак слышано
ब्राह्मणानांbrāhmaṇānāṃбрахманов
वदतांvadatāṃговорящих
श्रुत्वाśrutvāуслышав
सु-महा-आत्मनाम्su-mahā-ātmanāmвесьма великих душою
यथाyathāкак
तपसाtapasāподвигом
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
बृहस्पति-सम-द्युतिःbṛhaspati-sama-dyutiḥсияющий как Брихаспати
पराशर-सुतःparāśara-sutaḥсын Парашары
श्री-मान्śrī-mānблагословенный
गुरुःguruḥнаставник
द्वैपायनःdvaipāyanaḥДвайпаяна
अब्रवीत्abravītсказал
तत्tatто
तेteтебе
अहंahaṃя
कथयिष्यामिkathayiṣyāmiповедаю
यथा-भक्तिyathā-bhaktiпо мере преданности
यथाyathāкак
श्रुतिःśrutiḥшрути
यत्yatчто
विज्ञातंvijñātaṃпознано
मयाmayāмною
सम्यक्samyakкак должно
ऋषि-मार्गेणṛṣi-mārgeṇaпутём мудрецов
सत्-तमsat-tamaо достойнейший
कःkaḥкто
समुत्सहतेsamutsahateдерзает
ज्ञातुंjñātuṃпознать
परंparaṃвысшего
नारायण-आत्मकम्nārāyaṇa-ātmakamсущность которого Нараяна
विश्व-अवितारंviśva-avitāraṃХранителя вселенной
ब्रह्माbrahmāБрахма
अपिapiдаже
यत्yatкоторого
naне
वेदयतिvedayatiзнает
तत्त्वतःtattvataḥпо истине
तत्tatто
कर्मkarmaдеяние
विश्व-देवानांviśva-devānāṃВсебогов
तत्tatто
रहस्यंrahasyaṃтайна
महर्षिषुmaharṣiṣuу великих мудрецов
सःsaḥон
इज्यःijyaḥчтимый жертвою
सर्व-यज्ञानांsarva-yajñānāṃвсех жертв
सःsaḥон
तत्त्वंtattvaṃистина
तत्त्व-दर्शिनाम्tattva-darśināmу зрящих истину
अध्यात्मम्adhyātmamадхьятма
अध्यात्म-विदांadhyātma-vidāṃу знатоков адхьятмы
नरकंnarakaṃад
विकर्मिणाम्vikarmiṇāmу творящих недолжное
अधिदैवंadhidaivaṃадхидайва
तत्tatто
दैवम्daivamбожественное
अधिदैवत-संज्ञितम्adhidaivata-saṃjñitamименуемое адхидайватой
अधिभूतंadhibhūtaṃадхибхута
तत्tatто
भूतंbhūtaṃсущее
परंparaṃвысшее
परम-अर्थिनाम्parama-arthināmу ищущих высшей цели
सःsaḥон
यज्ञःyajñaḥжертва
वेद-निर्दिष्टःveda-nirdiṣṭaḥуказанная ведами
तत्tatтот
तपःtapaḥподвиг
कवयःkavayaḥпоэты
विदुःviduḥзнают
यःyaḥкоторый
कर्ताkartāделатель
कारकःkārakaḥпроизводящий
बुद्धिःbuddhiḥразум
यतःyataḥотчего
क्षेत्र-ज्ञःkṣetra-jñaḥзнающий поле
एवevaже
प्रणवःpraṇavaḥПранава
पुरुषःpuruṣaḥПуруша
शास्ताśāstāПравитель
एकःekaḥЕдиный
caи
इतिitiтак
विभाव्यतेvibhāvyateмыслится
प्राणःprāṇaḥдыхание
पंच-विधःpaṃca-vidhaḥпятивидное
ध्रुवम्dhruvamнезыблемое
अक्षरम्akṣaramнепреходящее
कालःkālaḥвремя
पाकःpākaḥсозревание
यज्ञःyajñaḥжертва
यष्टाyaṣṭāжертвователь
अधीतम्adhītamизученное
उच्यतेucyateназывается
विविधैःvividhaiḥразными
भावैःbhāvaiḥсостояниями
सःsaḥон
एवevaже
अयंayaṃэтот
तुtuже
तत्tatто
परम्paramвысшее
सःsaḥон
एवevaже
भगवान्bhagavānВладыка
सर्वंsarvaṃвсё
करोतिkarotiтворит
naне
करोतिkarotiтворит
सःsaḥон
अस्मिन्asminв этом
कारयतेkārayateпобуждает творить
सर्वंsarvaṃвсё
स्थानिनाम्sthānināmу пребывающих
कृतिःkṛtiḥдеяние
कृताkṛtāсотворено
यजामहेyajāmaheчтим жертвою
तम्tamего
एवevaже
अद्यadyaныне
सःsaḥон
एवevaже
उत्थान-निर्वृतःutthāna-nirvṛtaḥвосстающий и покоящийся
यःyaḥкто
वक्ताvaktāговорящий
यत्yatчто
caи
वक्तव्यंvaktavyaṃдолжное быть сказанным
यःyaḥкоторый
चाहंcāhaṃи я
तत्tatто
ब्रवीमिbravīmiговорю
तेteтебе
श्रूयतेśrūyateслышится
यत्yatчто
caи
वैvaiже
श्राव्यंśrāvyaṃдолжное быть услышанным
यत्yatчто
caи
अन्यत्anyatиное
परिजल्पितम्parijalpitamвысказанное
याкакие
कथायाःkathāyāḥсказания
caи
श्रुतयःśrutayaḥшрути
यःyaḥкто
धर्मीdharmīправедный
धर्म-तत्-परःdharma-tat-paraḥпреданный дхарме
विश्वंviśvaṃвселенная
विश्व-पतिःviśva-patiḥВладыка вселенной
यःyaḥкоторый
सःsaḥон
तुtuже
नारायणःnārāyaṇaḥНараяною
स्मृतःsmṛtaḥпочитаем
यत्yatчто
सत्यंsatyaṃистинное
यत्yatчто
अनृतम्anṛtamнеистинное
आदि-मध्य-भूतंādi-madhya-bhūtaṃбывшее в начале и середине
यत्yatчто
चांत्यंcāṃtyaṃи конечное
निरवधिकंniravadhikaṃбеспредельное
caи
यत्yatчто
भविष्यम्bhaviṣyamгрядущее
यत्yatчто
किंचित्kiṃcitкакое-либо
चर-अचरंcara-acaraṃдвижущееся и недвижное
यत्yatчто
अस्तिastiесть
caи
अन्यत्anyatиное
सर्वंsarvaṃвсё
तत्tatто
पुरुष-वरःpuruṣa-varaḥлучший из Пуруш
प्रधान-भूतःpradhāna-bhūtaḥставший первопричиною
译文

