सुतीर्थानि इयं गङ्गा भाति पुण्या सरस्वती । रेवा च यमुना तापी नदी चर्मण्वती तथा
सरयूश्च वरावेणी पूर्णा पापप्रणाशिनी । कावेरी कपिला चान्या विशल्या विश्वतारिणी
गोदावरी समाख्याता तुङ्गभद्रा च गण्डकी । पापानां भीतिदा नित्यं नदी भीमरथी स्मृता
देविका कृष्णगङ्गा च अन्या याः सरितां वराः । एतास्तु पुण्यकालेषु सन्ति तीर्थान्यनेकशः
ग्रामे वा यदि वारण्ये नद्यः सर्वत्र पावनाः । तत्र तत्रैव कर्तव्याः स्नानदानादिकाः क्रियाः
यदा न ज्ञायते नाम तस्य तीर्थस्य भो द्विज । तत्रेत्युच्चारणं कार्यं विष्णुतीर्थमिदं महत्
नारायणेति यन्नाम स्मरेत्तीर्थेषु साधकः
तस्य तीर्थफलं सम्यग्विष्णुनाम्नैव जायते । अज्ञातानां च तीर्थानां देवतानां न संशयः
विष्णुनाम्नैव नामानि मानवः परिकीर्तयेत् । सर्वास्तु सिद्धयः पुण्यास्तीर्थभूतास्तु सागराः
सरांसि मानसादीनि निर्झराः पल्वलादयः । स्वल्पा नद्योऽपि सर्वास्तास्तीर्थानि हरिनामतः
पर्वतास्तीर्थरूपाश्च यज्ञो यज्ञमही तथा । ब्राह्मणा यत्र विद्वांसः कौतुकेनाप्यवस्थिताः
तदेव तीर्थं सुमहत्सर्वपापहरं स्मृतम् । श्राद्धस्थलं श्राद्धभूमिश्च देवशाला च होमभूः
यत्र वेदध्वनिः सम्यग्यत्र विष्णुकथाः शुभाः । स्वगृहं पुण्यसंयुक्तं गोस्थानमपि पावनम्
यत्राश्वत्थतरुर्वनं यत्रागारोऽपि पावनः । एवमादीनि तीर्थानि पिता माता तथैव च
पच्यते यत्र धर्मार्थं स्वयं तत्र गुरुः स्थितः । साध्वी यत्रास्ति वै भार्या तत्र तीर्थं न संशयः
यत्र धर्मरतिर्नित्यं विद्वान्पुत्रः प्रवर्तते । तत्र तस्य हि तत्तीर्थं तारणाय प्रतिष्ठितम्
इत्येवमादि तीर्थानि राजवेश्म तथैव च । एवमादिषु तीर्थेषु पर्वयोगाद्विशेषतः
sutīrthāni iyaṃ gaṅgā bhāti puṇyā sarasvatī | revā ca yamunā tāpī nadī carmaṇvatī tathā
sarayūśca varāveṇī pūrṇā pāpapraṇāśinī | kāverī kapilā cānyā viśalyā viśvatāriṇī
godāvarī samākhyātā tuṅgabhadrā ca gaṇḍakī | pāpānāṃ bhītidā nityaṃ nadī bhīmarathī smṛtā
devikā kṛṣṇagaṅgā ca anyā yāḥ saritāṃ varāḥ | etāstu puṇyakāleṣu santi tīrthānyanekaśaḥ
grāme vā yadi vāraṇye nadyaḥ sarvatra pāvanāḥ | tatra tatraiva kartavyāḥ snānadānādikāḥ kriyāḥ
yadā na jñāyate nāma tasya tīrthasya bho dvija | tatretyuccāraṇaṃ kāryaṃ viṣṇutīrthamidaṃ mahat
nārāyaṇeti yannāma smarettīrtheṣu sādhakaḥ
tasya tīrthaphalaṃ samyagviṣṇunāmnaiva jāyate | ajñātānāṃ ca tīrthānāṃ devatānāṃ na saṃśayaḥ
viṣṇunāmnaiva nāmāni mānavaḥ parikīrtayet | sarvāstu siddhayaḥ puṇyāstīrthabhūtāstu sāgarāḥ
sarāṃsi mānasādīni nirjharāḥ palvalādayaḥ | svalpā nadyo'pi sarvāstāstīrthāni harināmataḥ
parvatāstīrtharūpāśca yajño yajñamahī tathā | brāhmaṇā yatra vidvāṃsaḥ kautukenāpyavasthitāḥ
tadeva tīrthaṃ sumahatsarvapāpaharaṃ smṛtam | śrāddhasthalaṃ śrāddhabhūmiśca devaśālā ca homabhūḥ
yatra vedadhvaniḥ samyagyatra viṣṇukathāḥ śubhāḥ | svagṛhaṃ puṇyasaṃyuktaṃ gosthānamapi pāvanam
