देवल उवाच
काले चातिथयः कच्चिदायान्ति भवदाश्रमे । कच्चिदाश्रमवृक्षा वः फलन्ति मनसेप्सितम्
व्याघ्रादयो न कुर्वन्ति कच्चिद्वैरं मृगादिभिः । त्वदीयाश्रममभ्येत्य भ्रातरो भ्रातृभिर्यथा
तवाटनं भुवि मुदे गृहिणामन्यथा कथम् । तेषां गृहाधिमग्नानां दर्शनं क्व भवादृशः
हरिपादरजोबुद्धेः कामं कामो न कुत्रचित् । मुने तव तथाप्याशु हेतुमागमने वद
इत्युक्तस्तेन स मुनिर्देवलो देवपूजितः । अब्रवीत्तन्मनोभावं ज्ञातुकामो विशाम्पतिम्
वैश्यवर्य त्वया भूरि धनं धर्मेण सञ्चितम् । करोषि येन धर्मज्ञ नित्यनैमित्तिकीः क्रियाः
आदरं राजसदसि धनेन लभते नरः । सुभटः शत्रुसङ्ग्रामे विक्रमेण यथा जयम्
गृहस्थस्तु धनं प्राप्य परां पुष्टिं व्रजत्यलम् । शरत्परिणतं सस्यमनड्वानिव विट्पते
धनिनं न विमुञ्चन्ति बान्धवा अन्ये च ये जनाः । मधुमत्सुमनोयुक्तं पादपं मधुपा इव
धनाभावेन गृहिणां कृशत्वमुपजायते । सर्वतो ग्रीष्मसमये त्वम्भसां सरसामिव
kāle cātithayaḥ kaccidāyānti bhavadāśrame | kaccidāśramavṛkṣā vaḥ phalanti manasepsitam
vyāghrādayo na kurvanti kaccidvairaṃ mṛgādibhiḥ | tvadīyāśramamabhyetya bhrātaro bhrātṛbhiryathā
tavāṭanaṃ bhuvi mude gṛhiṇāmanyathā katham | teṣāṃ gṛhādhimagnānāṃ darśanaṃ kva bhavādṛśaḥ
haripādarajobuddheḥ kāmaṃ kāmo na kutracit | mune tava tathāpyāśu hetumāgamane vada
ityuktastena sa munirdevalo devapūjitaḥ | abravīttanmanobhāvaṃ jñātukāmo viśāmpatim
vaiśyavarya tvayā bhūri dhanaṃ dharmeṇa sañcitam | karoṣi yena dharmajña nityanaimittikīḥ kriyāḥ
ādaraṃ rājasadasi dhanena labhate naraḥ | subhaṭaḥ śatrusaṅgrāme vikrameṇa yathā jayam
gṛhasthastu dhanaṃ prāpya parāṃ puṣṭiṃ vrajatyalam | śaratpariṇataṃ sasyamanaḍvāniva viṭpate
dhaninaṃ na vimuñcanti bāndhavā anye ca ye janāḥ | madhumatsumanoyuktaṃ pādapaṃ madhupā iva
dhanābhāvena gṛhiṇāṃ kṛśatvamupajāyate | sarvato grīṣmasamaye tvambhasāṃ sarasāmiva
Приходят ли вовремя гости в твою обитель? Плодоносят ли деревья обители желаемым сердцем? Не враждуют ли тигры и прочие с оленями, придя в твою обитель, точно братья с братьями? Странствие твоё по земле — к радости домохозяев; иначе как бы им, погружённым в заботы дома, увидеть подобных тебе? У того, чей ум — пыль стоп Хари, конечно, нет желаний нигде; и всё же скажи скорее, о муни, причину твоего прихода». Так сказанный им, мудрец Девала, чтимый богами, желая узнать сердечное состояние владыки вайшьев, сказал: «О лучший из вайшьев, тобою праведно накоплено обильное богатство, которым ты, знаток дхармы, совершаешь постоянные и случайные обряды. Почёт в царском собрании человек обретает богатством, как добрый воин — победу доблестью в битве с врагом. Домохозяин, обретя богатство, вполне достигает высшего процветания, как бык — созревшего к осени урожая, о владыка вайшьев. Богатого не покидают ни родичи, ни прочие люди, как пчёлы — дерево с медоносными цветами. От недостатка богатства у домохозяев является худоба, как у вод в озёрах отовсюду в летнюю пору.
12cf02ea2583 · 发布于 2026年9月3日 04:14:04 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Вопросы хозяина о тиграх и оленях — не праздная вежливость: так проверяют, цела ли обитель. А мудрец начинает издалека и с похвалы богатству — чтобы вопрос о худобе прозвучал не упрёком, а недоумением.