«Поведано подробно величие Ваманы; поведай же снова иное величие того же Вишну. Как возник, о боже, лотос в пупе, от которого стал мир? И как прежде вишнуево творение стало в средине лотоса? Как в великую кальпу Падма стал мир из лотоса — рождённый здесь в пупе пребывающего в океане вод, следующий за водою? Какова мощь Лотосопупого, спящего в водах океана? И как прежде рождены были в лотосе боги и сонмы мудрецов? Поведай это всё, о владыка знатоков йоги: как создал он там этот предвечный мир?

Как — при едином пустом океане, при погибшем недвижном и движущемся, при сожжённом земном шаре, при погибших змеях и ракшасах, при погибших огне, ветре и пространстве, при погибшей дхарме на земной тверди, при одном лишь, ставшем бездною, при извращении великих стихий, — что же тогда Владыка вселенной, воочию многосиятельный и многоблистательный, пребывает, как утверждённый в созерцании, приняв устав, знаток йоги?

Слушающему с высшею преданностью, о брахман, благоволи сказать это без остатка, о знаток дхармы, — славу, сущность которой Нараяна. Верующему, хорошо усевшемуся, благоволи сказать, о владыка: какая у тебя жажда в слушании славы Нараяны».

«Очищенному происхождением из доброго рода сотвори должное, о опора рода. Слушай, как слышано в древних пуранах и от богов; услышав от говорящих брахманов, весьма великих душою; и как, увидев подвигом, сияющий, как Брихаспати, благословенный сын Парашары, наставник Двайпаяна, сказал, — то я тебе поведаю, по мере преданности, как гласит шрути, и что познано мною как должно путём мудрецов, о достойнейший.

Кто дерзает познать Высшего, чья сущность — Нараяна? Хранителя вселенной, которого и Брахма не знает по истине; то деяние — у Всебогов, то тайна — у великих мудрецов. Он — чтимый жертвою всех жертв, он — истина у зрящих истину, адхьятма — у знатоков адхьятмы, а у творящих недолжное — ад. Он и адхидайва — то божественное, именуемое адхидайватой; он и адхибхута — то сущее; и высшее — у ищущих высшей цели. Он — жертва, указанная ведами; тот подвиг знают поэты; он — делатель, производящий, разум, а оттого и знающий поле. Пранава, Пуруша, Правитель, Единый — так мыслится он; дыхание пятивидное, незыблемое и непреходящее; время и созревание, жертва, жертвователь и изученное. Разными состояниями он называется — но он же самый и есть то Высшее.

Он же, Владыка, всё творит и не творит; он же в этом побуждает творить всё, и у пребывающих деяние сотворено им. Его же и чтим мы ныне жертвою; он же восстающий и покоящийся. Кто говорящий и что должно быть сказано, и кто я, — то говорю я тебе. Что слышится и что должно быть услышано, и что иное высказано; какие есть сказания и шрути, кто праведен и предан дхарме; вселенная и Владыка вселенной — он и почитаем Нараяною. Что истинно и что неистинно, что было в начале и в середине, что конечно, беспредельно и что грядуще; всё, что есть движущееся и недвижное, и что иное, — всё то есть лучший из Пуруш, ставший первопричиною».

版本

e3980d6eb55c · 发布于 2026年9月3日 04:13:28 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