yatrāśvatthatarurvanaṃ yatrāgāro'pi pāvanaḥ | evamādīni tīrthāni pitā mātā tathaiva ca
pacyate yatra dharmārthaṃ svayaṃ tatra guruḥ sthitaḥ | sādhvī yatrāsti vai bhāryā tatra tīrthaṃ na saṃśayaḥ
yatra dharmaratirnityaṃ vidvānputraḥ pravartate | tatra tasya hi tattīrthaṃ tāraṇāya pratiṣṭhitam
ityevamādi tīrthāni rājaveśma tathaiva ca | evamādiṣu tīrtheṣu parvayogādviśeṣataḥ
«„Добрые тиртхи: эта Ганга, сияет святая Сарасвати, Рева, Ямуна, Тапи и река Чарманвати; Сараю и лучшая Вени, Пурна, губящая грех, Кавери, Капила и иная — Вишалья, переправляющая вселенную; названа Годавари, Тунгабхадра и Гандаки; всегда внушающая страх грехам помянута река Бхимаратхи; Девика и Кришнаганга и иные, какие лучшие из рек, — они в святые времена суть тиртхи, многократно. В селении или в лесу реки всюду очистительны: там-то и должно творить омовение, дар и прочие обряды. Когда не знаемо имя той тиртхи, эй, о дваждырождённый, — там должно произнести: „Это великая тиртха Вишну“. Какое имя „Нараяна“ да помянет подвижник в тиртхах, — у того плод тиртхи как должно рождается именем Вишну; и у неведомых тиртх и божеств, нет сомнения, имена да возглашает человек именем Вишну. Все совершенства святы; ставшие тиртхами океаны, озёра — Манаса и прочие, водопады, лужи и прочее, и малые реки, все они — тиртхи от имени Хари. И горы имеют облик тиртх, жертва и жертвенная земля; где учёные брахманы, хотя бы из любопытства пребывают, — то и есть весьма великая тиртха, помянутая уносящей все грехи. Место поминовения и земля поминовения, божий дом и место возлияния; где звук Веды как должно, где благие повести о Вишну; свой дом, соединённый с заслугой, и коровье стойло очистительно; где дерево ашваттха, роща, где и жилище очистительно, — таковы и прочие тиртхи; отец и мать точно так же. Где варится ради дхармы, там сам учитель пребывает; где есть верная жена, там тиртха, нет сомнения. Где всегда любовь к дхарме, где обращается учёный сын, — там у него и есть та тиртха, установленная для переправы. Таковы и прочие тиртхи, и царский дом точно так же; в таких и прочих тиртхах, по совпадению с праздником, особо“.»
4376378b859b · 发布于 2026年9月3日 04:13:50 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Перечень великих рек заканчивается тем, что делает его необязательным: любая безымянная вода становится тиртхой Вишну от произнесённого имени, вплоть до лужи. И дальше тиртхами названы отец, мать, верная жена и собственная кухня, если в ней варят ради дхармы.