यन् मातापितरौ वृत्तं तनये कुरुतः सदा । न सुप्रतिकरं तत् तु मात्रा पित्रा च यत् कृतम् ॥
यथाशक्ति प्रदानेन स्नापनाच् छादनेन च । नित्यं च प्रियवादेन तथा संवर्धनेन च ॥
स हि राजा जनयिता पिता दशरथो मम । आज्ञातं यन् मया तस्य न तन् मिथ्या भविष्यति ॥
एवम् उक्तस् तु रामेण भरतः प्रत्यनन्तरम् । उवाच परमोदारः सूतं परमदुर्मनाः ॥
इह मे स्थण्डिले शीघ्रं कुशान् आस्तर सारथे । आर्यं प्रत्युपवेक्ष्यामि यावन् मे न प्रसीदति ॥
अनाहारो निरालोको धनहीनो यथा द्विजः । शेष्ये पुरस्ताच् छालाया यावन् न प्रतियास्यति ॥
स तु रामम् अवेक्षन्तं सुमन्त्रं प्रेक्ष्य दुर्मनाः । कुशोत्तरम् उपस्थाप्य भूमाव् एवास्तरत् स्वयम् ॥
तम् उवाच महातेजा रामो राजर्षिसत्तमाः । किं मां भरत कुर्वाणं तात प्रत्युपवेक्ष्यसि ॥
ब्राह्मणो ह्य् एकपार्श्वेन नरान् रोद्धुम् इहार्हति । न तु मूर्धावसिक्तानां विधिः प्रत्युपवेशने ॥
उत्तिष्ठ नरशार्दूल हित्वैतद् दारुणं व्रतम् । पुरवर्याम् इतः क्षिप्रम् अयोध्यां याहि राघव ॥
yan mātāpitarau vṛttaṃ tanaye kurutaḥ sadā | na supratikaraṃ tat tu mātrā pitrā ca yat kṛtam ||
yathāśakti pradānena snāpanāc chādanena ca | nityaṃ ca priyavādena tathā saṃvardhanena ca ||
sa hi rājā janayitā pitā daśaratho mama | ājñātaṃ yan mayā tasya na tan mithyā bhaviṣyati ||
evam uktas tu rāmeṇa bharataḥ pratyanantaram | uvāca paramodāraḥ sūtaṃ paramadurmanāḥ ||
iha me sthaṇḍile śīghraṃ kuśān āstara sārathe | āryaṃ pratyupavekṣyāmi yāvan me na prasīdati ||
anāhāro nirāloko dhanahīno yathā dvijaḥ | śeṣye purastāc chālāyā yāvan na pratiyāsyati ||
sa tu rāmam avekṣantaṃ sumantraṃ prekṣya durmanāḥ | kuśottaram upasthāpya bhūmāv evāstarat svayam ||
tam uvāca mahātejā rāmo rājarṣisattamāḥ | kiṃ māṃ bharata kurvāṇaṃ tāta pratyupavekṣyasi ||
brāhmaṇo hy ekapārśvena narān roddhum ihārhati | na tu mūrdhāvasiktānāṃ vidhiḥ pratyupaveśane ||
uttiṣṭha naraśārdūla hitvaitad dāruṇaṃ vratam | puravaryām itaḥ kṣipram ayodhyāṃ yāhi rāghava ||
Рама ответил: «То, что мать и отец всегда делают для сына, нелегко возместить: они дают по мере сил, купают, одевают, всегда говорят ласково и взращивают. Царь Дашаратха — мой родитель и отец; то, что он повелел мне, не станет ложным». Когда Рама сказал это, в высшей степени благородный Бхарата, крайне подавленный, сразу обратился к вознице: «Скорее расстели мне здесь траву куша на голой земле, о возница. Я сяду напротив старшего брата, пока он не смилуется надо мной. Без пищи, без света, без богатства, словно брахман, я буду лежать перед хижиной, пока он не вернётся». Но Сумантра, опечаленный, посмотрел на Раму, и Бхарата сам расстелил на земле подстилку из куши. Тогда великосияющий Рама, лучший из царственных риши, сказал ему: «Зачем, Бхарата, сын мой, ты садишься напротив меня, словно удерживая меня? Брахман может таким односторонним постом удерживать людей, но для помазанных царских особ нет правила такого сидения. Встань, тигр среди людей, оставь этот суровый обет и скорее отправляйся отсюда в прекрасную Айодхью, о Рагхава».
d0bbba8b0651 · 发布于 2026年6月22日 00:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Рама признаёт огромный долг перед родителями, но применяет его прежде всего к слову отца. Бхарата отвечает крайним способом давления на совесть, однако Рама показывает: даже благородная боль не должна нарушать установленный порядок.